Vrienden, vriendinnen.
Sta me toe: ik moet nog wat bekomen van de dag. Zoals jullie weten liep ik vandaag door de straten van Brussel. En ik niet alleen. Zoveel duizenden met mij. En na zo een betoging en alles wat erbij hoort, zou een mens content zijn om zich heel even te kunnen zetten na een dag van verzet. Heel eerlijk, ik ben een beetje jaloers op jullie in die knusse stoelen.
Maar tegelijk ben ik ook heel fier. Fier dat we opnieuw met velen in Brussel waren. Net zoals in maart. Net zoals in oktober. Net zoals de vele keren daarvoor. Fier dat zoveel mensen opnieuw hun ongenoegen hebben geuit over wat deze regering aan het uitvoeren is.
Fier op zoveel mensen die op straat komen omdat ze niet pikken wat mensen zoals Solange uit het filmpje wordt aangedaan. Want het is voor Solange en voor velen in haar situatie dat we het doen!
Realiteit
Vrienden, vriendinnen, de eerste minister doet alsof al dat protest hem helemaal niets doet. Hij huldigt zich in een aura van geveinsde nonchalance. Hij voelt zich boven het volk verheven. Zeggende dat dit het enige pad is dat we kunnen volgen.
De realiteit is anders. De realiteit is dat we vandaag een opeenstapeling van maatregelen op ons bord krijgen die heel diepe sociale wonden slaan. Maatregelen die budgettair niet eens brengen wat ze beloven.
Wie de cijfers bekijkt, ziet dat de regering haar inkomsten niet op orde heeft. We zien een regering die ons budgettair verder doet wegzakken. Dat is geen mening. Dat zijn feiten. Dat zijn vooruitzichten en cijfers van het Planbureau en de Nationale bank
Toch kiest men ervoor om precies daar te snijden waar de klappen het hardst aankomen: bij mensen met weinig marge, bij werkenden met lage lonen, bij uitkeringsgerechtigden, en bij gepensioneerden.
De koopkracht van de doorsnee mens staat onder druk. De gevulde winkelkar wordt duurder (waarschuwde ook de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven) Kijk naar het slechte drama rond energie- en brandstofkosten. In tijden van stijgende brandstofprijzen is er voor bepaalde mensen, ook werknemers, een echt probleem. Hen helpen is geen frivole uitgave, maar een noodzaak.
Gezinnen met een beperkt inkomen, alleenstaanden en ouderen voelen die extra euro aan de pomp.
En voor veel werknemers is “dan neem je toch het openbaar vervoer” of “dan telewerk je toch” gewoon geen optie. Omdat de Vlaamse regering het openbaar vervoer ondertussen vakkundig heeft uitgekleed.
Omdat lang niet iedereen kan telewerken. Het is zelfs zo dat ongeveer 150.000 werknemers in de privésector die de wagen gebruiken – géén vergoeding krijgen voor woon-werkverkeer. Dat zijn mensen die elke dag moeten rijden om te kunnen werken, zonder compensatie. Zij zien iedere dag weer die stijgende kosten rechtstreeks uit hun loon wegstromen. Terwijl ook de loonmarge 0,00 bleef.
En wat krijgen deze mensen te horen? Vage beloftes. Ballonnetjes. Kamelen en dromedarissen. Slecht uitgewerkte ideeën. En vooral: uitstel. Wie vandaag geconfronteerd wordt met hoge brandstofprijzen, heeft niets aan een toekomstig fiscaal voordeel.
En als men middelen zoekt om die steun te financieren, dan is het niet meer dan logisch om de overwinsten van bedrijven te viseren . Zij profiteren van schaarste en rekenen bovenmatige prijzen door . Als er in crisistijden uitzonderlijke winsten ontstaan, dan moeten die mee helpen om wie het meest getroffen wordt te ondersteunen. Dat is niet radicaal, dat is gewoon redelijkheid en gezond verstand.
