Drie jaar lang onderzochten wetenschappers uit België, Polen en het Verenigd Koninkrijk hoe technologie het werk in magazijnen vormgeeft en de sector verandert. ‘Het vaakst zetten bedrijven handscanners in. Die bezorgen werknemers via een algoritme een takenlijst en sturen hen stap voor stap aan. Je hebt ook meer geavanceerde systemen waarbij de werknemers een vaste positie hebben en de goederen tot bij hen gebracht worden’, leggen de onderzoekers uit.
Volgens de wetenschappers zijn er zeker positieve aspecten aan die ontwikkelingen: zo werd het werk fysiek minder zwaar waardoor het aantal vrouwen in de sector sterk steeg. Toch is het voor hen fundamenteel dat werknemers en vakbonden mee rond de tafel zitten bij de invoering van digitale systemen op de werkvloer. ‘Uit de gesprekken bleek dat dit meestal een beslissing van bovenaf is en dat werknemers hoogstens in de marge betrokken worden.’
‘Het is fundamenteel dat werknemers en vakbonden meer ond de tafel zitten. Nu worden digitale systemen vooral van bovenaf opgelegd.’
Onderzoekers UHasselt
De onderzoekers stellen dat die aanpak tot tal van problemen op de werkvloer leidt. Werknemers gaven aan dat het werk eentoniger werd en ervaarden minder autonomie. Bovendien steeg de werkdruk en de controle door de werkgever, wat bij veel werknemers mentale stress veroorzaakte.
‘Net daarom is het belangrijk dat vakbonden en werknemers zich dit thema eigen maken en een plaats rond de tafel opeisen. Werkgevers dreigen er graag mee dat ze magazijnen volledig zullen automatiseren. Maar volledig geautomatiseerde magazijnen zonder werknemers zijn voor veel bedrijven en producten economisch noch organisatorisch haalbaar’, zijn zij stellig.
Werkbaar werk
Vicky Rymen, secretaris bij ACV-Transcom, onderschrijft die bevindingen. ‘Het onderzoek bevestigt wat wij al enige tijd signaleren: zonder inspraak leidt digitalisering tot hogere werkdruk, meer stress en meer uitval. Als technologie wordt gebruikt om het tempo nog meer op te drijven en werknemers voortdurend te monitoren, jaag je de mensen net uit de sector weg. Een mensgerichte aanpak is de sleutel om technologie écht werkbaar te maken. Werknemers weten uit de praktijk welke oplossingen realistisch zijn en waar de knelpunten zitten.’
‘Een mensgerichte aanpak is de sleutel om technologie écht werkbaar te maken.’
Vicky Rymen, secretaris ACV-Transcom
Volgens Rymen zijn de vakbond noch werknemers tegen innovatie en technologie in de sector. ‘Onze belangrijkste bekommernis is ervoor zorgen dat werknemers vroeg betrokken worden, door bijvoorbeeld de voorgestelde technologie te testen op de werkvloer en garanties rond tempo, autonomie en controle in te bouwen. Zo kan technologie het werk versterken in plaats van het te ondergraven.’
Tegelijkertijd ziet ze in de praktijk dat veel werkgevers niet voor een dergelijke dialoog open lijken te staan. ‘We trachten een voet tussen de deur te zetten, maar het is zeer sterk afhankelijk van de bedrijfsvoering. Voorlopig lijkt slechts een minderheid oren naar zo’n dialoog te hebben. Daarom verzorgen we vormingssessies voor onze militanten om hen te wijzen op hun rechten en hen instrumenten aan te reiken om gesprekken bij de werkgever op gang te brengen.’
