In de begroting van 2026 staan de uitgaven van de federale overheid op 41,9 miljard euro, tegenover 36,1 miljard in 2024. Een stijging van 5,8 miljard euro, of 16 procent, in twee jaar tijd. Het Federaal Planbureau is duidelijk: die toename is 'in zeer grote mate' toe te schrijven aan de gestegen defensie-uitgaven. Ondertussen knipt de regering daarvoor wel in de koopkracht.
Vorige week gaf het parlement al groen licht voor de centenindex van de regering-De Wever. Pensioenen boven 2.000 euro bruto en lonen boven 4.000 euro zullen twee keer naast een volledig indexering grijpen.
Recepten van Planbureau
Het Planbureau-rapport kwam er op vraag van de regering zelf en schets een ruimer beeld. Het bevat een uitgebreid menu van mogelijke maatregelen, zowel voor de uitgaven als de inkomsten van de regering.
Sommige daarvan sluiten aan bij wat ACV al jaren bepleit. Bij andere maatregelen heeft de vakbond dan weer bedenkingen, want een verdere verlaging van de groeinorm of marge in de gezondheidszorg, een verhoging van het remgeld, of een tweejarige bevriezing van de ambtenarenlonen zouden de toegankelijkheid van de zorg onder druk zetten. Volgens het ACV zou het ook de koopkracht van het overheidspersoneel opnieuw aantasten.
Planbureau tegen centenindex
Opvallend is dat het planbureau de centenindex afserveert. Experts wijzen er in het rapport op dat de maatregel ook tot minder belastingontvangsten en lagere sociale bijdragen kan leiden, omdat de belastbare inkomens dalen. Een gedeeltelijke indexsprong drukt met andere woorden niet alleen de lonen en uitkeringen, ze trekt ook inkomsten van de overheid omlaag. Een expert raadt dan ook aan om het alternatieve voorstel van de sociale partners te volgen, mede omwille van die reden.
Dan is er de bijdragevermindering voor de eerste aanwerving: RSZ-kortingen en premies om de eerste aanwerving financieel aantrekkelijker voor een werkgever. Maar eerder stelde het Rekenhof al dat die korting weinig tot geen extra jobs oplevert, ondanks de hoge kosten ervan voor de overheid. De aanwervingen zouden ook zonder de subsidie hebben plaatsgevonden. Daarom raamt het Planbureau dat een beperking van de subsidiemaatregel direct 500 miljoen euro zou opleveren, volgens berekeningen van ACV tot zelfs 620 miljoen euro.
ACV rekent ook flexi-jobs mee in dat verhaal. De vakbond berekent dat de sociale zekerheid jaarlijks 380 miljoen euro misloopt door de verminderde bijdragen voor flexi-jobbende werknemers, en nog eens 750 miljoen euro door studentenjobs. De Raad van State waarschuwde eerder al dat de uitbreiding van flexi-jobs naar nieuwe sectoren reguliere banen verdringt.
Een euro is een euro
Aan de inkomstenzijde identificeert het Planbureau een reeks opties met aanzienlijke budgettaire omvang. De meest ingrijpende optie is alle inkomens op eenzelfde voet behandelen: inkomsten uit arbeid, vermogen en kapitaal worden dan samengevoegd en onderworpen aan een progressief – oplopend – tarief.
Daarmee volgt het Planbureau een principe waar ACV al langer achterstaat: een euro is een euro, loon en dividenden moeten gelijk behandeld. De directe budgettaire opbrengst wordt door het Planbureau geraamd op 5,5 tot 11,3 miljard euro. ACV noemt de maatregel een van de pijlers van een rechtvaardigere fiscaliteit.
Vermogensbelasting
Het Planbureau inventariseert ook een vermogensbelasting op nettovermogen – bezit min schulden. Afhankelijk van hoe ze wordt vormgegeven, brengt zo'n belasting 2,0 tot 7,5 miljard euro op. En het afschaffen of beperken van fiscale voordelen zoals de bedrijfswagen en de tankkaart levert volgens het Planbureau direct 4,5 tot 5,5 miljard euro op.
Het ACV voegt daar zelf nog specifieke maatregelen aan toe, zoals een eerlijkere bijdrage op aandelenopties (756 miljoen euro) of een aanpak van managementvennootschappen die gebruikt worden om belastingen te omzeilen (526 miljoen euro).
‘Het wordt steeds moeilijker om vol te houden dat er geen alternatief bestaat voor het bezuinigingsbeleid van de regering-De Wever.’
ACV-voorzitter Ann vermorgen
‘In het licht van deze vaststellingen wordt het steeds moeilijker om vol te houden dat er geen alternatief bestaat voor het bezuinigingsbeleid van de regering-De Wever, zegt Ann Vermorgen, voorzitter van het ACV. ‘Het rapport van het Planbureau toont net het tegendeel aan. Er zijn wel degelijk aanzienlijke budgettaire marges mogelijk, zonder de inspanning af te wentelen op de werknemers, de uitkeringsgerechtigden en de openbare diensten.’
