Op het flexiloon betaalt de werknemer geen belastingen en geen sociale bijdragen. Sinds de invoering in 2015, toen het systeem nog beperkt was tot de horeca, is het stelselmatig uitgebreid. De regering gooit de deuren nu naar zowat de hele arbeidsmarkt open. Waar in het eerste jaar van introductie ongeveer 20.000 mensen een flexi-job hadden, steeg dat tot 210.000 in 2025, een vertienvoudiging op tien jaar.
Sinds de introductie van de flexi-job in 2015 vertienvoudigde het aantal flexi-jobs.
Voor wie er een doet, levert een flexi-job doorgaans netto geld op. Ook werkgevers tellen hun winsten. Maar dat blijkt niet de hele rekening te zijn, en dat vormt net een gedeeld probleem. Omdat op het flexiloon geen sociale bijdragen van de werknemer worden ingehouden, loopt de sociale zekerheid inkomsten mis.
Die bijdragen vormen normaal de financiering van onze pensioenen, de ziekteverzekering en de werkloosheidsuitkeringen. Een gewone werknemer draagt ongeveer 13 procent van zijn brutoloon af, een flexi-jobber niets. De wat hogere werkgeversbijdrage van 28 procent in plaats van 25 procent maakt dat verlies maar voor een deel goed.
Snelle groei
Denktank Minerva berekende op basis van de officiële cijfers van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid dat de overheid in 2024 ongeveer 76 miljoen euro misliep door de flexi-jobs. En het systeem groeit snel. Volgens de RSZ steeg de totale loonmassa van de flexi-jobs in een jaar tijd met bijna een kwart. Hoe meer flexi-jobs, hoe groter het gat.
De Rijksdienst voor Sociale Zekerheid liep in 2024 ongeveer 76 miljoen euro misliep door de flexi-job.
Tel je de studentenjobs erbij, dan liep de sociale zekerheid in 2024 al zo’n 664 miljoen euro mis, becijferde het ACV. En de studenten zelf lopen bovendien hun opbouw van sociale rechten mis.
Gat groeit tot 1,5 miljard
Zet de huidige groei zich door, dan kan dat gecombineerde bedrag tegen het einde van de regeerperiode in 2029 oplopen tot ongeveer 1,5 miljard euro per jaar. De kritiek komt overigens niet alleen van vakbonden of de oppositie: ook binnen de regering waarschuwt minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) al langer dat het systeem op de sociale zekerheid weegt. Niet toevallig zette het Federaal Planbureau het inperken van de flexi-jobs in zijn recente aanbevelingen om de begroting te doen kloppen.
Wie op pensioen is en niet meer kan of wil werken of ziek is, zit dus zeker niet in het winnende kamp van de flexi-jobs. Daarnaast blijft de vraag of de flexi-jobs dan toch extra werk opleveren. Ook daarover is de Raad van State kritisch. Het rechtscollege noemt de uitbreiding discriminerend tegenover wie gewoon werkt en wel volledige belastingen en bijdragen betaalt.
Nergens tonen de opstellers van de wet aan dat de hele arbeidsmarkt zo’n goedkope, flexibele tewerkstelling nodig heeft.
Doorlichting door de Raad van State
Toen de regeling enkel voor de horeca gold, viel ze nog te verantwoorden als manier om piekmomenten op te vangen. Dat argument valt weg nu het systeem naar alle sectoren gaat, oordeelt de Raad. Nergens tonen de opstellers van de wet aan dat de hele arbeidsmarkt zo’n goedkope, flexibele tewerkstelling nodig heeft.
ACV-voorzitter Ann Vermorgen spreekt van ‘een sluipend gif op onze arbeidsmarkt’. Volgens haar verdringen flexi-jobs steeds vaker gewone banen, in plaats van er nieuwe te creëren. Wie al werk heeft, werkt zo nog harder, terwijl mensen die net een gewone job zoeken naast het net vissen.
