Deze week vieren we Rerum Novarum. De gelijknamige encycliek dateert uit 1891. Hoe relevant is het nog om een 135 jaar oude pauselijke brief te herdenken? Na zoveel decennia vooruitgang zouden een rechtvaardig loon, solidariteit met mensen die kwetsbaar zijn, recht op eigendom en recht op vereniging toch vanzelfsprekend moeten zijn. Al lang verworven. Of niet?
Vraag het eens aan de 600.000 mensen die langdurig ziek zijn. Wat krijgen zij vandaag te horen? Dat ze wat beter hun best moeten doen. Want meer dan de helft van de mensen die een ziekte-uitkering krijgen, hebben daar helemaal geen recht op. Zo staat het tenminste in een beperkte steekproef van 300 dossiers die dateert van zes jaar geleden. Een journalist tilde die op tot onweerlegbaar bewijs van profitariaat en bepaalde politici citeerden er gretig uit.
Vraag het eens aan al die vrouwen die hun carrière op pauze hebben gezet om voor de kinderen of voor een ziek gezinslid te zorgen en daardoor een lager pensioen zullen krijgen. Welke boodschap heeft een minister van de federale regering voor hen? Dat zij die wat meer willen overhouden, zich wel zullen aanpassen. Alsof ze met hun onbetaalde arbeid de zorg en de kinderopvang al geen gigantische gunst verleenden.
Vraag het eens aan al die vrouwen die hun carrière op pauze hebben gezet om voor de kinderen of voor een ziek gezinslid te zorgen en daardoor een lager pensioen zullen krijgen. Alsof ze met hun onbetaalde arbeid de zorg en de kinderopvang al geen gigantische gunst verleenden.
Vraag het eens aan de bijna 200.000 werkzoekenden die hun uitkering verloren of zullen verliezen omdat ze langer dan twee jaar werkloos zijn. Wat krijgen zij naar hun hoofd geslingerd? Dat het dringend tijd is om uit hun ‘generaties overspannende hangmat’ te kruipen. Herinner u de televisiereportage waarin een journalist selectief en suggestief getuigenissen verzamelde in een bijzonder kwetsbare buurt in Verviers. Ook hier buitelden politici achteraf over elkaar in verontwaardiging.
Anekdotiek
Of vraag het eens aan mensen die moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen en die de verhoogde tegemoetkoming krijgen die hen tegen hoge dokterskosten beschermt. Wat wordt hen voor de voeten geworpen? Dat ze in werkelijkheid niet zo arm zijn, want iemand heeft horen zeggen dat er ook mensen met een Porsche voor de deur die verhoogde tegemoetkoming ontvangen. Anekdotiek op kap van de meest kwetsbaren.
De waarheid, die doet er niet meer toe. Als je maar luid genoeg roept dat zwart eigenlijk wit is, dan zullen de mensen je op den duur wel geloven. Zeker als je er een sausje van ‘gezond verstand’ of ‘de wil van het volk’ overgiet. Het rijk is vandaag aan de lawaaierige toeteraars.
Wie kwetsbaar is, is daar zelf verantwoordelijk voor en moet bewijzen dat hij of zij geen profiteur is.
Dag na dag verhardt het discours en worden we geconfronteerd met een sluipende normalisering van het ‘eigen schuld, dikke bult’. Wie kwetsbaar is, is daar zelf verantwoordelijk voor en moet bewijzen dat hij of zij geen profiteur is. Steun wordt meer en meer voorwaardelijk. Het is een vorm van culpabilisering die mensen nog dieper in de put duwt. Bepaalde politieke partijen dragen daar een verpletterende verantwoordelijkheid in.
Stijgende prijzen
Ook voor de enorme groep werkenden heeft de regering niet veel goeds in petto. Ze jaagt ons richting een 24/7-economie. Zo’n economie stopt nooit, gooit zondagsrust overboord, breidt onvrijwillige overuren en ongezonde en slechter verloonde nachtarbeid uit, en creëert steeds meer onzekere statuten. Vele mensen, zeker eenoudergezinnen, hebben het door de stijgende prijzen moeilijk om de eindjes aan elkaar te knopen.
De regering jaagt ons richting een 24/7-economie. Zo’n economie stopt nooit, gooit zondagsrust overboord, breidt onvrijwillige overuren en ongezonde en slechter verloonde nachtarbeid uit, en creëert steeds meer onzekere statuten.
Om die reden is Rerum Novarum vandaag minstens even relevant als 135 jaar geleden. Het is tijd om de afbraak van onze sociale bescherming een halt toe te roepen en een stem te geven aan zoveel miljoenen mensen die vandaag niet gehoord worden. Zij dromen van een samenleving gebouwd op solidariteit in plaats van op achterdocht. Een maatschappij die ongelijkheid verkleint in plaats van drempels verhoogt. Die kwetsbaarheid omarmt in plaats van perfectie na te streven. Voor zo’n zorgzame samenleving blijven wij vechten: vooruitgang kan maar rechtvaardig zijn als ze iedereen meeneemt.
Julie Hendrickx Devos, algemeen voorzitter beweging.net
Luc Van Gorp, CM-voorzitter
Ann Vermorgen, ACV-voorzitter
