Sinds november 2022 mogen personeelsleden in grotere bedrijven met meer dan 50 werknemers, drie keer per jaar één dag ziek thuisblijven zonder doktersbriefje. Securex onderzocht daarom of er in 2023 meer werknemers thuisbleven door ziekte. Daaruit blijkt dat het aantal eendagsafwezigheden in grote bedrijven met ruim 40 procent steeg tegenover een kleinere stijging van 15 procent bij kleine bedrijven, die wel nog naar een doktersbriefje mogen vragen.
Collectieve oorzaken
'Het aantal afwezigheden van één dag is niet de beste maat om dit systeem te beoordelen, volgens Kris Van Eyck, hoofd dienst onderneming bij het ACV. 'Het totaal aantal ziektedagen moet bekeken worden. Die nemen af en de periodes van ziekte zijn korter. Dus dat is eerder een positief effect. Wanneer werknemers zich niet goed voelen kunnen ze nu ook effectief zelf beslissen om een dagje thuis te blijven en zo mogelijk een langere ziekte voorkomen.'
'Wanneer in bepaalde ondernemingen het aantal ziektedagen of aantal afwezigheden toeneemt, moet vooral ook gekeken worden naar de collectieve oorzaken in onder andere de arbeidsorganisatie, de arbeidsinhoud, de arbeidsomstandigheden en de arbeidsrelaties. De cultuur in de onderneming is sterk bepalend voor deze cijfers. Dus hoe goed voelen mensen zich op het werk? Dat gaat dan meer over veiligheids- en gezondheidsomstandigheden waarin je je werk moet doen. Als die niet in orde zijn dan ga je natuurlijk vlugger uitval hebben.'
Werkende zieken
'Dit soort nieuws wekt vaak de indruk dat bepaalde werknemers profiteren en misbruik maken van het systeem', volgens Van Eyck. 'Maar ik denk dat het tegenovergestelde vaak waar is. We moeten ook aandacht hebben voor het grote aantal werknemers dat komt werken terwijl ze ziek zijn. In een recente HIVA-enquête bij ACV-leden geeft 50% van de respondenten in ondernemingen met meer dan 50 werknemers en 55% in ondernemingen met minder dan 50 werknemers aan dat ze eerder zouden komen werken in plaats van één dag thuis te blijven door ziekte. Maar liefst 16,5 % van de werknemers in KMO’s geeft aan dat dat ook effectief verwacht wordt. In grotere ondernemingen geven 12,7% van de werknemers dit aan.'
Uitbreiding systeem
Het doktersbriefje voor de eerste ziektedag werd afgeschaft op vraag van de huisartsen. Zij besteden hun tijd liever aan patiënten die echt zorg nodig hebben. De huisartsenvereniging Domus Medica wil nog verder gaan en werknemers toelaten drie keer per jaar drie opeenvolgende dagen afwezig te zijn zonder ziektebriefje. Ook het ACV staat achter deze uitbreiding en wil ook af van het onderscheid tussen grotere en kleinere bedrijven.
'Er is geen enkele reden waarom werknemers in een kleine KMO anders behandeld worden', zegt Piet Van den Bergh, juridisch expert bij het ACV. 'Vaak klagen KMO's over papierwerk, maar voor de ziekteattesten van hun werknemers maken ze blijkbaar wel een uitzondering. Er is ook nooit een deugdelijke reden gegeven waarom KMO-werknemers worden uitgesloten. In dit hele debat is het ook vreemd dat werkgevers soms klagen dat de sociale zekerheid ons veel te veel kost, maar anderzijds toch vinden dat de sociale zekerheid moet betalen om dokters hier mee bezig te houden.'
