Wie vandaag ‘t Ponton binnenstapt, komt terecht in een prachtig interieur. Toch heeft deze plek een historiek die veel verder teruggaat dan de huidige nieuwbouw, die op 24 april werd ingehuldigd. In de 19de eeuw boden de Zusterkens der Armen hier al zorg aan ouderen. Vandaag maakt ‘t Ponton deel uit van Squatina, de koepel boven verschillende zorginstellingen in Oostende, Middelkerke en Brugge.
‘Al vroeg werd beslist om in te zetten op zorg voor ouderen met dementie’, vertelt Connie. ‘Wat ons bijzonder maakt, is dat we daar al jarenlang ervaring in hebben.’ Die ervaring laat zich niet alleen voelen in de zorg, maar ook in de manier waarop men naar bewoners kijkt. Connie verzet zich tegen een stereotiep beeld van dementie. ‘Bewoners worden niet herleid tot hun diagnose, maar benaderd als mensen met een levensgeschiedenis, voorkeuren, talenten en relaties.’
Een echte thuis
‘Wie naar een woonzorgcentrum gaat, neemt afscheid van een stuk zelfstandigheid. Onze meest ambitieuze doelstelling is dat mensen zich in ’t Ponton helemaal thuis voelen’, stelt Connie. ‘Activiteiten dienen hier niet louter om tijd te vullen. Ze moeten betekenis hebben en mensen samenbrengen.’ Connie is trots op de samenwerking met de lokale biopluktuin waarvan de oogst in de keuken van ’t Ponton terechtkomt. ‘Samen groenten schoonmaken, de krant lezen, praten over de actualiteit of herinneringen ophalen: het zijn kleine handelingen die het verschil maken tussen louter verzorgd worden en deel uitmaken van een actief leven samen met anderen.’
'Bewoners worden benaderd als mensen met een levensgeschiedenis, voorkeuren, talenten en relaties'
Connie Depotter
Hoewel ‘t Ponton honderd kamers telt, is het geen grote, onpersoonlijke instelling. ‘Wij werken met woonvormen van 12 à 13 bewoners’, zegt Connie. ‘Die leefgroepen zorgen voor rust, herkenbaarheid en nabijheid, wat voor bewoners met dementie heel belangrijk is.’
Van de honderd kamers zijn er 93 bedoeld voor permanent verblijf en 7 voor kortverblijf. ‘Mensen kunnen er tijdelijk terecht wanneer thuiszorg even niet kan, bijvoorbeeld na een ziekenhuisopname of wanneer mantelzorgers tijdelijk ontlast willen of moeten worden.’
Pionier in dagverzorging
‘Weet je’, vraagt An, ‘dat ‘t Ponton als eerste in West-Vlaanderen een dagcentrum uitbouwde? Het idee dat ouderen overdag terechtkunnen in een professionele, warme omgeving en ’s avonds weer naar huis gaan, was toen iets nieuws.’
‘Als je mensen vraagt waar ze het laatste deel van hun leven willen doorbrengen’, vervolgt An, ‘dan zeggen ze: thuis. Daarom zijn dagverzorging en kortverblijf cruciale vormen van thuisondersteunende zorg. Nogal dikwijls loopt thuiszorg niet vast op de professionele zorg, maar op de draagkracht van de mantelzorg. Door in een dagcentrum zorg tijdelijk over te nemen, creëer je ademruimte voor de mantelzorgers en kunnen ouderen langer thuis wonen.’
De band met CM
De verwevenheid van ’t Ponton met CM is historisch gegroeid. ‘De ondersteuning is drieledig: bestuurlijk, financieel en inhoudelijk’, verduidelijkt An. ‘Er zijn bestuurders met een CM-achtergrond, er is ondersteuning via patrimoniumstructuren en eigenaarschap van gebouwen, en er is inhoudelijke samenwerking rond wetgeving, aankoopbeleid, vorming en afstemming op Vlaams niveau.’
Een logische invulling van een maatschappelijke verantwoordelijkheid, vindt An. ‘Naast de klassieke opdrachten van een ziekenfonds is sociaal ondernemerschap absoluut wenselijk. Waar er noden zijn in de maatschappij, proberen wij daaraan tegemoet te komen.’
Vanuit een bepaalde politieke hoek klinkt er wel eens kritiek op hoe de ziekenfondsen hun rol invullen. An is categoriek: ‘Er wordt fel onderschat hoeveel maatschappelijke meerwaarde schuilt in historische netwerken, vrijwilligerswerk en lokaal ingebedde initiatieven. Ik wil nog wel eens zien hoe de overheid alles wat de middenveldorganisaties realiseren efficiënter en goedkoper zou overnemen. Dat is onmogelijk.’
De ouderenzorg van morgen
Een verblijf in een woonzorgcentrum is niet goedkoop. Veel mensen vrezen dat hun pensioen niet volstaat. ‘De dagprijs bij ons ligt rond de 90 euro per dag, dus ongeveer 2.700 euro per maand’, zegt Connie. ‘De meerderheid van de mensen heeft niet zo’n hoog pensioen. Gelukkig bestaan er zorgbudgetten en andere ondersteuningsmechanismen, waardoor de eigen inbreng van de bewoner vaak een stuk lager ligt.’
Door de vergrijzing van de bevolking wordt de groep ouderen almaar groter. De zorgnood stijgt en tegelijk is het niet evident om voldoende helpende handen te vinden. ‘Voldoende kwalitatieve medewerkers vinden was nooit moeilijker dan vandaag’, aldus Connie. ‘We halen de personeelsnormen, maar de situatie is broos en kan snel kantelen.’
‘Daarom’, benadrukt An, ‘zal de zorg van de toekomst veel breder georganiseerd moeten worden. Niet alleen professionelen, maar ook familie, buren, vrijwilligers en lokale netwerken zullen een handje moeten toesteken. We zullen niet anders kunnen dan meer voor elkaar te zorgen. Dat is geen nostalgisch verlangen naar vroeger, maar een nuchtere vaststelling. De klassieke mantelzorg staat onder druk, kinderen wonen verder weg, buurten zijn minder hecht, en aan de kust is dat nog scherper voelbaar.’
Connie sluit zich daar volledig bij aan: ‘Goede ouderenzorg zal niet alleen afhangen van extra bedden of meer medische expertise, maar van de manier waarop wonen, leven en zorg met elkaar verweven zijn.’
Tekst Philip Hoorne
