Zondagopeningen zorgen nauwelijks voor extra verkoop, maar verschuiven vooral klanten tussen supermarkten terwijl de kosten en de druk op werknemers stijgen.
Delhaize, Carrefour, Albert Heijn, Jumbo en heel wat buurtwinkels ontvangen ’s zondags klanten alsof het een weekdag is. Daarbij klinkt vaak dezelfde waarschuwing: ‘Als we niet op zondag open zijn, zijn we niet meer rendabel.’
Studies uit onder meer Duitsland, Letland en Zuid-Korea geven duidelijk een ander beeld. Ze tonen telkens opnieuw dat zondagopeningen de totale voedselverkoop nauwelijks verhogen. Gezinnen kopen niet meer, ze doen hun boodschappen gewoon op een ander moment of in een andere winkel. Dat blijkt ook uit Belgische cijfers. Hier groeit de totale voedingsmarkt ook al jaren nauwelijks, tonen sectoranalyses.
Toch verliezen sommige ketens klanten, terwijl andere winnen. Colruyt zag zijn marktaandeel dalen, terwijl andere winkels die wel op zondag open zijn daarvan profiteren. Het gaat dus niet om extra omzet, maar om het verschuiven van bestaande klanten. Op zondag geven klanten bovendien gemiddeld minder uit. Retailexpert Els Breugelmans (KU Leuven) zei eerder in De Morgen al dat een zondagsopening vooral een nadeel wordt voor wie het niet doet.
Ongelijkheid
Daarnaast speelt er ook nog een vorm van ongelijkheid mee. Niet alle supermarkten vallen onder dezelfde arbeidsregels. Sommige winkels hebben hogere lonen en premies voor zondagwerk. Andere – vaak zelfstandige franchisewinkels – kunnen goedkoper personeel met onzekere contracten inzetten, bijvoorbeeld met studenten of flexi-jobs. Een zondagopening leidt vooral tot verschuivingen tussen supermarkten en tot hogere kosten, die wellicht op lange termijn gewoon door klanten zullen worden betaald.
Dan zijn er ook nog de werknemers zelf. De handel is een sector met al zeer onregelmatige roosters. Studies bevestigden al dat weekend- en onregelmatig werk een impact heeft op slaapkwaliteit en mentale gezondheid. Ze maken het ook moeilijker om werk en gezin te combineren.
Uit een bevraging van ACV Puls blijkt dat een grote meerderheid van het winkelpersoneel extra zondagwerk niet ziet zitten: negen op de tien vindt de groei van zondagsopeningen problematisch, acht op de tien vindt dat de overheid duidelijkere grenzen moet stellen. 62 procent geeft aan dat hun werkdruk de voorbije jaren al sterk is gestegen.
