Op een jaar tijd zijn liefst zesmaal meer zelfstandigen en uitzendkrachten als zorgpersoneel aan het werk in woonzorgcentra. Cijfers van het Vlaams Departement Zorg, opgevraagd door De Tijd, leren dat 345 voltijdsequivalenten vorig jaar er vandaag 2.290 geworden zijn, 7 procent van het totale zorgpersoneel.
'Zelfstandig en interim zorgpersoneel neemt de beste uurroosters, waardoor vaste werknemers met moeilijke uren overblijven.'
Olivier Remy
‘Daar waarschuwen wij al twee jaar voor’, zegt Olivier Remy, coördinator voor de non-profitsectoren van ACV Puls. ‘Het is de weerbots van de coronaperiode. Daarvoor konden zelfstandigen niet tewerkgesteld worden als zorgpersoneel. Maar uit noodzaak om het personeelstekort op te vangen, werd een poort geopend die nog maar moeilijk te sluiten is.’
40 procent duurder
De toename van het zorgpersoneel zonder vast contract komt met een heleboel neveneffecten. De tijdelijke krachten zijn duurder, waardoor noodzakelijke investeringen, zoals in meer personeel of infrastructuur, uitblijven en ze drijven de prijs op voor de bewoners van woonzorgcentra. Bovendien ontwrichten ze de werkvloer, aldus Remy.
‘Interimzorgverleners zijn even goed opgeleid en gemotiveerd als vast personeel, maar de relationele band tussen zorgverlener en bewoner staat onder druk omdat ze op wisselende tijdstippen en minder vaak aanwezig zijn. De zorgkwaliteit in brede zin dreigt daar dus onder te lijden.’
'Betere loon- en arbeidsvoorwaarden zijn essentieel om mensen weer de stap te laten zetten naar een vast contract. Voor het tweede jaar op rij moesten we in december betogen om de eindejaarspremie te behouden.'
Olivier Remy
‘Uitzendkantoren nemen een flinke marge op de uitzendkrachten’, vertelt Bart Thys, sectorverantwoordelijke ouderenzorg van ACV Puls.
‘Daardoor zijn die tot 40 procent duurder dan vast personeel. Ook zelfstandigen gebruiken de personeelskrapte om meer te facturen. Bovendien kunnen ze bij onderhandelingen de beste uurroosters opeisen, waardoor vaste werknemers met moeilijke uren overblijven. Dat zorgt op termijn voor een onaanvaardbare werkdruk.’
Onzekerheid
Omdat ze per opdracht werken kunnen interimkrachten ervoor kiezen om geen weekend- of avondwerk te doen. Samen met extralegale voordelen, zoals een bedrijfswagen, maken steeds meer vaste werknemers daardoor de overstap naar een interim- of zelfstandigenstatuut.
Het is nu aan de overheid, vindt Bart Thys, om in overleg met de vakbonden de toename aan banden te leggen van die weliswaar aantrekkelijke, maar op lange termijn onzekere statuten, die de betaalbaarheid van woonzorgcentra onder druk zetten. ‘Daar moet wel tegenover staan dat mensen weer de stap kunnen zetten naar een vast contract’, zegt hij.
‘Betere loon- en arbeidsvoorwaarden zijn daarvoor essentieel. Voor het tweede jaar op rij moesten we in december betogen om de eindejaarspremie van het zorgpersoneel te behouden. Die onzekerheid wegwerken, en het vele flexibel werk beter belonen, zoals in andere sectoren al het geval is, is nodig om het tij te keren en het personeelstekort structureel op te lossen.’
Vlaams minister van Welzijn Hilde Crevits (CD&V) reageerde al dat ‘de relatief kleine groep die als zelfstandige of met een uitzendcontract werkt, inderdaad snel groter wordt. Op langere termijn is dat nefast voor de betaalbaarheid en kwaliteit van de zorg.’
