Sinds 2024 kunnen Vlaamse gemeenten dankzij nieuwe wetgeving makkelijker een zwemzone in open water inrichten. Zo zijn er zwemzones met toezicht, en zwemzones zonder toezicht. Die laatste zijn nieuw, en worden ‘vrije zwemzones genoemd. In onze provincie is er momenteel één zo’n vrije zwemzone, weet Hanne Neirynck van Netwerk Lokaal Sportbeleid. Dat is de IJsevijver in Overijse.
Waarom was nieuwe regelgeving rond open zwemwater nodig?
NEIRYNCK ¬ ‘De regelgeving is veranderd vanuit de intentie om het voor lokale besturen makkelijker te maken om een openwaterzwemzone te creëren. Ze is dus vereenvoudigd. Zo zijn douches en toiletten geen verplichting meer. De grootste wijziging is de nieuwe categorie ‘vrije zwemzones’. Dat zijn zwemzones in open water waar geen redders aanwezig zijn. Zo kan een gemeente sneller een zwemplek creëren. Dat komt tegemoet aan de grotere nood aan meer ruimte voor sport en beweging.’
Met open zwemwater zorgen we voor een veilige plek waar mensen zich terug dichter bij de natuur voelen
Hanne Neirynck
‘We stellen vast dat het creëren van die zwemzones niet vanzelfsprekend is. Als lokaal bestuur moet je een risicobeoordeling opstellen. Hier komt wel wat bij kijken. Denk aan stroming, temperatuurovergangen, steile oevers of de aanwezigheid van bepaalde objecten op de bodem. Gemeenten moeten ze actief opvolgen en alle maatregelen nemen om de risico’s zo klein mogelijk te maken.’
‘Daarnaast is er ook vaak nog een angst voor overlast. Zeker op heel erg hete dagen maken sommige besturen zich zorgen dat het zwemwater een aanzuigeffect zou hebben omdat er nog weinig vrije zwemzones zijn. Ze kijken hierbij nog vaak naar elkaar: wie springt eerst?’
Waarom is zwemwater, en vooral open zwemwater, zo belangrijk?
NEIRYNCK ¬ ‘Een zwembad is heel belangrijk om te hebben. Maar het is ook duur, zowel voor de gemeenten die het moeten onderhouden als voor de gebruikers die er willen gaan zwemmen. Open zwemwater is een mooi alternatief om te kunnen aanbieden.’
‘Er zijn eigenlijk twee grote redenen waarom open zwemwater belangrijk is: de eerste is het recht op verkoeling, zeker met de klimaatopwarming. Het wordt alsmaar warmer in de zomer, mensen zoeken dan verkoeling in en langs het water. Open zwemwater is daarvoor ideaal.’
‘De tweede reden is de connectie met de natuur en de waterkwaliteit. Er wordt nu al veel gezwommen in plassen en rivieren, iedereen kent wel een plekje waar het gebeurt maar waar het eigenlijk niet mag.'
'Zo zijn er op sommige plekken boten die voorbijvaren, overstort van riolering of koude onderstromen. Dat is gewoon niet veilig. Als lokale besturen plekken aanduiden als vrije zwemzones of open zwemwater.'
‘Dat zorgt er ook voor dat we met z’n allen meer zorg gaan dragen voor ons water. Kijk maar naar de Olympische spelen in Parijs, toen was er plots veel aandacht voor de waterkwaliteit. Door het contact met het water en de natuur gaan mensen veel meer aandacht hebben daarvoor, en samen kunnen we de waterkwaliteit enorm verbeteren.’
‘Trouwens, open zwemwater is belangrijk voor iedereen, van de mensen die verkoeling zoeken rondom het water tot de trialeten en langeafstandszwemmers die het gebruiken om te trainen. Iedereen heeft baat bij propere, veilige plekken om te zwemmen in zijn buurt.’
Tekst Kaat Wouters
