‘We houden vast aan het schrappen van een vijfde van de totale erfbelasting tegen het eind van de legislatuur’, aldus de Septemberverklaring 2025 van minister-president Matthias Diependaele (N-VA). ‘Want er is geen belasting die zo rauw binnenkomt als de erfbelasting.’
Een vijfde is al snel 300 miljoen euro minder inkomsten uit vermogens(aanwas)belasting. Die moet de Vlaamse regering dus elders zoeken.
Bij ongewijzigd beleid doen de sterke vermogensaanwas en de uitvaart van de babyboomgeneratie de inkomsten uit erfbelasting zelfs nog merkelijk toenemen. Volgens fiscaal goeroe Michel Maus wordt de erfbelasting zelfs best volledig afgeschaft. Al beweerde hij enkele jaren geleden nog het tegendeel.
Tegenstanders van de erfbelasting vinden een beetje dopgeld of leefloon vaak al deactiverend, en vegen studies onder de mat die aangeven hoe deactiverend royale erfenissen of het vooruitzicht daarop kunnen zijn.
Toch zijn de argumenten om net meer te halen uit de erfbelasting legio. Ze werkt herverdelend en ontziet de zwaksten. Herverdelend is misschien niet de correcte term, want de vermogensongelijkheid zal er niet door afnemen. Hoogstens zet het een rem op de almaar sterkere concentratie van vermogens bij de rijkeren.
Realisme
In 2021 maande de OESO met een dik rapport, Heritage taxation in OECD-countries, regeringen aan om meer te proberen halen uit erfbelastingen. Niet in het minst omwille van de lagere efficiëntie- en administratiekosten in vergelijking met andere belastingen. Overigens, hoe deactiverend is het verkrijgen van erfenissen? Tegenstanders van de erfbelasting vinden een beetje dopgeld of leefloon vaak al deactiverend, en vegen studies onder de mat die aangeven hoe deactiverend royale erfenissen of het vooruitzicht daarop kunnen zijn.
Het OESO-rapport leverde in 2021 nog voer voor een leuk debat in het Vlaamse parlement. Stijn De Roo (cd&v) hoopte dat Diependaele, toen nog minister van Financiën en Begroting, zou afstappen van zijn voornemen om de erfbelasting te verminderen. Sarah Smeyers van N-VA – nog leuker – maande haar haar minister aan om realistisch te blijven.
‘Die belastingen zijn ook nodig om inkomsten voor de staat te genereren, die ze dan kan inzetten voor het algemeen belang.’ Waarop Diependaele antwoordde dat hij geen zin had in een verhoging van de erfbelasting. Maar het evenmin had over een verlaging. ‘Ik denk dat we met onze huidige erfbelasting een goed evenwicht hebben’, zei hij.
Niet de erflater
Hogere erfbelasting stoot, zoals elk pleidooi voor een sterkere bijdrage van kapitaal, op het argument dat ze de allerrijksten ontziet en enkel de middenklasse treft. Is dat zo? Cijfers over de verdeling van erfbelastingen per inkomens- of vermogensklasse zijn me niet bekend, wel over de enorm ongelijke verdeling van vermogens in het algemeen.
Niet dat we blind moeten zijn voor de achterpoorten, door de rijksten eerst en meest gebruikt. Maar gommen die het herverdelend effect geheel weg? En zijn die, met wat politieke wil, echt niet te verhelpen?
Nog een tegenargument luidt dat een erfenis de vrucht is van mijn arbeid, die al eerder zwaar werd belast.
Fout. Niet de erflater, maar de erfgenaam wordt belast. Op geld en goederen waarvoor die niets moest doen, behalve onterving vermijden. Zijn de tarieven van de erfbelasting dan schandalig? Van een gulle nalatenschap van 250.000 euro na notariskosten hou je in het slechtste geval nog altijd meer dan de helft over. Als je van een ouder erft, is dat zelfs minstens 92,8 procent.
Vergelijk maar met wat in dat jaar overblijft van je laatste euro uit hard labeur.
