De NMBS bereidt zich voor op een finale beslissing over een grote bestelling van 1.800 rijtuigen, goed voor een waarde van 3,4 miljard euro. De toewijzing aan de Spaanse treinbouwer CAF zou een harde klap betekenen voor Alstom in Brugge. Die diende niet alleen een valabel, maar zelfs goedkoper bod in. ‘Alle andere landen houden hun openbare aanbestedingen zoveel mogelijk in eigen land, België niet. We zijn heiliger dan de paus,’ zegt Tom Vrijens, expert bij ACV METEA.
800 jobs op de helling
Als de beslissing blijft, heeft dat zware gevolgen. Alstom Brugge heeft nog werk tot april 2026, maar zonder nieuwe bestellingen vallen daarna de eerste mensen in de productielijn zonder werk. ‘Niet alleen 800 jobs bij Alstom staan op het spel, ook de volledige toeleveringsketen,’ waarschuwt Vrijens. ‘Zelfs de bestaande orders zijn onzeker: er wordt gefluisterd dat een deel misschien niet wordt afgenomen, wat de werkzekerheid verder bedreigt.’
Ook ACV-hoofdafgevaardigde bij Alstom Christoph Flokman is duidelijk: ‘Zonder NMBS-opdracht begint vanaf april 2026 het afbouwen. Er is gewoon geen groot project meer. De directie is wel op zoek naar kleinere innovatieprojecten, maar dat is niet genoeg om de huidige bezetting aan het werk te houden.’
'Zonder NMBS-opdracht begint vanaf april 2026 het afbouwen. Er is gewoon geen groot project meer'
ACV-hoofdafgevaardigde Alstom Christoph Flokman
De impact zal in heel de regio voelbaar zijn, volgens Folkman. ‘Toeleveranciers voelen het effect ook onmiddellijk. Heel wat gezinnen hangen ervan af. Dit gaat over het industriële weefsel van de hele regio.’
Politieke stilte
Het stilzwijgen van de politiek is voor de werknemers moeilijk te verkroppen. ‘De tijd is voorbijgegaan zonder dat er echt iets veranderde,’ zegt Flokman. ‘En nu horen we via via dat vrijdag een beslissing kan vallen in de raad van bestuur van de NMBS. Alles ligt nog open: het kan evengoed een uitstel zijn of een volledige herziening. Maar als men gewoon doorgaat met CAF, dan is dat echt een gemiste kans.’
Vanuit de federale en Vlaamse regering bleef het tot nu toe stil. ‘Sinds de start verschuilen de regeringen zich achter het juridisch kader van aanbestedingen’, luidt het bij ACV-CSC METEA. Nochtans piekten de faillissementen en het banenverlies binnen de maakindustrie vorig jaar, en snakt de sector naar zuurstof.
Volgens Vrijens is het juridisch perfect mogelijk om de opdracht op te splitsen. ‘Een deel van de treinen kan hier geproduceerd worden, de rest elders in Europa. Dat levert ook meteen meer zekerheid voor de leveringsperiode. Maar dan moeten de juiste keuzes gemaakt worden.’
Europees, of liever Belgisch?
De Europese Rekenkamer bevestigt dat België tot de slechtste leerlingen behoort als het gaat om het beschermen van de eigen industrie. In België gaat tien procent van de openbare aanbestedingen naar het buitenland, terwijl het Europese gemiddelde vijf procent bedraagt. Landen als Frankrijk, Polen en Spanje houden hun overheidsopdrachten grotendeels binnen de landsgrenzen.
De Europese Rekenkamer bevestigt dat België tot de slechtste leerlingen behoort als het gaat om het beschermen van de eigen industrie.
De Europese Commissie werkt bovendien aan een herziening van de aanbestedingsrichtlijn, met meer focus op strategische sectoren en ‘Made in Europe’. Dat bewijst volgens experten dat er wel mogelijkheden zijn binnen het bestaande kader om de eigen industrie beter te ondersteunen.
Volgens ACV-CSC METEA is het dus vooral een politieke kwestie: ‘Andere landen vinden wel manieren om binnen de regels hun industrie te ondersteunen. Waarom lukt dat hier niet?’ vraagt Vrijens. ‘De NMBS draait indirect ook op overheidsgeld. In ruil kan de overheid toch vragen om treinen uit eigen land te bestellen, zeker als ze ook nog eens de goedkoopste zijn?’
Eindhalte?
Vrijdag kan bepalend zijn. Flokman: ‘Dit mag geen beslissing in de achterkamers worden. Het is de hoogste tijd dat politici in actie schieten. Niet alleen voor ons, maar voor heel de Belgische maakindustrie.’