In het ondergraven van het inkomen van de zwaksten is deze regering wel veel doortastender. Daar kan het niet snel genoeg gaan. Zelfs wanneer het Planbureau waarschuwt voor grotere armoede en ongelijkheid door de pensioenbesparingen. Zelfs wanneer het Grondwettelijk Hof de duidelijke boodschap geeft dat achteraf morrelen aan gelijkgestelde periodes niet zomaar kan.
Dit zijn geen technische details. Dit gaat over mensen die na een loopbaan verwachten dat hun minimuminkomen mee kan met welvaart van de samenleving. En dan durven sommige politici nog te zeggen: “maar de realiteit is nu eenmaal hard”.
Wel, de echte realiteit is dat mensen hun loopbaan niet retroactief kunnen overdoen. De echte realiteit is dat vrouwen vaker deeltijds werken, niet omdat ze dat “nu eenmaal verkiezen”, maar omdat onze samenleving zich daar impliciet en expliciet op organiseert.
Als je mensen echt een goed pensioen gunt, dan moet je nu investeren in degelijke kinderopvang, in goed openbaar vervoer, in werkbaar werk, en in arbeid die mensen ondersteunt. Niet in slogans.
Sociale afbraak
Het probleem is dat dit averechtse regeringsbeleid geen reeks losse beslissingen is. Het is bewust georganiseerde sociale afbraak. In het beste geval ‘ontdekt’ men dan maanden later via de media de gevolgen.
Men “ontdekt” plots de niet-toeleidbaren, de oudere werkzoekenden, de werkzoekenden met een medische achtergrond, de wijkwerkers, de mantelzorgers, de deeltijds werkende vrouwen. Alsof vakbonden en sociale organisaties niet van bij het begin hebben gewaarschuwd voor wat die mensen te wachten te staat.
Als men die grote groepen mensen nu pas ontdekt, dan kan dat twee dingen betekenen. Ofwel weet men niet waar men mee bezig is. Ofwel weet men wel, maar raakt het hun koude kleren niet. Eerlijk: ik weet niet wat ik het ergste vind, maar ik vrees voor het laatste.
En uitspraken zoals die dat bepaalde groepen “niet thuishoren” in de werkloosheid veranderen niets aan de realiteit dat ze vaak nergens anders terecht kunnen. Precies daarom hebben we in dit land zo lang en zo hard gewerkt aan sociale bescherming. De cijfers vandaag tonen dat we gewoon mensen naar de vergeetput aan het sturen zijn, net datgene wat men zeker niet wilde doen.
We zien hetzelfde patroon in heel veel andere dossiers: indexering, nachtwerk, arbeidsreglementen, ontslagregelingen. De regering jaagt ons richting een 24/7-economie. Zo’n economie stopt nooit, gooit zondagsrust overboord, breidt onvrijwillige overuren, en ongezonde en slechter verloonde nachtarbeid uit, en creëert steeds meer onzekere statuten. Terwijl de openbare diensten worden afgebouwd, schermt men een performantere dienstverlening. Wie gelooft dat?
Telkens opnieuw zijn er zeer grote vraagtekens, maar toch volhardt men in de dwaasheid. Neem de discussie over de centenindex, een andere kameel. Men houdt mordicus vast aan deze beslissing. Maar men kan niet helder uitleggen wat de budgettaire meerwaarde is. Integendeel: een indexsprong kost de overheid middelen via misgelopen bijdragen en belastinginkomsten, terwijl werknemers loon verliezen. En dan hoopt men dat verlies te compenseren met een bijkomende loonmatigingsbijdrage.
Dan moet iemand in die regering zich toch de vraag durven stellen: als je je eigen verlies moet compenseren, waarom neem je de maatregel dan überhaupt?
