Vanaf half juli stopt het Deense bedrijf Lundbeck met leveringen van de geneesmiddelen met nortriptyline (Nortrilen) en amitriptyline (Redomex) aan de Benelux. Daardoor geraken de tienduizenden patiënten die dagelijks afhankelijk zijn van deze medicatie binnenkort in een lastige situatie. Voor andere Europese landen, waaronder Duitsland, verandert er niets. Als reden voor de plotse beslissing haalt het bedrijf aan dat het voor hen niet rendabel is om de geneesmiddelen hier op de markt te houden. En dat terwijl de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) Redomex op een lijst van essentiële geneesmiddelen zette die elk land in voorraad zou moeten zijn.
Op het kabinet van minister Vandenbroucke klinkt het dat het bedrijf de leveringen eenzijdig stopzet en zo hun wettelijke verplichtingen niet nakomen. Voor het stopzetten van een levering is een waarschuwing van minstens zes maanden op voorhand nodig. Dat werd in dit geval dus niet nageleefd. Daarom legt Vandenbroucke het farmabedrijf nu een boete op.
Europese samenwerking nodig
‘We vinden dat de beschikbaarheid van geneesmiddelen op Belgisch en Europees niveau gegarandeerd moet worden’, reageert CM-voorzitter Luc Van Gorp. ‘Het is de verantwoordelijkheid van fabrikanten en distributeurs om te zorgen voor de continue beschikbaarheid van onze geneesmiddelen. De Belgische en Europese overheden moeten sancties opleggen aan bedrijven die onvoldoende kunnen verantwoorden waarom ze een geneesmiddelen tijdelijk of definitief niet kunnen of willen voorzien. Daarom pleiten we ook voor een proactieve strategie van diversiteit van leveringsbronnen om zo monopolies tegen te gaan’.
Voor die Europese samenwerking werd vorig jaar al groen licht gegeven. Sinds oktober bestaat er een vrijwillig Europees solidariteitsmechanisme. Als in een lidstaat een tekort dreigt, kunnen andere landen dat geneesmiddel uit hun voorraden leveren. Daarnaast is een groep experten momenteel bezig aan een lijst van essentiële geneesmiddelen.
Het gaat om geneesmiddelen die belangrijk zijn voor de volksgezondheid en waarvan momenteel of in het verleden al tekorten waren. Voor antibiotica bestaat al een dergelijke lijst, omdat daar de tekorten het grootst waren afgelopen winter. Zulke lijsten vormen een eerste stap naar bijkomende maatregelen in de toeleveringsketen.
Generische varianten
Intussen worden apothekers door de minister aangespoord om voorraden van de geneesmiddelen in het buitenland te bestellen. Maar daardoor valt de terugbetaling door het RIZIV weg, waardoor de patiënt opdraait voor de beslissing van de leverancier om niet langer rechtstreeks aan ons land te leveren.
Bovendien kan zelfs in dat geval niet gegarandeerd worden dat het niet tot een tijdelijke voorraadnood komt. Want het is niet eenvoudig om zulke grote hoeveelheden uit het buitenland te halen, zegt professor Guy Hans, medisch coördinator van het pijncentrum van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen, in De Standaard.
Het kabinet van de minister maakt zich intussen sterk dat er ook generische varianten op de markt zijn waar patiënten op kunnen terugvallen. Experts wijzen er echter op dat de doseringen daarvan niet altijd overeenkomen. Aanpassingen aan de medicatie moeten daarom zeker in samenspraak met de behandelend arts gebeuren.
