Dat Rudy Morren warm omringd wordt, voel je meteen. Bij aanvang èn afsluit van het interview fladderen mensen binnen. In de keuken is zijn boezemvriend Michaël druk in de weer. Team Rudy — een hechte groep van 40 mensen - laat zich iedere dag voelen. Maar dat team kwam niet zomaar uit de lucht vallen.
Nic Balthazar
- Nic Balthazar is een Belgische regisseur, bekend van films als Ben X en Tot Altijd. Daarnaast is hij actief als opiniemaker en klimaatactivist.
Rudy Morren
Rudy Morren is een acteur, scenarioschrijver en auteur. Hij speelde mee in populaire reeksen zoals Spoed. Morren schrijft daarnaast thrillers. In 2025 verscheen het boek De man die niet alleen viel, over zijn leven met parkinson.
MORREN ¬ ‘Acht jaar geleden zat ik te werken aan mijn bureau, toen mijn linkerhand begon te kloppen en bleef kloppen. Vrij snel volgde het verdict: parkinson. Je weet meteen dat je nooit meer beter wordt. Voor altijd ziek: probeer daar maar eens mee te leven. Hoe minder ik over die klootzak -want zo noem ik hem- weet, hoe beter. De mechaniek van het leven zit er nog in, maar het is geen leven meer. Je bent je identiteit kwijt. De eerste drie jaar vroeg ik me voortdurend af: wie ben ik nog?’
Toen was er ook nog geen sprake van Team Rudy.
MORREN ¬ ‘Klopt. In de eerste twee, drie jaar was bijna niemand op de hoogte van mijn diagnose. Mijn toenmalige vriendin maakte ook een einde aan onze relatie. Ik zat in mijn zetel, ziek en alleen. Een heel slechte combinatie. Toen heb ik een knop omgedraaid en ben naar mijn stamkroeg gegaan. Op dat moment zat daar zo’n zeventien man, waarvan ik de helft niet kende, maar ik heb ze allemaal uitgenodigd om ossobucco te komen eten bij mij thuis.’
‘Op dat eerste etentje- we waren toen met zo’n 34 mensen- heb ik verteld dat ik parkinson had. Het werd muisstil aan tafel. Ik bekende dat ik het niet meer alleen kon en vroeg hulp, als wederdienst voor de ossobucco. Zo is team Rudy ontstaan. Intussen zijn we al met een veertigtal mensen. Maar om dat te durven, moest ik een enorme drempel over.’
© Johannes Van de Voorde
BALTHAZAR ¬ ‘Rond ziekte hangt zo vaak schaamte. Wie ziek is, valt officieel buiten het productieapparaat en daar schamen mensen zich over. Als je nu ziet hoe langdurig zieken argwanend bekeken worden, maakt dat die schaamte alleen maar groter.’
MORREN ¬ ‘Ik had geen alternatief, zo simpel was het. Je kan vijf vaste vrienden hebben die je willen helpen, maar al gauw wordt dat heel zwaar. Dus een simpel rekensommetje vertelde me: 31 dagen in een maand maakt dat ik evenveel vrienden nodig heb.’
Jij zag al gauw dat hier een groter verhaal in zat, Nic?
BALTHAZAR ¬ ‘Ik verzeilde bijna per toeval in dit verhaal, via een gemeenschappelijke vriend. Al snel begon het me te dagen dat dit een ongewoon mooi verhaal was. Zeker in tijden waarin eenzaamheid als een epidemie woekert, een ziekte als Parkinson wild om zich heen grijpt en iedereen doet alsof dat toeval is. Mijn eigen vader heeft ook Parkinson dus ik ken de ziekte van nabij. De film gaat over een zwaar thema, maar zit vol met humor. Ik was vaak getuige van speelvogelmomenten. Dan voelde ik het goud in mijn camera binnenstromen.’
‘Wie ziek is, valt officieel buiten het productieapparaat en daar schamen mensen zich over. Als je nu ziet hoe langdurig zieken argwanend bekeken worden, maakt dat die schaamte alleen maar groter.’
Rudy Morren
MORREN ¬ ‘Sinds dat eerste etentje houden we hier om de zes à acht weken een verbindingsfeest, waarbij we met de heel groep samen komen om te eten, drinken, praten, zingen zelfs. Dat zorgt voor cement in de hele groep.’
De film gaat eigenlijk over mantelzorg, maar op een heel andere manier bekeken.
BALTHAZAR ¬ ‘Mantelzorg is vaak omgeven door een triest aura, iets wat we moeten doen. Iedereen heeft vrienden die ziek zijn, maar veel mensen kampen met een schuldgevoel omdat ze naar hun gevoel te weinig doen. Daardoor blijven ze nog meer weg of bellen niet meer. En uiteindelijk staan we zo vaak op begrafenissen van mensen waarvan we denken: Waarom ben ik niet langs geweest? Ik denk dat het geniale van Team Rudy is dat je er een soort feestelijkheid aan durft geven.’
Gaan mensen in zo’n situatie zich niet nog eenzamer voelen bij het zien van de film, omdat dit onhaalbaar lijkt voor henzelf?