Tegenvoorstel
Het ACV nam zijn verantwoordelijkheid en deed samen met de andere sociale partners een tegenvoorstel. En wat deed de regering? Het akkoord van de sociale partners over de centenindex verdrinken in een resem betwistbare cijfers en halve argumenten. Want de illusie dat ze wisten waar ze mee bezig waren moest overeind blijven.
Ik zie die minachting voor het sociaal overleg trouwens wel meer bij deze regering. Zo worden ook heel wat sectorale kadercao’s niet algemeen bindend verklaard. Daarmee breekt men de ruggengraat van ons sociaal model. Sectorale cao’s waarborgen rechten voor alle werknemers in een sector, ook als ze bij een kleine baas in een kleine kmo werken. Sectorale cao’s waarborgen werkgevers sociale vrede. Maar dat is blijkbaar allemaal niet meer belangrijk.
En voor wat allemaal? Om de begroting te redden?
Nu al spreekt men over alweer een bijkomende begrotingsinspanning van miljarden. Voor wie de cijfers kent is dat geen verrassing. Maar het wordt wel steeds duidelijker: met deze aanpak slaat de regering meer gaten in de samenleving én in de begroting dan men beweert te dichten.
Onze eerste minister ging ‘het rotten stoppen’. In plaats daarvan moeten we vaststellen dat het zaakje alsmaar harder begint te stinken. En u weet allemaal waar het rotten begint. Sociale rechten gaan één voor één op de schop, samen met de meest drastische besparingen in decennia. Zogezegd omdat het moet, omdat het niet anders kan.
Slechter
En het resultaat? We staan er slechter voor de voor de start van deze regering. Ik herhaal: we staan er slechter voor. Waarom? Omdat de regering die overal realisme predikt weigert dit zelf toe te passen. In tijden van budgettaire uitdagingen is het absoluut niet het moment om de inkomsten in te perken. Toch is dat net wat ze vanaf de start doet.
Door onder meer de invoering van allerlei kortingen en voordelen voor bedrijven. Door een niet gefinancierde taks shift. Maar ook implicietn door de inning van allerlei inkomsten te laten slepen of minimaliseren van meerwaarden tot de pakjestax en de BTW.
Iedereen die de mond vol heeft over onze belastingdruk praat veel minder over de vele lekken die in onze systeem zijn gestoken. Lekken in de fiscaliteit via allerlei aftrekken en kortingen, zeker voor vennootschappen.
Lekken in onze sociale zekerheid waar men naast het verlagen van de bijdragen, ook de deur openzet naar de uitbreidingen van studentenarbeid en flexi-jobs. Individueel zijn daar misschien allemaal nog stemmen mee te winnen. Maar collectief gaat het ten koste van gewone werknemers en van de samenleving.
Hervormen kan
Wat we vandaag vragen is niet dat men “niets verandert”. Integendeel. Hervormen kan. Hervormen moet. De begroting op orde krijgen kan. En moet! Maar het kan ook zonder dat het altijd opnieuw wordt afgewenteld op werknemers en op de zwaksten in de samenleving.
En het ACV heeft daarvoor een plan. Dat plan, het plan van het ACV, brengt maar liefst bijna 30 miljard op. Geen terugverdieneffecten zoals bij De Wever. Maar een concreet alternatief voor de asociale Arizona-begroting.
Centraal staat in ons plan staat het principe van ‘een euro is een euro’. Dat betekent dat inkomsten uit arbeid en kapitaal op dezelfde manier moeten belast worden. Vandaag is dat niet het geval. Wie werkt, draagt vandaag in verhouding veel meer af van zijn loon dan wie inkomsten uit vermogen haalt. Die maatregel alleen al zou 12,9 miljard euro opleveren. Dan hebben we nog een vermogensbelasting waar we 5 miljard uit kunnen putten.
Maar we zijn ook niet vies van besparen. We willen ook een grondige evaluatie en inperking van bedrijfs- en loonsubsidies. Loonsubsidies bedragen momenteel 11 miljard euro. Zowel de Nationale Bank als het Planbureau stellen dat deze loonsubsidies te weinig opbrengen voor onze economie. Alleen al die maatregel kritisch onder de loep leggen, kan 700 miljoen euro opleveren.
