Als de aanval op het middenveld een serie was, dan zou het aanhoudend gebeuk op de ziekenfondsen een van de meest succesvolle spin-offs zijn. 2026 begon met de nieuwjaarspeech van MR-voorzitter Bouchez waarin hij pleitte ze dezelfde vennootschapsbelasting als commerciële bedrijven te doen ophoesten. Daarna kwam N-VA met een wetsvoorstel om OCMW-cliënten weg te houden van de ziekenfondsen. Volgden nog: een artikelreeks over ‘de miljarden’ van de mutualiteiten en een oude ‘gelekte’ selectieve en methodologisch rammelende steekproef waaruit moet blijken dat een derde tot de helft van de langdurig zieken niet ziek is.
‘Van Peel behandelt de verhoogde tegemoetkoming als een maatregel voor mensen in armoede. Dat is fout. De maatregel voorkomt dat mensen door oplopende gezondheidskosten arm worden. Het verschil is cruciaal.‘
Luc Van Gorp
Afgelopen weekend was Valerie Van Peel aan de beurt. ‘Mensen uit rijkste straten van Antwerpen kunnen voor 1 euro naar de dokter.’ Dat was de kop boven haar interview in Het Laatste Nieuws. Op de radio had ze het later ook over eigenaars van een Porsche die dat eveneens kunnen: ‘Die hebben daar nooit om gevraagd. Maar de ziekenfondsen geven hen dat.’ De N-VA-voorzitter breekt meteen een lans voor grondig snoeiwerk in het systeem van verhoogde tegemoetkoming. Daarmee kost een huisdoktersbezoek je 1 in plaats van 3 of 4 euro. Maar de groep die ervan geniet, meent Van Peel, is te groot en dat kost bakken geld.
Geen maatregel voor mensen in armoede
Politiek is een wereld van woorden en beelden en framing. Daarbij is het een gekende tactiek om iets anekdotisch als iets alledaags voor te stellen. En zo een hele groep met de vinger te wijzen. Van Peel noemt de verhoogde tegemoetkoming ‘fantastisch voor mensen die het echt nodig hebben’. Versta: maar niet voor heel veel anderen, met of zonder Porsche op de oprit, die dat niet nodig hebben. Op dit moment komt een Belg op de vijf in aanmerking voor een verhoogde tegemoetkoming.
‘Van Peel behandelt de verhoogde tegemoetkoming als een maatregel voor mensen in armoede, reageert Luc Van Gorp. ‘Dat is fout. De maatregel voorkomt dat mensen door oplopende gezondheidskosten arm worden. Het verschil is cruciaal.’ Het verklaart waarom er veel meer mensen met een verhoogde tegemoetkoming zijn dan mensen met een armoederisico. ‘Dat bewijst dat het systeem werkt. Zonder de verhoogde tegemoetkoming leefden er meer mensen in armoede. De drempel doet ertoe. Dat is geen sentiment maar wetenschap.’
Voorkomen is beter dan genezen
Volgens de voorzitter van CM klopt het dan ook niet dat te veel mensen die verhoogde tegemoetkoming ten onrechte krijgen. ‘We geven het niet zomaar aan iedereen. Er is een bepaalde groep mensen waarvan we vermoeden dat ze een heel laag inkomen hebben. Bij hen onderzoeken we inderdaad automatisch of ze in aanmerking komen. Zij ‘vragen’ daar inderdaad niet om. Maar onderzoek toont aan dat te veel mensen die zwak staan niet de rechten krijgen die hen toekomen. Die administratieve drempels wegwerken ís goed bestuur.’
Het mes in het systeem van verhoogde tegemoetkoming zetten is voor de voorzitter van CM niet verstandig. ‘Wie de dokter mijdt omdat het te duur is, komt later met ernstigere problemen terug. De behandeling kost dan véél meer. Voorkomen is altijd beter dan genezen. En de grootste stijging aan verhoogde tegemoetkomingen zit helemaal niet bij mensen van wie het inkomen onder de loep wordt genomen. Het zit bij de mensen die automatisch een verhoogde tegemoetkoming krijgen omdat hun inkomen al eens onderzocht is, bijvoorbeeld door het OCMW.’
En wat dan met de bezitter van de Porsche? Luc Van Gorp: ‘Als je een managementvennootschap hebt en jezelf een laag loont uitkeert kom je in aanmerking voor verhoogde tegemoetkoming. Dat is misbruik van het systeem. Maar geen fout van de ziekenfondsen. Ons sociaal systeem is gebouwd op inkomen, vermogen valt er grotendeels buiten.’ De CM-voorzitter weet wat een goede zet zou zijn: het onaantrekkelijk maken om vermogen in een vennootschap te steken door dat fiscaal minder voordelig te maken.
‘Rode lijn overschreden‘
In hetzelfde interview merkt Valerie Van Peel op dat de belangrijkste hervorming in de ziektezorg nog niet gebeurd is: het weghalen van de controle op langdurig zieken bij de ziekenfondsen. ‘Ik word regelmatig aangesproken door controleartsen’, vertelt ze. ‘Die zitten tussen hamer en aambeeld. Als ze hun werk te goed doen, verliest hun werkgever – het ziekenfonds – niet alleen leden, maar ook geld. Want de ziekenfondsen worden betaald voor het aantal langdurig zieken. Je moet niet hyperintelligent zijn om te beseffen dat dat niet werkt.’
‘Ik kijk naar grote ogen naar dit debat’, riposteert CM-voorzitter Luc Van Gorp. ‘Wie zieken controleert maakt in principe niet uit. Er staat een Chinese Muur tussen de controleartsen en de ziekenfondsen. Ik heb geen enkele inzage in de beslissing van controleartsen. Maar als wij als samenleving twijfelen of een arts of een controlearts niet in staat is te zeggen of iemand ziek of niet ziek is, dan zitten we met een groot probleem. Dat ziekenfondsen voordeel bij veel zieken hebben, is een leugen. Dit is pertinent onwaar en zo immoreel. Moest ik ooit zijn tussengekomen, dan was ik nu geen voorzitter meer. Dit is een rode lijn en we zijn er nu over gegaan. Dit debat zullen we met de artsen moeten voeren en ik voel dat ze elkaar daarin vinden. Het moet het recht blijven van een arts om iemand die ziek is ziek te verklaren. Nogmaals: als we dat systeem onderuithalen en de arts schrik om iemand nog ziek of niet ziek voor te schrijven, dan hebben we een immens probleem.’
