Een roestbak. Dat is wat de gemiddelde volwassene onder de schedel heeft zitten, vindt Peter Adriaenssens. En dat botst weleens met het razendsnel ontwikkelende brein van de zogenaamde ‘flexgeneratie’. ‘Pas op 25 jaar is het brein volgroeid’, verheldert hij. ‘Voordien zou je beter een bordje Sorry, werken onder constructie aan jongeren hangen.’
Peter Adriaenssens
U spreekt over de ‘flexgeneratie’, wat bedoelt u daarmee?
Adriaenssens ¬ ‘De oudere generatie blijft denken vanuit het wereldbeeld zoals zij dat kenden. Behaal een diploma en je bent vertrokken, luidt hun advies. Maar in die wereld leven wij niet meer. Jongeren zijn beter aangepast aan de snel veranderende wereld. Veel volwassenen zijn bang van wat er gebeurt. Terwijl jongeren beseffen: er is niks meer voorspelbaar.’
'Jongeren beseffen: er is niks meer voorspelbaar.'
Peter Adriaenssens
‘Zij kijken meer in fragmenten naar hun toekomst. Onlangs had ik een gesprek met een jongen die zich verbaasde over het feit dat ik 35 jaar op dezelfde plek had gewerkt. Kon u dan echt niets anders vinden? Terwijl mijn generatie doorgaans loyaal was aan een werkgever.’
‘Op de werkvloer geeft dat soms wrijving. Jongeren komen hier alles leren en dan zijn ze weg, klinkt het. Maar de jonge generatie is minder bang voor verandering. Wie vandaag flexibel is, is beter gewapend tegen deze tijd. Daar kunnen volwassenen van leren.’
U raakte onlangs een gevoelige snaar met een potje spaghetti in de diepvries.
Adriaenssens ¬ ‘Klopt. (lacht) Mijn advies in De Afspraak was: Zie ze doodgraag, praat, en vries spaghettisaus in om vrienden te laten mee-eten. Dat fragment ging plots viraal. Samen eten is zo belangrijk, toch gebeurt dat steeds minder. Te veel tieners eten op hun kamer, voor een scherm.'
'Terwijl samen eten een moment van vorming is in het gezin. Je discussieert, praat over school, de actualiteit … Je hoort waar je kinderen mee bezig zijn. Door je huis open te stellen, krijg je zicht op hoe je kind zich omringt. Zie dat je genoeg spaghettisaus in je diepvries hebt, werd zo in één klap een gouden advies.’
Je mag jongeren niet loslaten, zegt u.
Adriaenssens ¬ ‘(Fel) We moeten ons moeien! Ik pleit voor vasthoudend loslaten. Een kind moet weten: jij bent mijn zorg. Ik zal pas slapen als ik hoor dat je bent thuisgekomen.’
Vertelt de manier waarop we met kinderen omgaan, veel over de samenleving?
Adriaenssens ¬ ‘Absoluut. De jeugd draagt eigenlijk de vlooien van deze tijd. We kijken vaak met een pessimistische blik naar jongeren en zijn bezorgd over dalende schoolresultaten, gewelddadige incidenten waar jongeren bij betrokken zijn, jonge drugskoeriers … Iedere keer neigen we naar oplossingen die daar bijna lineair tegen ingaan. Strenger straffen. Meer jeugdgevangenissen. De lat hoger leggen in het onderwijs. Maar wil je die problemen aanpakken, dan moet je ook in gesprek gaan met de volwassenen. Wij ontkennen namelijk dat we met dubbele tong spreken.’
Denkt u daarbij aan onze omgang met smartphones en sociale media?
Adriaenssens ¬ ‘Zeker. Volwassenen kunnen het zelf al niet meer uit hun handen houden, terwijl we jongeren een eenzijdig verbod willen opleggen. Bovendien grijpen we amper in op de giftige industrie van techmiljardairs. Terwijl we perfect weten dat ze doelbewust mikken op de jeugd voor eigen winstbejag.’
'We grijpen amper in op de giftige industrie van techmiljardairs. Terwijl we perfect weten dat ze doelbewust mikken op de jeugd voor eigen winstbejag.'
