Tot nu toe kregen vooral mensen met een sociaal statuut, zoals een leefloon of zorgbudget, automatisch het sociaal energietarief. Werkende gezinnen met een klein inkomen vielen vaak net uit de boot. De resolutie van CD&V-parlementslid Nahima Lanjri, die vorige week werd goedgekeurd in de Kamer, wil dat rechtzetten. Voortaan zou ook je inkomen bepalen of je recht hebt op het sociaal tarief. Daardoor kunnen straks ook werknemers met een laag loon rekenen op ondersteuning.
‘De uitbreiding die CD&V voorstelt, is zeker nodig’, zegt Sam Apers, energie-expert van beweging.net. ‘De coronacrisis en de energiecrisis maakten duidelijk hoe kwetsbaar veel gezinnen zijn. Tijdens de tijdelijke uitbreiding van het sociaal tarief konden ongeveer 400.000 extra gezinnen rekenen op bescherming. Die uitbreiding stopte in juli 2023. Bijna twee jaar later blijven de energieprijzen onvoorspelbaar en is energiearmoede nog steeds een harde realiteit.’
Ook het ACV steunt het principe om werknemers met een laag inkomen beter te beschermen. ‘Het blijven turbulente tijden op de energiemarkt’, klinkt het. ‘Kleine inkomen hebben blijvende steun nodig.’
Budgetneutraal? Dat kan fout aflopen
Maar er schuilt een stevig addertje onder het gras. De hervorming moet volgens het regeerakkoord budgetneutraal blijven: meer rechthebbenden met hetzelfde budget. Zowel ACV als beweging.net trekken aan de alarmbel. Als de bestaande middelen over meer mensen worden verdeeld, dreigt de bescherming te verwateren. ‘Als het aantal begunstigden groeit, moet het budget meegroeien. Anders verliest het systeem zijn kracht precies op het moment dat de noden het grootst zijn', klinkt het.
Als het aantal begunstigden groeit, moet het budget meegroeien. Anders verliest het systeem zijn kracht precies op het moment dat de noden het grootst zijn.
Daarnaast kan ook het idee om het tarief te vervangen door een vaste premie op weinig bijval rekenen. ‘Het huidige sociaal tarief wordt berekend op basis van het reële verbruik van gezinnen en evolueert mee met de marktprijzen’, legt Apers uit.
‘Wie veel moet verwarmen, krijgt daardoor ook meer bescherming. Vervang je dat door een vaste premie, dan verlies je die flexibiliteit. Gezinnen in slecht geïsoleerde woningen zouden zo relatief minder steun krijgen.’ Ook de federale energieregulator CREG liet zich al kritisch uit over een mogelijke overstap naar premies in plaats van een gereguleerd tarief.
Niet besparen op bescherming
Beweging.net pleit daarom voor een hervorming die de sterktes van het huidige systeem bewaart. De groep die vandaag recht heeft op het sociaal tarief, moet dezelfde bescherming behouden. Daarnaast moet er structurele steun komen voor wie een laag inkomen heeft, zonder dat er opnieuw een harde grens ontstaat waar mensen net boven vallen.
‘De hervorming van het sociaal energietarief is een noodzakelijke stap richting meer rechtvaardigheid. Maar ze moet met verstand gebeuren. Alleen zo garanderen we dat betaalbare energie echt een recht blijft – voor wie werkt, voor wie zoekt naar werk, en voor wie afhankelijk is van een uitkering’, besluit Apers.
