De nieuwe pensioenhervorming kan voor veel meer werknemers zware gevolgen hebben dan eerst gedacht. Vooral tijdelijke werkloosheid blijkt onverwachte en ernstige gevolgen te hebben voor het pensioen. Recente berekeningen van het ACV tonen aan dat duizenden werknemers daardoor aanzienlijke bedragen zullen verliezen.
‘Tijdelijk werklozen worden dubbel gestraft,’ benadrukt Ann Vermorgen, voorzitter van het ACV. ‘Ze verliezen al een aanzienlijk deel van hun inkomen wanneer ze tijdelijk werkloos zijn en krijgen daardoor nu ook nog eens lagere pensioenrechten. Dat is bijzonder onrechtvaardig, omdat ze totaal geen keuze hadden.’
Veel breder getroffen dan verwacht
De nieuwe maatregelen uit het regeerakkoord betekenen dat periodes van tijdelijke werkloosheid niet langer volledig meetellen bij het berekenen van het pensioenbedrag, maar aan een lager fictief loon gewaardeerd worden. Daardoor lopen werknemers tot 400 euro pensioen mis per maand.
Het ACV wijst erop dat jaarlijks ruim 400.000 werknemers minstens één dag tijdelijk werkloos zijn. Voor duizenden werknemers betekent dit niet alleen een lager pensioenbedrag, maar zelfs het risico om onder een pensioenmalus te vallen bij een vervroegd pensioen.
Ann Vermorgen waarschuwt: ‘Dat treft veel meer mensen dan vaak gedacht wordt. Zelfs wie halftijds werkt, kan al door slechts één dag tijdelijke werkloosheid onder de drempel zakken, waardoor die werknemer straks fors moet inleveren. Dit betekent dat ook mensen die denken veilig te zijn, plots zwaar getroffen kunnen worden.’
Pensioenverlies concreet berekend
Om duidelijk te maken hoe groot deze impact is, berekende het ACV enkele concrete situaties:
- Jan uit de metaalsector (brutoloon: 3.600 euro): Jan werkt voltijds. Gedurende tien jaar was hij gemiddeld twee maanden per jaar tijdelijk werkloos. Door de Arizona-maatregelen, die tijdelijke werkloosheid slechts minimaal gelijkstellen, zal zijn pensioen 26 euro bruto per maand lager uitvallen.
- Bart uit de bouwsector (brutoloon: 3.800 euro): gemiddeld drie weken per jaar tijdelijk werkloos door slecht weer. Zijn pensioen vermindert met 48 euro per maand. Werknemers in de bouwsector worden daardoor bijzonder kwetsbaar door het onvoorspelbare weer.
- Anja, bediende (brutoloon: 3.600 euro): tijdens de covid-periode (2020-2021) 375 dagen tijdelijk werkloos wegens overmacht, waardoor ze niet aan 156 gewerkte dagen per jaar komt. Daardoor zal ze niet alleen langer moeten werken, maar krijgt ze ook een pensioenmalus en ontvangt ze uiteindelijk 22,5 euro bruto per maand minder pensioen.
- Els, confectiewerknemer: werkte van augustus 1987 tot mei 2005 voltijds in de confectiesector, tot haar werkgever failliet ging. Tijdens die periode kende ze veel tijdelijke werkloosheid: tien jaar gemiddeld 50 dagen per jaar en vijf jaar gemiddeld 200 dagen per jaar. Vanaf september 2005 werkte ze eerst halftijds, later voltijds via dienstencheques, met gemiddeld 10 dagen tijdelijke werkloosheid per jaar. Haar lage loon zorgt slechts voor een klein pensioenverlies van 23 euro bruto per maand. Maar als ze in 2031 op haar 61ste vervroegd pensioen wil nemen, bereikt ze door de tijdelijke werkloosheid niet de vereiste 35 loopbaanjaren met minstens 156 gewerkte dagen. Daardoor krijgt ze een pensioenmalus van 24 procent, wat haar ruim 400 euro bruto per maand zal kosten.eelvuldig tijdelijke werkloosheid ervaren, waardoor ze bij vervroegd pensioen 400 euro per maand minder ontvangt wegens een pensioenmalus van 24 procent.
- David uit de voedingssector (brutoloon: 3.500 euro): werkt sinds 1989 voltijds. Na een arbeidsongeval in mei 2022 was hij bijna 20 maanden arbeidsongeschikt en startte hij vanaf zijn 55ste verjaardag in maart 2024 met een halftijdse landingsbaan, waarbij hij jaarlijks gemiddeld tien dagen tijdelijk werkloos was. Daardoor bereikt hij niet de vereiste 35 loopbaanjaren met minstens 156 gewerkte dagen als hij op zijn 62ste in 2031 vervroegd pensioen neemt. Hij krijgt daardoor een pensioenmalus van 20 procent, wat neerkomt op meer dan 400 euro bruto per maand minder pensioen.
De pensioenmalus: verborgen gevaar
De pensioenmalus treedt in werking wanneer werknemers niet aan minimaal 35 loopbaanjaren met minstens 156 effectief gewerkte dagen per jaar komen. ‘Dat betekent concreet dat iemand die slechts één dag tekortkomt, al een aanzienlijk verlies kan lijden,’ benadrukt Vermorgen. ‘Het gaat vaak om dezelfde werknemers over meerdere jaren die dus telkens opnieuw verliezen en daarvoor zwaar betalen bij vervroegd pensioen.’
Vermorgen noemt de situatie onaanvaardbaar: ‘De regering moet dringend ingrijpen om die ongelijkheid recht te zetten. We kunnen niet accepteren dat werknemers gestraft worden voor omstandigheden buiten hun controle. Het moet absoluut worden bijgestuurd, voordat duizenden mensen onrechtvaardig getroffen worden.’
ACV roept op tot snelle politieke actie. ‘Deze hervorming creëert nieuwe ongelijkheden en verhoogt de druk op kwetsbare groepen,’ zegt Vermorgen. ‘Iedereen kan onverwacht getroffen worden; het gaat hier niet om uitzonderingen maar om duizenden werknemers. Daarom moet er dringend gehandeld worden.’
