Ik voel me leeg en moedeloos, al zo’n twee jaar eigenlijk. Maar ik doe door op automatische piloot’, steekt Sandra* (33) van wal. Uit angst voor haar werkgever wil ze niet onder haar eigen naam getuigen.
‘Ik heb een leidinggevende functie, dus durf niet aan te geven dat ik zwak ben. Aangeven dat ik aan een pauze toe ben, is geen optie. Tegelijk wordt het leven almaar duurder. Ik probeer een toekomst uit te bouwen, wil een gezin starten. Maar mijn overvolle job blokkeert mijn plannen. Dus blijf ik op mijn tanden bijten.’
‘Ik probeer een toekomst uit te bouwen, wil een gezin starten. Maar mijn overvolle job blokkeert mijn plannen.’
Sandra* (33) getuigt anoniem
Sandra* (Foto Wouter Van Vooren)
De getuigenis bevestigt de resultaten van een bevraging van Jong ACV bij 300 werknemers tussen 18 en 35 jaar. Heel wat jongeren lijken vast te lopen, ook al zijn ze nog maar net uit de startblokken geschoten. ‘Jongeren geven al een tijdje signalen dat ze nood aan pauze hebben en daarbij niet altijd kunnen terugvallen op bestaande verlofstelsels’, stelt Joke Vrijs van Jong ACV.
Geen financiële marge
Jongeren die kopje onder dreigen te gaan, botsen op structurele drempels die pauzeren moeilijk of zelfs onmogelijk maken. Ruim de helft van de bevraagden gaf aan geen financiële marge te hebben.
Maar ook angst voor negatieve impact op de loopbaan, onbegrip bij de werkgever of onwetendheid over mogelijke rechten en stelsels vormen voor een derde van de bevraagden een serieus obstakel. En dan zijn er nog de ongelijkheden in dit verhaal.
Vrijs: ‘Jongeren die werken met tijdelijke of interimcontracten, zijn kop van jut. Hun financiële positie en beperkte opbouw van rechten maakt dat ze niet anders kunnen dan doordoen.’
Ademruimte
Dat heel wat jongeren op hun tandvlees zitten, bleek eerder al uit de werkbaarheidsmonitor van de SERV (2024). Een derde van de jongeren kampt met werkstressklachten. Dertien procent heeft burn-outsymptomen. De bevraging van Jong ACV toont dezelfde nood aan een adempauze. Meer dan acht op de tien jongeren snakken naar een loopbaanpauze.
‘Dit wijst op een structurele druk in de werkcontext van jonge werknemers, eerder dan op individuele kwetsbaarheid.’
Joke Vrijs, Jong ACV
Nood aan mentale rust spant de kroon. Bijna 60 procent van de bevraagden voert dat als voornaamste motief aan. Daarnaast noemen ze fysieke rust, opleiding en heroriëntering of een foute jobmatch.
‘De vraag naar ademruimte wijst op diepere spanningen op de werkvloer’, stelt Joke Vrijs. ‘Stress, burnout en mentale uitputting komen terug over contracttypes, statuten en werkregimes heen. Dat wijst op een structurele druk in de werkcontext van jonge werknemers, eerder dan op individuele kwetsbaarheid. Veel jongere werknemers zijn mentaal op, maar zien geen uitweg.’
Snelle jobwissel als noodoplossing
Daarbij speelt de jonge leeftijd en beperkte werkervaring soms een nadelige rol, ziet Vrijs. ‘Heel wat jongeren geven aan dat ze in die cruciale, opstartende fase van hun loopbaan moeilijk tijd, ruimte en middelen vinden om bewuste keuzes te maken. Bovendien hebben ze vaak nog geen toegang tot bestaande verlofstelsels, zoals ouderschapsverlof of tijdskrediet.'
'Jongeren die dreigen vast te lopen, kiezen soms voor een snelle jobwissel als noodoplossing. Zo vallen ze van de ene in de andere job zonder hun draai te vinden. Tegelijk is er geen ruimte om te heroriënteren en zitten ze klem in een situatie die niet bij hen past.’
‘Ik werkte voltijds als verpleegkundige, maar de werkdruk was zo hoog dat er geen ruimte was om me verder bij te scholen.’
Gaia Remelli (29)
Maatschappelijk werker Evy de Schryver (32), moeder van twee jonge kindjes, kon wel terugvallen op ouderschapsverlof, maar heeft het al bijna volledig opgebruikt. ‘Wat ik daarna ga doen, is voorlopig een vraagteken. Opnieuw voltijds gaan werken en tegelijk alle ballen in de lucht houden is heel moeilijk.'
'Tijdskrediet is een optie, maar ik zie in mijn werkomgeving dat mensen op latere leeftijd ook op tijdsgebrek botsen, bijvoorbeeld door de zorg voor hun ouders. Nu alles opgebruiken, durf ik niet.’
Gaia Remelli (Foto Bart Dewaele)
Bij Gaia Remelli (29) speelde een ander motief. ‘Ik werkte voltijds als verpleegkundige, maar de werkdruk was zo hoog dat er geen ruimte was om me verder bij te scholen. Hoewel ik recht had op een opleiding, botste ik op onbegrip en personeelstekort, waardoor ik mijn plannen voor een master moest schrappen.’
‘Om die reden ben ik van job veranderd. Nu krijg ik wel ondersteuning via het Vlaams opleidingsverlof en kan ik één dag per week mijn master in de verpleegkunde volgen.’
Dan maar ziek?
Zehra Delic (30) werkte voltijds als klantenservicemedewerker toen ze een burn-out kreeg. ‘Drukte op het werk, mijn relatie liep op de klippen, alles werd me te veel. Niemand op het werk zag dat aankomen, omdat ik altijd met een glimlach rondliep. De dokter schreef mij een maand ziekteverlof voor.’
‘We willen jongeren ondersteunen in een vaak complex en ondoorzichtig systeem. Tegelijk ijveren we voor eenvoudigere toegang tot verlofstelsels en meer ruimte voor werkbaar werk.’
Joke Vrijs, Jong ACV
‘Na die maand raadde hij me aan het werk voor 50 procent te hervatten. Maar als alleenstaande is dat geen optie. Mijn rekeningen en lening lopen gewoon door. Mijn enige optie leek een korte ziekteperiode om op adem te komen. Na die maand ben ik uiteindelijk opnieuw voltijds beginnen werken. Als ik de financiële middelen had, zou ik overschakelen naar een pauze van paar maanden.’
Ziekteverlof als enige uitweg? ‘Ongezond en onwenselijk, maar het stelt wel een probleem aan de kaak’, vindt Joke Vrijs. ‘Voor het ACV is het essentieel om jonge werknemers vroeg in hun loopbaan wegwijs te maken in hun rechten en hen actief te begeleiden bij hun keuzes. We willen jongeren ondersteunen in een vaak complex en ondoorzichtig systeem. Tegelijk ijveren we voor eenvoudigere toegang tot verlofstelsels en meer ruimte voor werkbaar werk.’
*De identiteit van Sandra is bekend op de redactie.
