‘We begrijpen dat u vragen hebt over de pensioenhervorming, maar zolang de maatregelen niet gestemd zijn, kunnen we u niet meer vertellen dan wat u op deze pagina terugvindt.’ Dat staat al een hele tijd te lezen op de website van de Federale Pensioendienst. Het is exemplarisch voor de onzekerheid waarin de federale regering Belgische burgers stort.
Aangekondigd waren grootschalige hervormingen om de overheidsfinanciën te saneren, maar ruim een jaar ver in haar ambtstermijn oogst de regering-De Wever vooral verwarring. Ze doet dat met hervormingen die ze luid aankondigt, die vervolgens traag en met mondjesmaat het parlement bereiken en die ze nadien moet herzien na negatieve adviezen of uitspraken van het Grondwettelijk Hof.
Met het begrotingstekort is het inmiddels nauwelijks beter gesteld.
Brandhout
Eind februari maakte de Raad van State brandhout van de pensioenhervorming. Discriminerend, te weinig overgangsmaatregelen en te veel afbraak van de sociale bescherming, oordeelde de raad in een lijvig advies. Minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) wil onder meer een ‘pensioenmalus’ invoeren voor wie voor de wettelijke pensioenleeftijd met pensioen wil, 67 jaar vanaf 2030. Daarnaast houdt zijn hervorming minder rekening met gelijkgestelde periodes zoals landingsbanen, en verstrengt hij de voorwaarden om in aanmerking voor een vervroegd pensioen te komen.
Met name het verschil in behandeling tussen voltijdse en deeltijdse werknemers acht de Raad van State discriminatie. Omdat in de praktijk vooral vrouwen deeltijds werken – zij nemen nog altijd vaker zorgtaken op of werken in sectoren waar voltijds werk niet de norm is – is dat voor de raad zelfs discriminatie op basis van geslacht.
De pensioenmalus zou maar liefst de helft van de vrouwelijke werknemers treffen, tegenover iets minder dan een vierde van de mannen. ‘De pensioenmalus is blind voor de realiteit van vrouwen’, concludeert voorzitter van de Vrouwenraad Mariam Harutyunyan.
'Wat wij al maanden beargumenteren aan de onderhandelingstafel, bevestigt nu officieel de hoogste juridische instantie van het land', aldus ACV-voorzitter Ann Vermorgen. Toch wil de regering in haar koppige hervormingsdrift nauwelijks luisteren naar de waarschuwingen van de vakbonden.
Nu ook de zogenaamde ‘centenindex’ onder vuur ligt, wint ze bijvoorbeeld pas last minute een advies in van de sociale partners. De komende jaren moet tweemaal een indexstop ingaan voor lonen boven de 4.000 euro bruto (of naar verhouding voor deeltijdse werkers). Maar noch werkgevers, noch vakbonden staan te springen voor die maatregel. Het is dus nog maar de vraag of hij er komt.
Lelijke kameel
Het vernietigende advies van de Raad van State over de pensioenhervorming volgde kort na een al even ongenadig oordeel over de geplande btw-hervorming. Daardoor zouden balletvoorstellingen aan een tarief van zes procent belast worden, maar pakweg muziekfestivals aan twaalf procent.
‘Juridisch onhoudbaar’, kraakte de raad de hervorming af. Waarna de regering terug naar de tekentafel moest. Welke btw-hervorming er nu komt, is onduidelijk.
‘Dit heeft niets te maken met rechters die het ideologische project van de regering dwarsbomen, maar alles met onkunde.‘
Grondwetsexpert Quinten Jacobs
‘Bart De Wever wist zelf al dat zijn compromis een ‘lelijke kameel’ was’, zegt grondwetsexpert Quinten Jacobs. ‘Vervolgens rekent hij op de Raad van State om zijn eigen akkoord neer te halen. Dat is bijzonder cynisch. Dit heeft niets te maken met rechters die het ideologische project van de regering dwarsbomen, maar alles met onkunde.’
Als klap op de vuurpijl schorste het Grondwettelijk Hof de plannen van minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) om de opvang van asielzoekers en het recht op gezinshereniging te verstrengen. Een maatregel die het Hof maar zelden en slechts bij bijzondere noodzaak neemt, als er ‘een moeilijk te herstellen ernstig nadeel dreigt’. Het Hof vreest dat de nieuwe regels in strijd met het Europese recht en met onze grondrechten zijn.
Maar ondanks die schorsing zet minister Van Bossuyt haar beleid door. ‘Dit is wat autoritaire regimes doen in de praktijk. De rechtsstaat failliet verklaren en gewoon doordoen’, reageerde migratie-expert Pascal Debruyne.
Gedeeld verzet
‘Een echte schande’, luidt het verdict van Patricia Popelier over het wetgevende werk van de regering. De professor grondwettelijk recht ziet hoe weinig bekommerd De Wever I is om de juridische kwaliteit van haar hervormingen. ‘Voor de regering geldt alleen het primaat van de politiek. Ze wil gewoon haar zin kunnen doen, en als de rechter haar vervolgens terugfluit, begint de klaagzang over de rechterlijke macht. Maar het echte probleem ligt bij de regering zelf.’
‘Voor de regering geldt alleen het primaat van de politiek.‘
Professor grondwettelijk recht Patricia Popelier
Op 12 maart trekken de vakbonden opnieuw door de straten om ‘de onrechtvaardigheden van de regeringsplannen’ aan te klagen, nadat vorig jaar al meermaals meer dan 100.000 burgers betoogden. De uitspraken van de hoogste rechtsorganen van het land tonen dat zij niet alleen staan in hun protest.
‘Voltijds werken was niet mogelijk. Nu heb ik schrik wat dat voor mijn pensioen betekent’
Meteen nadat ze op haar achttiende de schoolbanken verliet, begon Jenny haar loopbaan. Destijds in een 30-urige werkweek, want door het economisch zwaar weer waarin het technologiebedrijf verkeerde waar ze begon, hadden directie en werknemers samen beslist om de werkuren terug te schroeven.
‘Voltijds werken was eenvoudigweg niet mogelijk’, vertelt Jenny. ‘Nu heb ik schrik wat dat voor mijn pensioen betekent.’
Nadien werd een 38-urige werkweek weer de standaard. Maar een levenswandel verloopt zelden zonder bochten of pech. Jenny kreeg drie kinderen en worstelde met rugklachten, waarvoor ze drie operaties onderging. Daarna hervatte ze progressief het werk.
‘Het heeft lang geduurd voor ik opnieuw een voltijdse werkweek aankon. Bovendien heb ik periodes van ouderschapsverlof opgenomen. Dat zal me nu allemaal waarschijnlijk zwaar opbreken, ook al golden toen andere spelregels.’
Op 12 maart loopt Jenny mee in de nationale betoging. ‘De regering beseft niet welke impact hun maatregelen hebben op werkende mensen’, besluit ze.
