Pilootproject in Brugge
Het pilootproject in Brugge ging, na een voorbereidingstijd van ruim twee jaar, in januari 2024 van start. Onder stimulans van Orbit vzw Avansa regio Brugge werden verschillende middenveldorganisaties waaronder beweging.net rond de tafel gezet om een concrete werking op poten te zetten. Het Bisdom Brugge vond een locatie, stad Brugge investeerde mee in de noodzakelijke renovaties om het pand bewoonbaar te maken en OCMW Brugge stelde woonbegeleiders uit het LOI (Lokaal Opvanginitiatief) vrij om de dagdagelijkse begeleiding op te nemen.
Geen alternatief voor detentie, maar voor een uitzichtloos overleven
Hilde Geraerts (Orbit vzw): ‘De samenwerking tussen steden, overheidsinstanties en middenveld is cruciaal. De overheid heeft beslissingsmacht, de steden dragen de gevolgen van perspectiefloosheid en het middenveld heeft het vertrouwen van de mensen in kwestie. Dat vertrouwen is cruciaal. Mensen zonder wettig verblijf willen stappen zetten. Onwettig verblijf is geen keuze. Het is bij gebrek aan een duurzaam perspectief dat mensen in onwettig verblijf belanden. Als mensen het gevoel hebben dat ze alleen maar naar de uitgang geduwd worden, zonder dat het iemand interesseert wat hen daar te wachten staat, gaan hun hakken in het zand. Dat is heel menselijk. Als ze daarentegen voelen dat er echt naar hen geluisterd wordt en dat het perspectief waar samen naar gezocht wordt, duurzaam is, dan worden er stappen vooruit gezet.
De Opvang en Oriëntatieprojecten zorgen ervoor dat mensen uit hun overlevingsstrategie kunnen stappen. Minder onwettig verblijf leidt tot minder overlevingsstrategieën. Dat zorgt voor meer menselijkheid, meer veiligheid en het is bovendien goedkoper én efficiënter, van een win-win gesproken!’
Het is bij gebrek aan een duurzaam perspectief dat mensen in onwettig verblijf belanden.
Hilde Geraerts (Orbit vzw)
Dirk De fauw (burgemeester Brugge): ‘Als burgemeester kom ik op voor de rechten van iedereen die in onze stad leeft, ook mensen zonder wettig verblijf. Ook zij hebben sociale rechten. In dit project gaan we verder dan het aanbieden van bed-bad-brood. Er wordt, samen met hen, gezocht naar een menswaardige en zekere toekomst. Daar hebben álle Bruggelingen baat bij. De maatschappelijke kostprijs is veel groter bij een langdurig onwettig verblijf of detentie. Ik ben erg blij gastheer te mogen zijn voor een pilootproject en hoop dat de federale overheid deze projecten verder ondersteunt om mijn collega-burgemeesters ook over de streep te trekken.’
Op korte tijd al succes
Er werd bewust gekozen om de doelgroep af te lijnen tot volwassen vrouwen zonder kinderen. In dit pilootproject is er plaats voor maximaal acht vrouwen. Aanmeldingen komen vooral via de dienst dringende medische hulp aan illegalen van het OCMW Brugge en het eerste onthaal OCMW Brugge.
Faiza Karim Rajput (OCMW Brugge): ‘We wisten bij aanvang niet zeker of we de doelgroep die we voor ogen hadden zouden kunnen bereiken. Nog meer dan mannen leven vrouwen in onwettig verblijf onder de radar en zijn ze moeilijk te bereiken. Vaak verblijven ze bij iemand in huis en moeten ze, om in het project te stappen, een ‘gekende’ en ‘vertrouwde’ omgeving achter zich laten. Geen makkelijke stap voor mensen bij wie vertrouwen in overheden zeer laag is, met angst voor detentie en dus bijgevolg ook voor ordediensten.’
‘Het is belangrijk dat onze medewerkers de vrouwen kunnen geruststellen en overtuigen van het belang van dit project voor hun toekomst. We proberen de vrouwen duidelijk te maken dat ze meer kunnen maken van hun leven dan een leven te leiden onder de radar en in constante angst.’
Het enthousiaste team van OCMW Brugge dat de dames in het O&O project begeleidt. Vlnr: Lone De Blaes, Faiza Karim Rajput (diensthoofd), Sylvia Cogghe.
‘Tegen onze verwachtingen in kregen we vrij snel een aantal aanmeldingen. Ondertussen konden we al zeven mensen in een traject opnemen. We hebben in die paar maanden zelfs al één iemand een blijvend perspectief kunnen bieden. Bij een grondige screening van haar dossier door de jurist die met ons meewerkt, bleek dat de vrouw onterecht het statuut van persoon zonder wettig verblijf had gekregen. Ze leefde al ruim een jaar in de veronderstelling dat ze geen recht had op een verblijf in België. Het bleek om een administratieve fout te gaan die vrij gemakkelijk rechtgezet werd. Die dame kreeg een permanente verblijfsvergunning! Een succesverhaal waar we trots op zijn en dat niet alleen ons, maar ook doorverwijzers en kandidaten voor het project moed en hoop geeft.’
‘Het unieke aan ons project is dat de dames ook de tijd krijgen om tot rust te komen, dat de vaak zware rugzak die ze meedragen iets lichter gemaakt wordt en dat ze klaargestoomd worden om hun eigen leven weer in handen te nemen.’
Oproep aan enthousiaste Bruggelingen
Het is voor de dames soms wat zoeken naar een goede dagbesteding. Werk of vrijwilligerswerk zijn uit den boze en aansluiting bij een vereniging is vanuit hun positie erg moeilijk. Daarom zoeken we in Brugge naar lokale vrijwilligers die graag ter plekke samen met de dames een activiteit op poten willen zetten. Wie zich aangesproken voelt, kan contact opnemen met Nele De Wachter.
nele.dewachter@beweging.net
Tekst Nele De Wachter
