We verkopen niets vandaag, we geven iets weg’, zegt Femma-vrijwilliger Bea Maris terwijl ze mandarijnen en clementines uitdeelt aan voorbijgangers. Op tafel liggen flyers. De boodschap is duidelijk: denk aan je gezondheid en laat je onderzoeken op borstkanker.
Alleen een brief bereikt niet iedereen
Vrouwen van boven de 50 jaar krijgen om de twee jaar een uitnodiging voor een mammografie. Toch gaat een deel van hen niet in op die uitnodiging. Vooral kwetsbare groepen zijn moeilijk te bereiken.
‘Veel organisaties doen inspanningen rond preventie, maar vaak werkt iedereen apart’, vertelt Annemie Steutelings van Gezonde Buurt. ‘Dan verlies je impact. Terwijl samenwerking net de grote kracht van het project is. Iedereen bracht iets mee. Allemaal apart waren we nooit zo ver geraakt.’
‘Nog te veel mensen krijgen pas laat te horen dat ze kanker hebben’, zegt ze. ‘Hoe vroeger je kanker ontdekt, hoe groter vaak de kans op een goede behandeling. Dat maakt een groot verschil voor mensen en hun gezin, want elke mama die sterft aan borstkanker is er één te veel. Bovendien helpt het ook onze gezondheidszorg vooruit. Vroege opsporing kan zware behandelingen voorkomen en houdt de zorg betaalbaar.’
Schepen van Welzijn Anne Cooremans hoefde niet lang na te denken om mee te helpen. ‘Preventie staat hoog op de agenda in Zoutleeuw, het is zo belangrijk’, zegt ze. ‘We willen liever iets voorkomen dan genezen. En hoe vroeger je kanker opspoort, hoe groter de kans dat de behandeling minder zwaar wordt.’
Preventie dichtbij brengen
De campagne viel op. RZ Tienen en Huisartsenkring Zuidoost Hageland bundelden hun ideeën en kwamen tot een origineel beeld. Affiches met mandarijnen en clementines verwezen op een luchtige manier naar borstonderzoek en mogelijke knobbeltjes. ‘Het ene heeft pitjes, het ander niet, maar je ziet het niet aan de buitenkant. Een lokaal fruitbedrijf schonk het fruit voor acties aan supermarkten en in wachtzalen van huisartsen. Dat fruit maakte de boodschap concreet’, vertelt Annemie.
Ook een infoavond over menopauze hielp om de doelgroep te bereiken. Een opvallende slinger van beha’s trok daar de aandacht. ‘We verzamelden tweedehands beha’s om er een speelse touch aan te geven. We wilden het onderwerp minder zwaar en minder afstandelijk maken’, zegt Annemie. ‘Veel mensen hebben schrik voor onderzoeken of stellen het uit. Door erover te praten, verlaag je die drempel.’
Vrijwilligers maken het verschil
Vrijwilliger Bea ging tijdens de actie met tientallen vrouwen in gesprek. ‘Sommigen vertelden spontaan hun eigen verhaal of dat van een familielid’, zegt ze. ‘Dat waren vaak heel open en soms emotionele gesprekken.’
Tijdens die gesprekken merkte ze dat er nog veel misverstanden leven. ‘Sommige vrouwen dachten dat ze verplicht naar de mammobiel moesten gaan voor hun onderzoek. Anderen stelden het onderzoek uit, uit angst voor stralingen of slecht nieuws.’
‘Dan helpt het dat iemand rustig uitlegt wat het onderzoek precies inhoudt’, vult Anne aan. ‘Veel mensen beseffen niet dat behandelingen vandaag veel minder zwaar zijn dan vroeger. Je voelde dat het onderwerp leeft in Zoutleeuw.’
Samen bereik je meer
Definitieve cijfers zijn er nog niet, maar de eerste signalen zijn hoopgevend. ‘Zorgverleners merken dat meer vrouwen informatie vragen of een onderzoek laten uitvoeren’, weet Annemie. De partners willen daarom blijven inzetten op gelijkaardige acties. In de toekomst volgen mogelijk ook campagnes rond diabetes en darmkanker.
Voor Annemie toont het project vooral hoe belangrijk lokale samenwerking is voor preventie. ‘Een affiche alleen verandert weinig’, zegt ze. ‘Maar als mensen dezelfde boodschap tegenkomen bij de huisarts, in de supermarkt, in de sporthal en via vrijwilligers uit hun eigen buurt, dan begint het echt te leven.’
Het project toont volgens de partners vooral één ding: samen bereik je meer.
Tekst Charlotte Allefs
