Het Oost-Vlaamse Assenede is een van de gemeenten die aan de alarmbel trekken. In deelgemeente Boekhoute passeert sinds de invoering van het nieuwe vervoersplan nog maar twee keer per dag enkele reguliere bussen: in de ochtend en in de avond, afgestemd op de schooluren. ‘Dat is ronduit dramatisch’, vertelt burgemeester Trees Van Eykeren (Lokaal Sterk!). ‘Overdag is er dus geen aanbod meer. De ouderen en sociaal kwetsbaren worden er bijzonder hard door getroffen.’
Sociaal isolement
‘Boekhoute kent een oudere bevolking die zich in de kou gezet voelt’, zegt Van Eykeren. ‘Zij zijn hun zelfstandigheid kwijt. Die mensen moeten nu een beroep doen op de flexbussen, wat als alternatief werd ingevoerd. Maar in de praktijk blijkt dat alternatief zeer onbetrouwbaar te zijn: ritten worden geannuleerd of komen gewoon niet opdagen op het afgesproken tijdstip. Bovendien is de aanvraagprocedure via een app voor veel gebruikers te moeilijk.’
‘Oudere inwoners zijn hun zelfstandigheid kwijt.’
Trees Van Eykeren - burgemeester Assenede
Van Eykeren haalt ter illustratie het verhaal van een 94-jarige dame aan. ‘Tot voor kort was zij best zelfstandig. Ze leest graag en pakte daarom elke week de bus naar Assenede om naar de bibliotheek te gaan. Vaak combineerde ze dat met een bezoek aan de markt en een koffie daarna. Maar door het schrappen van de buslijn lukt dat zelfstandig niet langer en is ze aangewezen op de welwillendheid van buren en kennissen. Waar zij vroeger door haar wekelijkse uitstappen ook sociale contacten kon onderhouden, raakte zij nu in een sociaal isolement.’
Niet rendabel
Van Eykeren: ‘De gemeente Assenede ging in dialoog met De Lijn, maar spreekt daar voor dovemansoren. We vragen geen mirakels. Concreet hebben we gevraagd om een bestaande bus twee keer per dag – een keer in de voormiddag en een keer in de namiddag – langs Boekhoute te laten omrijden. Dat zou een extra rijtijd van tien minuten vergen. Maar De Lijn zegt dat dat economisch niet rendabel is. Dat er daardoor een sociaal bloedbad ontstaat bij delen van de bevolking telt blijkbaar niet meer mee in de nieuwe vervoerslogica.’
‘Daarom willen we De Lijn net als de Vlaamse regering in gebreke stellen. Daarvoor wachten we nog op een openbaarvervoerstoets die reizigersvereniging TreinTramBus opstelt. Dat zullen we aan het dossier toevoegen.’
Assenede is niet de enige gemeente die de kat de bel aanbindt. Ook in het Antwerpse Laakdal stelt de verantwoordelijke schepen De Lijn in gebreke, omdat de bestaande buslijn tijdens een nieuwe aanpassing van het vervoersplan op 1 juli eveneens gereduceerd werd tot twee ritten per dag, aangepast aan de schooltijd.
Kaalslag
Sam Apers, mobiliteitsexpert van de beweging.net-studiedienst ziet signalen dat dit geen puur regionaal probleem is. ‘Dit is een fenomeen dat in alle landelijke gemeenten al eventjes aan het opborrelen is. Door de invoering van het decreet werd in alle landelijke gebieden het aanbod drastisch teruggeschroefd en wordt vooral nog ingezet op de stedelijke gebieden.’
‘Mensen in landelijke gemeenten wordt hun recht op openbaar vervoer ontnomen.’
Sam Apers - beweging.net
‘Bovendien is er bij de recentste begrotingsgesprekken beslist dat 35 miljoen euro moet bespaard worden op de uitbating van De Lijn. Door het vraaggestuurde model betekent dat de minst bezette lijnen als eerste zullen sneuvelen. De landelijke regio’s zullen in de toekomst dus nog meer getroffen worden. Dat is niet minder dan een kaalslag op het platteland, waar mensen steeds meer het recht op openbaar vervoer ontnomen wordt.’
