Eén van mijn allereerste opdrachten was een telefonisch interview op een lokale radiozender om uit te leggen ‘waarom Internationale Vrouwendag (8 maart) nog steeds nodig is in België’. Een vraag die me elk jaar zou blijven achtervolgen. De interviewer, een man met een sappig Genks accent, stelde vragen waarin hij zelf geen problemen zag.
‘Vrouwen hebben het toch erger in (vul zelf maar een land in)?’ De ‘hiërarchie’ van het lijden, alsof ongelijkheid pas telt wanneer ze het extreemst is. Intersectionaliteit, ofwel kruispuntdenken, was duidelijk geen gekend concept. Intussen dringt gestaag het besef door dat factoren zoals gender, afkomst, huidskleur, inkomen, beperking of seksuele oriëntatie elkaar kruisen en samen bepalen hoeveel kansen iemand krijgt. Niet elke vrouw start op dezelfde plek. Niet elke vorm van ongelijkheid ziet er hetzelfde uit.
De interviewer, een man met een sappig Genks accent, stelde vragen waarin hij zelf geen problemen zag.
De afgelopen jaren raakte ik te vaak verstrikt in gesprekken die hetzelfde patroon volgden. Op café, op familiefeesten, soms in een professionele context. Op de vraag: ‘Wat doe je in het leven?’, met antwoord: ‘Expert gender en diversiteit’, zijn er meestal drie reacties. Ongemakkelijke stilte. Oprechte interesse. Of nieuwsgierigheid die plots omslaat in een hinderlaag. ‘Ja, maar mijn moeder …’ ‘Ja, maar mijn vriendin …’
En voor je het weet moet je jouw expertise verdedigen tegen lukrake anekdotes. Dat soort discussies vermoeit, ik heb geleerd mijn energie slimmer te gebruiken.
Schols
Mijn teleurstelling was groot toen ik datzelfde ‘café-niveau’ zag opduiken in De Afspraak, al was ik niet verbaasd. Presentator Bart Schols kreeg de volle lading van comédienne Soundos El Ahmadi toen hij haar ervaringen over de onveiligheid van vrouwen bagatelliseerde. Opnieuw werd anekdotisch ‘bewijs’ ingezet. Schols had immers enkele vriendinnen die zich wel veilig voelden.
Opnieuw werd het debat zo gezet dat het bestaan van ongelijkheid zelf ter discussie leek te staan.
Déjà-vu. Enkele jaren geleden zette Schols Bieke Purnelle, directeur van feministisch kenniscentrum Rosa, tegenover Els Van Doesburg (N-VA), inmiddels Antwerps burgemeester en berucht om haar antifeministische standpunten. Zij zouden ‘debatteren’ over de noodzaak van feminisme. Dit soort opstellingen zijn helaas geen unicum en allesbehalve onschuldig.
We moeten onze energie niet langer verspillen aan bewijzen van wat al lang bewezen is, maar ze inzetten waar ze nodig is: in concrete stappen vooruit.
Zo creëer je een context waarin twee meningen zogezegd gelijkwaardig zijn, terwijl we spreken over feiten. Wereldwijd krijgt een op de drie vrouwen te maken met fysiek of seksueel geweld. In België spenderen vrouwen gemiddeld 9,5 uur per week méér aan huishoudelijke en zorgtaken dan mannen. Die ongelijk verdeelde zorg vertaalt zich economisch: vrouwen werken vaker deeltijds, bouwen minder sociale rechten op en de loonkloof blijft hardnekkig bestaan.
Dat zijn geen gevoelens, indrukken of ideologische gekleurde uitspraken. Toch moeten we ons telkens opnieuw verantwoorden. Waarom krijgt de persoonlijke beleving van een witte, hoogopgeleide politica zoveel gewicht in dergelijke debatten? Voor haar is het glazen plafond misschien gebroken, maar wie raapt onderaan de scherven op? Soms wordt de weg naar boven voor de ene vrouw geplaveid met de onzichtbare arbeid van een andere.
Laat ons Internationale Vrouwendag eens beginnen met die realiteit onder ogen te zien. Met de ‘staalharde’ cijfers, zoals Soundos zou zeggen. Maar ook met aandacht voor verschillen en voor context. Zodat we onze energie niet langer verspillen aan het bewijzen van wat al lang bewezen is, maar ze inzetten waar ze nodig is: in concrete stappen vooruit. Genderongelijkheid is geen uniform verhaal. En al zeker geen mening.
