Migratie is geen last maar een economische pijler die steeds belangrijker wordt, zo laat denktank Minerva zien. In het rapport ‘De migratieparadox’ bundelt de denktank recente cijfers over migratie, economie en vergrijzing. Zonder migratie wordt het steeds moeilijker om onze welvaart en sociale zekerheid overeind te houden, luidt de conclusie. Intussen ondergraaft de regering met haar strenge beleid de mogelijkheid om de vruchten van migratie te plukken.
België vergrijst snel. Er bereiken meer mensen de pensioenleeftijd, terwijl het aantal mensen op actieve leeftijd afneemt. Dat zet druk op pensioenen, gezondheidszorg en andere sociale voorzieningen. Migratie verzacht die druk omdat veel migranten relatief jong zijn en werken.
Migranten betaalden meer belastingen
Een opvallend cijfer komt uit een analyse van de Nationale Bank die Minerva opnieuw onder de aandacht brengt. Het Belgische bruto binnenlands product (bbp) lag in de periode tussen 2012 tot 2016 3,5 procent hoger dan wanneer er in die periode geen immigratie naar ons land was geweest. Die extra groei kwam van zowel EU- als niet-EU-migranten. In die jaren betaalden migranten gemiddeld meer aan belastingen en sociale bijdragen dan ze kostten aan uitkeringen en publieke diensten. Voor de samenleving betekende migratie dus geen extra factuur, maar net meer inkomsten.
Minister van Asiel en Migratie Anneleen van Bossuyt (N-VA) reageerde al scherp op het Minerva-rapport. Ze benadrukte dat welvaart niet ontstaat uit aantallen, maar uit participatie en productiviteit. De minister wees op de lagere tewerkstellingsgraad bij mensen met een migratieachtergrond. Integratie en activering zijn volgens haar voorwaarden voor economische meerwaarde.
Dat punt wordt door weinig onderzoekers betwist. Ook Minerva stelt dat werk cruciaal is. Alleen toont het rapport tegelijk aan dat het huidige beleid integratie vaak bemoeilijkt in plaats van versnelt. Strengere voorwaarden voor opvang, gezinshereniging en sociale bescherming zorgen ervoor dat mensen langer in onzekerheid blijven. Het vertraagt net de stap naar werk.
Aan de zijlijn door onzekerheid
Minerva wijst erop dat die spanning geen toeval is. Het rapport toont dat migratie vandaag in belangrijke mate wordt gestuurd door economische noden, terwijl het beleid tegelijk de voorwaarden aanscherpt om in ons land te komen werken en leven. Dat leidt tot een paradox: die mensen zijn namelijk nodig op de arbeidsmarkt, maar ze blijven door onzekerheid en bijkomende drempels langer aan de zijlijn staan. Volgens Minerva gaat zo de economische meerwaarde verloren.
Dat leidt tot een paradox: die mensen zijn namelijk nodig op de arbeidsmarkt, maar ze blijven door onzekerheid en bijkomende drempels langer aan de zijlijn staan.
Volgens Stefaan Peirsman, migratie-expert bij het ACV, is het migratiebeleid van de arizonaregering daarom economisch kortzichtig. ‘Vlaanderen heeft werkkrachten nodig om de sociale zekerheid en onze welvaart te behouden. Migratie is daar een antwoord op’, zegt hij.
De lagere participatie bij sommige groepen wordt vaak aangehaald, maar Peirsman plaatst die in perspectief. ‘Wat vrouwen van de eerste generatie betreft, zitten we inderdaad rond 50 procent. Maar bij de tweede generatie is dat al 70 procent. Als we inzetten op integratie, komt dat goed’. Hij wijst er daarbij op dat integratie tijd vraagt, maar ook loont wanneer mensen stabiliteit krijgen.
Grondwettelijk onmogelijk
Het beleid lijkt intussen een andere richting uit te gaan. Voorstellen om het leefloon voor beschermde vluchtelingen te koppelen aan integratie-inspanningen of om nieuwkomers de eerste vijf jaar uit te sluiten van sociale bijstand, vergroten volgens Peirsman hun bestaansonzekerheid. ‘Dat is grondwettelijk onmogelijk’, zegt hij over dat laatste. Bovendien, benadrukt Peirsman, helpt het mensen niet sneller aan werk, integendeel.
Peirsman wijst er verder op dat strengere regels rond gezinshereniging ook arbeidsmigranten treffen. ‘Eigenlijk maakt dat een vlotte integratie gewoon onmogelijk’. Volgens Peirsman houden zulke regels mensen langer in precaire situaties, terwijl ze net zouden kunnen bijdragen.
‘Strengere regels rond gezinshereniging maken een vlotte integratie gewoon onmogelijk’
Stefaan Peirsman, migratie-expert bij het ACV
Brecht Beelen, migratie-expert van beweging.net wijst op een bijkomend probleem. Arbeidsmigranten dragen vandaag al bij aan de economie, maar hun leef- en werkomstandigheden blijven vaak onderbelicht. Het tekort aan betaalbare en degelijke woningen is daar een voorbeeld van. ‘We plukken wel de vruchten van arbeidsmigratie, maar blijven te vaak blind voor de omstandigheden waarin mensen hier leven en werken’, stelt Beelen. Wel de economische baten, maar te weinig aandacht voor de randvoorwaarden. En net die randvoorwaarden bepalen volgens hem of integratie ook echt kan slagen.
