Van 1 tot 12 juni kwamen vakbonden, werkgeversorganisaties en regeringen uit maar liefst 187 landen samen in het Zwitserse Genève om arbeidsomstandigheden wereldwijd te verbeteren. Daar werd voor het eerst een akkoord gesloten over de bescherming en rechten van werknemers van digitale platformen, zoals Uber en Deliveroo.
Zo werd onder andere beslist dat platformwerkers in elk land volgens de standaarden betaald moeten worden en alle werknemersrechten op hen van toepassing zijn. Bovendien moeten zij ook toegang krijgen tot de sociale zekerheid, en voldoende geïnformeerd worden over de algoritmes die hun werk aansturen.
Martin Willems, verantwoordelijke voor ACV United Freelancers, kwam gedurende de discussies tussen om de belangen van de inmiddels 40.000 maaltijdbezorgers en andere platformwerkers in ons land te behartigen.
Schijnzelfstandigen
‘Het verdrag is een stap voorwaarts voor de gezondheid en veiligheid van de platformwerkers wereldwijd: het maakt dat het algoritme en je loon transparanter worden, dat je voor kosten vergoed wordt en dat een account van platformwerkers bij langdurige afwezigheid niet ongegrond gedeactiveerd wordt,’ zegt Willems. ‘We moeten ons sociaal model blijven verdedigen.’
‘We moeten ons sociaal model blijven verdedigen.’
Martin Willems, ACV Uinted Freelancers
Willems wijst erop dat de grootste uitdaging blijft om platformwerkers als werknemers erkend te krijgen. ‘Een aanzienlijk deel van de punten in het akkoord zijn door lobbywerk van de werkgevers alleen op toepassing op rechtstreekse werknemers. Veel platformen dwingen werknemers nog steeds in een statuur als schijnzelfstandige. Steeds vaker bevestigen rechters dat zij wel degelijk werknemers van die platformen zijn en dus ook als dusdanig behandeld moeten worden.’
‘De platformen zelf blijven dit voorlopig met man en macht tegenhouden. Daarom is het zaak om daar ook de komende jaren op te blijven duwen,’ aldus Willems.
VS werkt tegen
Genderexperte van het ACV Marte Billen nam voor de eerste keer deel aan de onderhandelingen samen met Bénédicte Vellande van ACV Voeding en Diensten. Haar commissie behandelde een ‘transformatieve agenda’ die gendergelijkheid in de arbeidswereld versneld moet realiseren.
‘Nog steeds verdienen vrouwen minder, werken ze vaker in ondergewaardeerde sectoren, nemen ze veel meer zorg voor het huishouden op zich en hebben ze minder doorgroeikansen dan mannen’, stelt Billen. ‘Vrouwen worden ook vaker blootgesteld aan psychosociale risico’s en spier- en skeletaandoeningen. Ook krijgen ze vaker met geweld en intimidatie te maken op de werkvloer’.
‘Het was vijftien jaar geleden dat we een conferentie van de IAO gendergelijkheid nog apart behandelden’, weet Billen. ‘Uiteraard zijn er verdragen geweest die zich richten op sectoren met veel vrouwen en zo grote verbeteringen brachten, denk aan de conventie rond huisarbeid. Maar het is ook belangrijk om het boven specifieke sectoren te tillen. Je merkt in de discussies meteen hoe beladen de term ‘gender’ is in bijvoorbeeld de Golfstaten en Afrika. Als vakbonden spreken we een strategie af waarmee we zoveel mogelijk inclusiviteit willen afdwingen’.
De ACV-onderhandelaars hekelen daarbij de prominent conservatieve reflexen van de Verenigde Staten. ‘De VS wilden onder andere klimaatverandering, sociale rechtvaardigheid en gender uit alle teksten weren. Gelukkig konden ze amper op bijval rekenen.’
Solidariteit en internationale samenwerking
Om erop toe te zien dat de landen die verdragen ratificeren en de normen ook effectief toepassen in hun land, is er de commissie Toezicht op de Toepassing van de Normen. Tijdens de afsluitende plenaire vergadering van die commissie onderstreepte ACV-voorzitter Ann Vermorgen het belang van het toezichtsysteem en waarschuwde ze voor de gevolgen van besparingen bij de IAO.
‘Zonder supervisie wordt ons mandaat hol. Natuurlijk blijven we sterke conclusies maken: kinderarbeid en dwangarbeid moeten de wereld uit. Ook België moet daar zijn rol spelen. Het is hoopvol om vast te stellen dat in deze tijden van crisissen en oorlogen, internationale samenwerking en solidariteit standhouden. We sloten een nieuw internationaal verdrag met belang voor miljoenen platformwerkers in de wereld. De conclusies van de sociale partners in de commissie werden door het merendeel van de landen aanvaard’, aldus Vermorgen.