BALTHAZAR ¬ ‘Dat horen we nu inderdaad vaak. Mensen zeggen ons: Jij bent een BV en acteur, voor jou is het makkelijk. Ik heb veel vrienden net zien vertrekken. Waarschijnlijk omdat alles in die waas van tristesse hangt. Maar ik geloof oprecht dat ons dorp, straten en buurt onze nieuwe tribes moeten worden. Ik wil de sfeer hier niet verpesten, maar er komt nog zoveel op ons af. Kijk hoe mensen vroeger voor elkaar zorgden, buurtbewoners kwamen echt samen. Die solidariteit moeten we terugvinden.’
MORREN ¬ ‘Ik denk dat mensen die ziek zijn één vraag moeten durven stellen: help me. De vraag durven stellen, heeft niets te maken met al dan niet BV zijn.’
‘Ik wil de sfeer hier niet verpesten, maar er komt nog zoveel op ons af. Kijk hoe mensen vroeger voor elkaar zorgden, buurtbewoners kwamen echt samen. Die solidariteit moeten we terugvinden.‘
Nic Balthazar
BALTHAZAR ¬ ‘Na een vertoning vraag ik aan het publiek wie hulp zou bieden in zo’n geval. Alle handen gaan in de lucht. Als ik dan vraag wie hulp zou durven vragen, gaat nog maar twintig procent van de handen omhoog. Die schaamte, die Rudy ook voelde, houdt hen tegen.’
‘We hebben zorg en ook mantelzorg deels geïnstitutionaliseerd. Wat fantastisch is, laat me duidelijk zijn! Maar daardoor zijn we gaan geloven dat er in zo’n welvarend zorgsysteem toch wel voor ons of anderen gezorgd wordt. Zo leren we af om zelf in actie te komen. We hebben weer nood aan gemeenschap en verbinding.’
De film is ook een wake-upcall voor misvattingen rond Parkinson, dat we blijven bekijken als ‘ouderdomsziekte’. Wilt u daarmee ook het beleid wakker schudden?
BALTHAZAR ¬ ‘Dat Parkinson een ouderdomsziekte is, klopt niet. Tal van wetenschappelijks studies bewijzen zwart op wit dat er een rechtstreekse link bestaat met allerlei soorten vervuiling, en zeker ook pesticiden. In de wijnstreken van Frankrijk zie je boijvoorbeeld een verontrustende toename van parkinson, direct te linken aan het gebruik van pesticiden. De boeren zelf worden daarbij als eerste ziek.’
‘De laatste twintig jaar is het aantal gevallen van parkinson verdubbeld. En dat zal nog eens verdubbelen tegen 2050. Dit is een ziekte die niet hoefde te bestaan. De studies liggen er, we zijn perfect op de hoogte maar beleidsmakers doen er niets mee. Al die ziektes komen voort uit vervuiling, collateral damage heet dat dan. Dat maakt me kwaad.’
MORREN ¬ ‘Niet kwaad. Woest. De rapporten liggen er, vervolgens niets doen noem ik crimineel. Ik leef met de ziekte en kan je verzekeren dat het niet fijn is. Als ik op een stoel zat, moest je me soms vastbinden, anders viel ik er gewoon af. Op een vrijdagavond om kwart na negen wou ik een hamburger bakken en in een pistolet leggen. Twee uur later was me dat nog steeds niet gelukt. Die beweging, het lukte gewoon niet. Ik heb die pistolets uiteindelijk zo ver als ik kon weggesmeten op mijn terras. Pure frustratie.’
Rudy, jij onderging een tijd geleden wel een ingreep die je situatie er een stuk op verbeterde. Tijdelijk althans.
MORREN ¬ (Wijst naar zijn hoofd) ‘Zie je die twee hoorntjes hier? Dat zijn twee elektroden die op acht centimeter diep zitten en verbonden zijn met een batterijtje ter hoogte van mijn borst. Mijn neurotransmitters, die ervoor zorgen dat je de bevelen die je brein geeft ook kan uitvoeren, waren defect. De elektroden zorgen ervoor dat ik weer normaler kan bewegen. Die operatie gaf me een tweede leven op een schoteltje. De ziekte blijft natuurlijk op de achtergrond verder aan je vreten. Beter word je nooit.’
© Johannes Van de Voorde
Wat hopen jullie nog teweeg te brengen met de film?
BALTHAZAR ¬ ‘We hopen allebei dat we overal andere teams zien ontstaan. Team Frank, team George en ga zo maar door. Hopelijk brengt Team Rudy het gesprek op gang en durft het een moeilijk en triest thema lichter maken, anders houdt niemand dat vol.
MORREN ¬ ‘Sartre (Franse filosoof, red.) heeft ongelijk met zijn ‘L’enfer, c’est les autres’ (De hel, dat zijn de anderen, red.). Geef! Dat is mijn advies. Spreek af, maak samen plannen. Wat je geeft, krijg je tienmaal terug. Als ik bij mijn vrienden ben, ben ik niet ziek. Ik vergeet dan zelfs mijn medicatie te nemen. (staat plots op) En nu moet ik als de bliksem een pil gaan nemen.’
Meer info over de fim Team Rudy vind je hier.
