'Elke dag is een avontuur’, zegt Zarah (7). Ik zie pretlichtjes inhaar grote ogen. En wie door het park wandelt, begrijpt meteen waarom: er ligt een boot op het droge met een glijbaan, er is een grote kippenren, pingpong, badminton, ezeltjes met karretjes ... Onverwachte elementen die onverwachte interacties uitlokken. En dat werkt: kinderen met verschillende leeftijden en achtergronden die ook buiten de openingsuren naar elkaar omkijken, zorg dragen, voor elkaar opkomen. Intergenerationeel ook. Lea vertelt over de ontmoeting van een man van 70 en een kind van 7 die een passie bleken te delen. Ze sloegen de hele dag samen aan het schilderen.
‘’t Is een park voor iedereen’
Lea Vromman is jeugdwerker bij Toestand vzw, de organisatie die in opdracht van Leefmilieu Brussel mee het beheer opneemt van het Park in de transitieperiode.
Lea ademt wat Toestand kenmerkt: doe-mentaliteit, oplossingsgericht, improviseren wanneer het moet, met respect voor ieders verhaal.
Park Ouest ligt in een dichtbevolkte buurt met bitter weinig groen. Het terrein was vroeger afgesloten: niemandsland, een plek waar je niet wou zijn. Vandaag is het paviljoen en het park vaak een verlengde van de veel te beperkte privéruimte van gezinnen. Kinderen en families wonen op kleine oppervlaktes, vaak slecht geïsoleerd. Dan is een kwaliteitsvolle publieke ruimte geen extraatje, maar een basisbehoefte.
Toen het beheer dreigde stil te vallen omdat een nieuwe overeenkomst vooruitgeschoven werd in afwachting van een nieuwe regering trok Toestand aan de alarmbel. De gevolgen van besparingspolitiek raakt mensen in kwetsbare omstandigheden —met weinig ruimte, slechte woonkwaliteit en druk op basiszekerheid — al hard, het park is dan een belangrijk lichtpunt. De actie had effect, een bewijs dat politieke beslissingen nog kunnen, als je je stem laat horen.
Barbecue-time
In Park Ouest geldt wat Lea ‘radicale aanwezigheid’ noemt: een sociale organisatie die aanwezig is, niet om te controleren, maar om mogelijk te maken.
Park Ouest is zo het enige park in het Brussels Gewest waar barbecueën mag. Dat trekt veel mensen aan, omdat het in veel culturen een belangrijke sociale rol speelt — zoals bij andere Belgen. Voor mensen in precaire situaties wordt publieke ruimte zo een plek waar dingen kunnen die thuis niet kunnen: samen koken, samen zitten, risicovol spelen (zo belangrijk voor kinderen), eigenaarschap ontwikkelen.
Lea: ‘Het enige dat vastligt is dat Park Ouest open is tussen 10u en 18u, met koffie en thee. De rest ontstaat samen, met wat er is, zonder valse beloftes of opgelegde verwachtingen. Vanuit menselijkheid.’
Voelsprieten voor wat werkt
Toestand werkt daarin ook als brug: wat ze observeren over hoe de buurt de ruimte gebruikt, geven ze door aan institutionele actoren: het architectenbureau, Leefmilieu Brussel. Het partnerschap met Leefmilieu Brussel is uniek, zegt Lea: samen het park uitbouwen, met expertise over tijdelijkheid en overgangsperiodes, en met concrete best practices die Toestand deelt via gidsen en handleidingen. Lessen om toe passen voor de oplevering van het definitieve park.
Tegelijk legt Park Ouest een pijnpunt bloot: er is veel budget voor het wat (heraanleg, paviljoenen), maar zelden voor een weldoordachte hoe (beheer) eens het park er is. Nochtans zit daar de maatschappelijke meerwaarde. Een commerciële invulling van een paviljoen kan die functies niet opnemen. Zonder sociaal beheer worden simpelweg veel Brusselaars eigenlijk uitgesloten van het gebruik van publieke ruimte.
Dat zijn beleidskeuzes. Niet evident, wel essentieel. Want wie zich thuis mag voelen, zal zorg beginnen dragen. En als we willen dat Brussel niet verder afbrokkelt tot eilandjes van stress en overleven, dan moeten we de plekken beschermen waar verbinding, waardigheid en betekenis in het echt kunnen ontstaan.
Wie twijfelt of actie nog zin heeft, mag naar Park Ouest kijken. Het kan nog.
Tekst Tijs De Geyndt
