Onder meer bij PVDA en Vooruit klonk de voorbije weken geregeld de roep om bedrijven die hoge winsten maken te belasten. Door de hoge prijzen voor gas en elektriciteit maken zij immers veel winst waarop zij meer zouden moeten bijdragen.
Dat de prijzen zo hoog zijn, komt omdat de marktprijs van elektriciteit wordt bepaald door de gasprijs. Die is nu wel historisch hoog, maar niet alle elektriciteit komt uit gascentrales. Voor elektriciteit die bijvoorbeeld in kerncentrales geproduceerd wordt, is de productieprijs niet spectaculair gestegen. Toch kunnen ook de uitbaters van kerncentrales hun elektriciteit die ze niet tegen een vaste prijs moeten verkopen, tegen historisch hoge tarieven verkopen, met historische winsten voor gevolg.
Hoge inkomsten, lage winsten
Aan de voorstellen om die winsten te belasten die in de media circuleren, schort er wel een en ander, zeggen fiscale advocaten Roel Deseyn en Paul Verhaeghe. ‘Vennootschapsbelastingen zijn belastingen op winst. Feit is dat ondernemingen heel wat kunnen doen bij de boekhoudkundig-fiscale verwerking van het geld dat ze binnenkrijgen. Uiteraard zal men van alle wettelijke technieken gebruik maken om die winst zo laag mogelijk te houden.’
Bedrijven kunnen beslissen om plotse investeringen doen, of het geld verschuiven naar een filiaal in het buitenland door het als verkoper in België te laten optreden. Het is ook mogelijk dat binnen een groep een bedrijf elektriciteit goedkoop doorverkoopt aan een verbonden onderneming, die op haar beurt de elektriciteit duur verkoopt. Daarom willen Deseyn en Verhaeghe de mogelijkheid onder de aandacht brengen om de meeropbrengsten te belasten. ‘Meeropbrengsten, dat is het geld wat ondernemingen extra binnenkrijgen, tegen alle verwachtingen en door uitzonderlijke marktomstandigheden. Dat is vandaag het geval. Om juridisch sluitend te werken, viseert men beter alle ondernemingen die elektriciteit maken of verwerven tegen kosten die niet veel hoger liggen dan voor de energiecrisis, maar die wel aan veel hogere prijzen kunnen verkopen.’
Reden van winst = reden van miserie
De omstandigheden zijn nu zo uitzonderlijk dat speciale fiscale maatregelen te rechtvaardigen zijn, aldus Deseyn en Verhaeghe. ‘Dit is geen gewone economische malaise. We leven in een abnormale energiemarkt. Belangrijk is dat je een verband kunt aantonen tussen de plotse verlaging van de financiële draagkracht bij andere belastingplichtigen en de plotse grotere financiële draagkracht door een niet juist werkende elektriciteitsmarkt. Concreet in dit geval: door de hoge energieprijzen maken de energieleveranciers grote winsten, terwijl net door die hoge prijzen gewone burgers in financiële moeilijkheden komen en dienen geholpen door uitgaven van de overheid. Er is een tijdelijke verschuiving in financiële draagkracht tussen belastingplichtigen door de prijzen van elektriciteit die speciale fiscale maatregelen op die meeropbrengsten objectief verantwoordt ter financiering van die uitzonderlijke overheidsuitgaven.’
'Door de hoge energieprijzen maken de energieleveranciers grote winsten, terwijl net door die hoge prijzen gewone burgers in financiële moeilijkheden komen'
‘De meeropbrengsten zijn makkelijk in de boekhouding terug te vinden. Het voordeel is ook dat dit systeem een automatisch correctiemechanisme heeft. Als de prijzen op de energiemarkt zich weer normaliseren, zullen bedrijven geen meeropbrengsten meer hebben, en zullen ze dus ook geen extra belastingen moeten betalen.’
Het plan zou minimaal twee miljard euro kunnen opbrengen. ‘Als de fiscale wet voor 31 december 2022 gestemd en gepubliceerd wordt, dan is ze al van toepassing op de inkomsten van dit jaar.’
Ook andere sectoren?
ACV juicht toe dat er gekeken wordt om meeropbrengsten van energiebedrijven te belasten. ‘Op die manier dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten’, klinkt het. ‘Bovendien is ACV voorstander om ook in andere sectoren te kijken of er bedrijven zijn die door de crisis overwinsten hebben behaald. Dan kan ook daar een juridische toetsing worden uitgevoerd over de haalbaarheid van een belasting op meeropbrengsten.’