Peter Adriaenssens
‘Hou het rechtvaardig. Je kunt niet eisen dat jongeren van hun telefoon afblijven, terwijl je de techgiganten de hand boven het hoofd blijft houden.’
Bent u daarom geen voorstander van het smartphoneverbod op school?
Adriaenssens ¬ ‘Het is oneerlijk om de dialoog eenzijdig op jongeren te richten. Een smartphoneverbod is gewoon een machtsoptreden. In de voorbije jaren heb ik meerdere scholen gezien waar het debat tussen leerlingen en school gaande was. Op basis van overleg vond men een akkoord. We verbieden het, maar drie halve dagen per week mag je het wel gebruiken.'
'Dan is de winst vele malen groter. Jongeren leren in debat gaan en volwassenen leren luisteren naar hun argumenten. In de meerderheid van de scholen kun je tot een akkoord komen op basis van dialoog.’
© Maarten De Bouw
Met de mentale gezondheid van onze jongeren gaat het klaarblijkelijk erg slecht. Klopt dat?
Adriaenssens ¬ ‘Een complex verhaal. Cijfers over mentale gezondheid bij jongeren zijn alarmerend. Tegelijk hebben we geen cijfers uit het verleden om mee te vergelijken. Zou het kunnen dat wij vandaag gewoon te maken hebben met een transparantere generatie, die het zegt als het niet goed gaat? We schamen ons minder voor kwetsbaarheid.’
'Zou het kunnen dat wij vandaag gewoon te maken hebben met een transparantere generatie, die het zegt als het niet goed gaat?'
Peter Adriaenssens
‘Er zijn altijd uitersten: mensen met een zware depressie, ernstige ADHD … hebben gespecialiseerde hulp nodig. Maar er is een vrij grote groep jongeren die tussen die uitersten in zit, waarin mentale kwetsbaarheid een fase is in hun ontwikkeling. De eerstelijnspsychologische zorg (waarbij jongeren voor één euro naar een geconventioneerde psycholoog kunnen, red.), vind ik dan ook een vooruitgang.’
‘Daarnaast is mijn advies: praat met je kinderen en kleinkinderen over je eigen leven. Veel volwassenen hebben nooit het levensverhaal meegekregen van hun ouders of grootouders. Zwijgen was de standaard. Die verhalen kunnen wij vandaag wel schenken. Dat helpt hen.’
De cijfers rond kinderarmoede blijven erg hoog: in Vlaanderen wordt 12,1 procent van de kinderen geboren in een kansarm gezin, in Brussel een op de drie.
Adriaenssens ¬ ‘Dat is een grote zorg. We weten dat armoede chronische stress creëert die inwerkt op de ontwikkeling van kinderen.’
‘Zo is het idee van gezonde maaltijden op school slechts symptoombestrijding, al kan het specifieke scholen echt wel helpen. Ze verbergen het fundamentele probleem. Je moet kansarmoede structureel aanpakken. Daarbij zijn een fatsoenlijke woonst, voeding en voldoende middelen van vitaal belang. Denk aan het kindergeld optrekken voor gezinnen in nood. Iedereen vindt kinderarmoede beschamend en wil er iets aan doen. Toch zijn weinigen bereid om in te leveren. Het mag niets kosten.’
We worden om de oren geslagen met pessimistische berichten. Maar in uw boek schudt u ons wakker met de plicht om hoopvol te zijn.
Adriaenssens ¬ ‘Te veel jongeren horen van hun (groot-)ouders: Ik hoop dat jij het nog goed zal hebben. Ze pikken die negatieve boodschappen sterk op. Hun hersenen zijn daar heel gevoelig voor. Dat leidt tot twijfel of studeren er nog wel toe doet. Terwijl we reikhalzend moeten uitkijken naar de volgende generatie.'
'Te veel jongeren horen van hun (groot-)ouders: Ik hoop dat jij het nog goed zal hebben. Ze pikken die negatieve boodschappen sterk op.'
Peter Adriaenssens
'Zeg liever: We hebben nieuwe ideeën nodig voor het klimaat, het verkeer, de economie, vrede. Wij geloven te veel in continuïteit. Alles zou moeten blijven zoals het is of beter moeten worden. Sorry, misschien moet het wel eens ánders worden. Laat je niet doen door de volwassenen. Pubers, verras ons!’
