In België is een conventie een voorstel van overeenkomst tussen zorgverleners en verzekeringsinstellingen dat de toegepaste tarieven voor zorg vastlegt. Wanneer een zorgverlener geconventioneerd is, verbindt die zich ertoe deze tarieven te respecteren, zodat patiënten precies weten hoeveel ze moeten betalen (remgeld) en hoeveel de ziekteverzekering terugbetaalt. In ruil daarvoor genieten zorgprofessionals van bepaalde financiële voordelen en een sociaal statuut.
Omgekeerd zijn zorgverleners die niet geconventioneerd zijn vrij om hun eigen tarieven vast te stellen. Dat kan leiden tot honorariumsupplementen voor de patiënt en tot tariefonzekerheid.
Op 31 maart van dit jaar kondigde minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) aan dat voldoende kinesitherapeuten hun nieuwe overeenkomst hadden goedgekeurd, waardoor die van kracht werd. Dat kwam als een opluchting voor CM, aangezien uiteindelijk 64,3 procent van de kinesitherapeuten het akkoord aanvaardden en zij daarmee hun engagement bevestigden om de wettelijke tarieven toe te passen zonder supplementen. Deze prijzen zijn geïndexeerd. Voor een sessie van een half uur bij een geconventioneerde kinesitherapeut wordt nu 30,80 euro gefactureerd, waarvan de patiënt zelf 6,25 euro betaalt.
We zien vooral deconventionering bij de jongere generatie en vooral in Vlaanderen.
Maar ondanks dit goede nieuws zet de trend naar deconventionering door. Als we naar de details van deze overeenkomst kijken, zien we deconventionering vooral bij de jongere generatie en vooral in Vlaanderen. Het is eigenlijk vooral dankzij de Waalse en de oudere generatie kine’s dat de 60 procent-drempel werd gehaald.
Ondanks die bekrachtiging, blijft de trend van deconventionering zorgwekkend. In tien jaar tijd is het percentage geconventioneerde kinesisten gedaald van 94 procent naar 64 procent. De redenen hiervoor variëren per beroep: bij de paramedici is het vaak een reactie op de waardering van de honoraria, bij de artsen omdat ze minder uren willen werken dan vorige generaties met het oog op een beter evenwicht tussen werk en privéleven.
Chronisch zieken
Daarom waarschuwen we voor het risico van een gezondheidszorgsysteem op twee snelheden, waarbij patiënten met beperkte middelen afzien van kinesessies. Deze situatie is problematisch. We zien nu al patiënten die, omdat ze het niet kunnen betalen, afzien van hun behandeling, wat hun herstel in gevaar brengt. Kinesitherapie is vaak gebaseerd op herhaalde sessies, soms drie keer per week voor hetzelfde probleem. Dat leidt al snel tot aanzienlijke kosten.
Vooral chronische patiënten, ouderen en personen in revalidatie, voor wie regelmatige opvolging van vitaal belang is voor hun zelfstandigheid en levenskwaliteit, lijden daaronder.
De gevolgen voor patiënten? Hogere kosten en een moeilijkere toegang tot zorg, vooral dus voor mensen die veel afspraken nodig hebben, omdat ze revalideren of lijden aan chronische ziekten. We moeten er absoluut voor zorgen dat de toegang tot zorg niet afhankelijk is van de portemonnee van patiënten. De universaliteit van ons gezondheidszorgsysteem staat op het spel.
We moeten ervoor zorgen dat de toegang tot zorg niet afhankelijk is van de portemonnee van patiënten. De universaliteit van ons gezondheidszorgsysteem staat op het spel.
Ter vergelijking: tussen 2018 en 2023 nam het percentage niet-geconventioneerde tandartsen beduidend toe, van 45 naar 50 procent. Dit betekent dat een groeiend aandeel tandartsen ervoor heeft gekozen om zich niet te houden aan de tariefafspraken en liever vrij het honorarium bepaalt.
En als we kijken naar een medisch specialisme zoals oogheelkunde, dan is de situatie nog meer uitgesproken. In 2023 was 73 procent van de oogartsen niet geconventioneerd, in 2018 was dit nog 70 procent. Deze ontwikkeling duidt op een algemene trend van deconventionering onder specialisten, wat aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de betaalbaarheid van zorg voor patiënten.
Te weinig hefbomen
Het systeem van conventionering is een pijler van solidariteit in onze gezondheidszorg. Voor CM mag dit niet worden opgeofferd om louter economische overwegingen. Het is essentieel om te garanderen dat alle burgers toegang hebben tot betaalbare gezondheidszorg, ongeacht hun financiële situatie. Geloven in conventionering betekent een visie op de samenleving omarmen. Gezondheidszorg mag geen luxe zijn: ze moet betaalbaar blijven voor iedereen.
Er zijn momenteel te weinig hefbomen in de strijd tegen deconventionering. Het is tijd dat politieke beleidsmakers de urgentie van de situatie ten volle inzien.
Het is cruciaal om te erkennen dat er momenteel te weinig hefbomen zijn in de strijd tegen deconventionering. Voor toegankelijke zorg is een hervorming van het systeem nodig. Het is tijd dat politieke beleidsmakers de urgentie van de situatie ten volle inzien en beginnen aan een grondige hervorming van de financiering van de gezondheidszorg.
Zonder een sterk engagement zal het risico op een steeds ongelijkere toegang tot de zorg alleen maar toenemen, ten nadele van de meest kwetsbare patiënten en van de sociale cohesie. Het is van vitaal belang om een systeem te garanderen waarin de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg voorrang krijgen op economische kortzichtigheid.
