Toen de verplichte witte kassa, ofwel het ‘geregistreerd kassysteem’, in 2016 werd ingevoerd, leidde dat tot een storm van protest onder horeca-uitbaters. De witte kassa zou uitbaters op kosten jagen, de prijzen verhogen en het einde van heel wat zaken inluiden. Horeca Vlaanderen, de beroepsvereniging van hotel-, restaurant-, en café-uitbaters, riep hun leden zelfs op om personeel te ontslaan ‘om te kunnen overleven’.
Inmiddels liggen de zaken anders. Horeca Vlaanderen wil het systeem, nu enkel verplicht voor zaken met een jaaromzet uit horecadiensten hoger dan 25 000 euro, uitbreiden naar alle horecazaken, tot de kleinste voetbalcafetaria. ‘Dezelfde regels voor dezelfde activiteiten’, klinkt het. In ruil vraagt het nieuwe steunmaatregelen van de overheid: het btw-tarief op niet-alcoholische dranken moet verlagen van 21 naar 6 procent, overuren moeten goedkoper, en jobstudenten moeten nog vaker kunnen worden ingezet.
Eerlijk speelveld
‘In principe is het goed dat Horeca Vlaanderen aan zelfregulatie wil doen’, zegt Kris Vanautgaerden, nationaal secretaris voor de horecasector van ACV Voeding en Diensten. ‘De sector ziet in dat het nodig is om een gelijk speelveld te creëren en de oneerlijke concurrentie met de cowboys die vandaag niet met een witte kassa werken, aan te pakken.’
Volgens Vanautgaerden staat de sector vandaag op een kruispunt. De gevolgen van de coronacrisis wegen zwaar door: ‘Werknemers in de horeca tonen een groot engagement en er valt veel voldoening uit het werk te halen, maar je betaalt er wel een prijs voor. Het zijn geen hoge lonen en het vraagt veel flexibiliteit. Tijdens de gedwongen sluitingen en tijdelijke werkloosheid hebben medewerkers andere sectoren opgezocht waar dat minder het geval is. Het gevolg is dat de werkdruk enorm verhoogd is voor wie er nog werkt.’
Werknemers terugwinnen
De vraag is dus hoe de horeca werknemers kan terugwinnen. Is een deal voor een cleane sector in ruil voor goedkoper personeel, jobstudenten en een blijvende btw-verlaging de structurele aanpassing die de sector, aldus Vanautgaerden, nodig heeft om opnieuw aantrekkelijk te worden? ‘Er valt iets te zeggen voor overheidssteun voor een sector die zijn imago van zwartwerk wil oppoetsen’, zegt hij. ‘Dat kan de sector weer aantrekkelijker maken. De horeca verdient dat, het is een belangrijke sector in ons land en het zit er vol ontzettend geëngageerde werknemers.’
Bij zijn invoering moest de witte kassa in de eerste plaats een rem zetten op dat zwartwerk in de sector, bij wijze van compensatie konden horecazaken aanspraak maken op een gunstregime voor onder andere onbelaste overuren of flexi-jobs. Maar bij de laatste controlecijfers, in 2021, werd 53 procent van de gecontroleerde zaken alsnog op zwartwerk betrapt.
‘Goedkopere overuren en een verhoogde inzetbaarheid van jobstudenten bieden maar een tijdelijk antwoord op de krapte in de sector’, besluit Vanautgaerden. ‘Op lange termijn is het belangrijk om voor een goede work-life balance en correcte lonen te ijveren.’