We stellen voor om de lekken in de overheidsinkomsten dichten, onder meer door managementvennootschappen strenger te belasten en eerlijke bijdragen te heffen op flexi-jobs en studentenarbeid. Want men moet ook kijken naar de inkomstenzijde van deze begroting, in plaats van alleen te fixeren op uitgaven.
U heeft gehoord dat de vakbonden in gemeenschappelijk front samen een petitie lanceerden die druk moet uitoefenen voor een rechtvaardiger fiscaliteit. Dat betekent: voer een vermogenskadaster in. Zorg voor een overzicht van alle reële inkomsten en voordelen op de aangifte. En creëer meer evenwicht tussen inkomsten uit arbeid en uit kapitaal. Zodat wie meer inkomsten ontvangt, ook meer bijdraagt. Teken de petitie, beste mensen.
Aanvallen
Vrienden, vriendinnen, de boodschap die ik hier breng bevalt sommigen niet. We zijn te luid, we zijn te lastig en vooral we hebben gelijk!
Dus zien we weer de klassieke aanvallen openlijk en onder de gordel. Tegen de mutualiteiten die zogezegd frauderen, tegen de vakbonden die zogezegd rijk worden van de werkloosheid.
Ik kan u zeggen. Niets liever dan dat niemand nog werkloos is, dat het recht op arbeid voor iedereen gegarandeerd is. Maar dat is helaas niet zo. In tegendeel. Herinner u het ultieme jobaanbod voor elke werkzoekende. Men ging iedere werkloze een passende job aanbieden voor men de uitkering afpakt. Een flyer voor een jobbeurs, meer is dat niet geworden.
Het ultiem jobaanbod, dat is vooral de ultieme en grootste leugen van deze regeringen, zowel federaal als Vlaams. Dat is de waarheid die men liever niet hoort.
Organisaties die jarenlang hebben gezorgd voor de stem van de gewone mensen, voor solidariteit en rechtvaardigheid, krijgen steeds minder ruimte en middelen. Men probeert ons allemaal de mond te snoeren, onze werking te ondermijnen en onze rol te minimaliseren. Maar we laten ons niet wegduwen.
Resultaat
Het ACV blijft samen met de Beweging opkomen voor solidariteit, voor dialoog en voor het recht van elke burger op een sterke samenleving. Zonder een vitaal middenveld, zonder sterke vakbond verliest iedereen, behalve zij die al alles hebben.
En we doen dat met resultaat. Zo kwam er na de eerste massabetoging van de 100.000 en de eerste algemene stakingsdag de gelijkstelling van kortstondige ziekteperiodes voor de malus. En in haar zomerakkoord, dat volgde op stakingen in de openbare diensten, stelde de regering tijdelijke werkloosheid gelijk met gewerkte dagen voor alle pensioenmaatregelen.
We hebben landingsbanen kunnen vrijwaren vanaf 55 jaar. Voor het pensioen verkregen we het behoud van het eerste loopbaanjaar en de gelijkstelling van moederschapsrust en militaire dienst. En recent nog de erkenning van het vaderschapsverlof voor het vervroegd pensioen. Dat is al dat. Maar het is nog niet genoeg.
Dus aan iedereen die hier vandaag is: laat ons samen het signaal geven dat we ons niet laten verdelen. We laten ons niet intimideren, dat deden we gisteren niet, dat deden we vandaag op de manifestatie niet en zullen we morgen ook niet doen!
Lang leve Rerum Novarum! Lang leve onze Beweging! Lang leve het sociaal overleg, en als het niet anders kan … Lang leve onze strijd! En last but not least, natuurlijk, lang leve u allemaal Dank voor uw engagement, uw enthousiasme en uw steun. Dank voor het meebouwen aan onze Beweging.
