Mantelzorgers, niet-toeleidbare werkzoekenden, PWA-werknemers, mensen die (onbetaald) werken of op zoek zijn naar jobs op maat – zij belanden binnenkort met hun gezin in volgens sommigen welverdiende armoede.
In de PWA’s – Plaatselijke WerkgelegenheidsAgentschappen of Wijkwerken in Vlaanderen – werken langdurige werkzoekenden met een werkloosheidsuitkering of leefloon tegen een ‘loon’ van 4,10 euro per uur. De voorwaarden om in het PWA-stelstel aan de slag te gaan, zijn dus gelinkt aan het ontvangen van een uitkering én aan een minimale duur van werkloosheid.
Het PWA-systeem is uitgegroeid tot een onmisbare schakel voor lokale publieke dienstverlening.
PWA-werknemers werken vaak in de kinderopvang, busbegeleiding, middagtoezicht op school, bij de groendienst, lokaal ouderenvervoer, et cetera, en mogen maximaal 630 uren per jaar presteren. Het systeem is uitgegroeid tot een onmisbare schakel voor lokale publieke dienstverlening. Sommige lokale overheden en scholen zijn zo afhankelijk geworden van deze goedkope werkkrachten dat ze vrezen om het plots met heel wat minder werkkrachten te moeten rooien.
De Arizona-partijen waren dit stelsel immers ‘vergeten’ toen ze de werkloosheidsuitkering kortwiekten.
4,10 euro per uur
De magnifieke oplossing die ze hebben gevonden in Brussel? Negeer de internationale, Europese en Belgische verplichtingen inzake het minimumloon en hervorm de voorwaarden. Zo kan quasi iedereen, uitkering of niet, werken in het PWA-stelsel. De staat zal personen tewerkstellen aan 4,10 euro per uur, zonder uitkeringscomplement en zonder opbouw van sociale rechten. In de privé-sector noemen ze zoiets uitbuiting of clandestiene arbeid.
Het PWA-stelsel toont enerzijds dat niet elke werkzoekende voltijds aan de slag kan in de reguliere economie, en anderzijds dat onderwijs, publieke dienstverlening en andere non-profitdomeinen ernstig ondergefinancierd zijn, waardoor ze afhankelijk zijn van zo’n halve statuten. De Brusselse hervorming kan er voor scholen niet snel genoeg komen.
Bovendien verrichten deze personen werk waar nood aan is in onze samenleving, maar worden ze daar niet naar gewaardeerd. In Brussel althans worden ze vooral gebruikt door scholen om de werklast van leerkrachten te verlichten. Toch hebben ze geen arbeidscontract, geen loon, geen opbouw van sociale rechten en zetten sommige ouders – die liever niet zouden hebben dat hun kinderen zonder toezicht rondlopen op de speelplaats – hen wellicht weg als profiteurs of hangmatwerklozen.
De zogenaamde PWA-werkers belanden binnenkort met hun gezin in volgens sommigen welverdiende armoede.
Moest de school hen een arbeidscontract aanbieden, dan gaat waarschijnlijk de schoolrekening omhoog. Een tewerkstelling voor 8 euro per uur – de prijs van een PWA-cheque – klinkt uiteraard aanlokkelijker. Een andere oplossing zou natuurlijk kunnen zijn dat het onderwijs voldoende wordt gefinancierd om personeel volwaardig in dienst te nemen. Uiteraard een compleet gestoord idee. Trouwens, waarom PWA-werk niet meteen verplichten voor alle werkzoekenden? Uitbuiting én dwangarbeid.
Het profiel van de PWA-medewerkers is gevarieerd maar vaak zijn het oudere vrouwen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hun productiviteit op de private arbeidsmarkt ligt mogelijk lager dan het gemiddelde maar dat maken ze goed met hun motivatie om hun steentje bij te dragen aan de maatschappij. De wil om te werken is er, maar jobs die écht aangepast zijn aan hun profiel ontbreken. Of, in het slechtste geval, worden ingevuld met flexi-jobs of studentenarbeid.
De beperking van de werkloosheidsuitkering is een feit, maar noodzakelijke flankerende maatregelen blijven uit. Investeer in de sociale economie, in duurzaam maatwerk en zorg dat mensen die niet voltijds kunnen werken wel voldoende sociale rechten opbouwen en een waardig loon krijgen. En denk bij zo’n volgende ‘koninginnenstuk’, dixit De Wever, iets langer na over de mogelijke gevolgen.
