Dag van de Mantelzorg: ‘Kleine gebaren kunnen enorm veel betekenen’

Het Vlaams Expertisepunt Mantelzorg becijferde dat één op de drie Vlamingen van 18 jaar en ouder het afgelopen jaar mantelzorg verleende. En dat één op vijf Vlaamse tieners tussen 11 en 18 jaar jonge mantelzorger is. Het gaat om 119.000 jongeren die wonen bij een persoon met een beperking of een langdurige ziekte.

Mantelzorgers zorgen op regelmatige basis voor een dierbare vriend, familielid of buur die hulp nodig heeft in het dagelijkse leven. Dat kan zijn in het huishouden, bij persoonlijke hygiëne, met verplaatsingen, administratieve ondersteuning of gewoon om er te zijn en samen iets te doen. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar kan ook wel eens zwaar wegen. Met de slagzin #dahadikeffenodig wil het Vlaams Expertisepunt Mantelzorg aanmoedigen om ook voor hen te zorgen en te helpen waar het kan. Met een moment van erkenning, een luisterend oor, een helpende hand.

Sinds enkele maanden is mantelzorger Anouck zelf moeder geworden, waardoor ze een nieuwe balans zoekt om er voor iedereen te kunnen zijn.

Dag Anouck, kan je wat meer vertellen over je zorgsituatie?

Anouck: ‘Mijn mama kreeg de diagnose jongdementie. Motorisch gaat het nog vrij goed maar op cognitief vlak is mama sterk veranderd. Het dementieproces zorgt ervoor dat ze steeds meer hulp nodig heeft bij dagelijkse handelingen. Zo ondersteunen we haar bijvoorbeeld op vlak van communicatie, eten, zichzelf verzorgen.’

‘Sinds 2020 woont ze in een woonzorgcentrum, omdat we mama thuis niet langer de nodige ondersteuning konden bieden. Papa komt elke middag langs, en ’s avonds is er altijd iemand bij haar: mijn zus, een van haar zussen, haar buddy (een fantastische vrijwilliger die fijne uitstappen met haar maakt) of ik. We zorgen er als team voor dat er zo vaak als mogelijk iemand bij haar is of haar meeneemt voor een tripje.’

Hoe verliep de zorg voor je mama voor ze in een woonzorgcentrum kwam wonen?

Anouck: ‘Na mijn studies woonde ik terug bij mijn ouders en nam ik een groot deel van de zorg op mij. Ik dacht: ik ben jong, ik kan dat wel dragen. Maar het was zwaar … Samen met papa hielp ik met douchen, koken en het huishouden. Mama werd een periode ook ‘s nachts wakker waardoor we eigenlijk dag en nacht bleven ‘doorgaan’. Later hebben we thuisverpleging en gezinszorg ingeschakeld. Dat hielp enorm. Maar toen ik uit huis ging, kwam alles bij mijn papa terecht. Na een tijdje gaf hij aan dat het voor hem best zwaar werd. Daarom hebben we de stap naar het woonzorgcentrum gezet.’

'De situatie leert je om te relativeren en dankbaar te zijn om kleine dingen'
Mantelzorger Anouck

Wanneer besefte je dat je eigenlijk een mantelzorger was?

Anouck: ‘Eigenlijk weet ik dat niet meer zo precies. Je groeit daar gewoon in, het voelt heel naturel, het is je mama, hé. Zeker bij dementie verloopt dat proces geleidelijk. Ik zie mezelf ook nog steeds in eerste plaats als dochter. Maar sinds mama hier woont, is er meer ruimte om terug dochter te zijn. Thuis lag de focus op zorgen voor; hier kan ik meer genieten van samen met haar te zijn.’

Wat zijn voor jou de mooie en moeilijke kanten van mantelzorger zijn?

Anouck: ‘De situatie leert je om te relativeren en dankbaar te zijn om kleine dingen.’

‘Maar het mooiste vind ik de zingeving: het gevoel dat je iets kunt betekenen. Mama heeft haar hele leven zoveel voor ons gegeven. Dat wij er nu voor haar kunnen zijn, vind ik bijzonder, al had ik het liever anders gehad. De keerzijde is dat je altijd aan het plannen bent en voortdurend rekening houdt met iemand anders. Vroeger plande ik alles rond mama. Maar sinds ik zelf moeder ben geworden, is dat minder vanzelfsprekend. En dat zorgt er wel voor dat ik me soms schuldig voel.’

Hoe kunnen mensen jou als mantelzorger nog ondersteunen?

Anouck: ‘Na mijn bevalling brachten vriendinnen eten en sommigen vroegen expliciet hoe het voor me was gezien de situatie van mama. Dat was zo waardevol. Het hoeft niet groots te zijn: een maaltijd, een kaartje. Maar wat nog het meeste deugd doet: meer ondersteuning voor mama zodat zij fijne dagen heeft. Dat oude vrienden of kennissen van haar zouden langskomen, of we nog een extra buddy zouden vinden, zou ons heel veel deugd doen.’

Is er nog een boodschap die je aan andere mantelzorgers en hun omgeving zou willen meegeven?

Anouck: ‘Mantelzorgers dragen een grote bezorgdheid en zekere ‘rugzak’ met zich mee, vaak over lange periodes. Soms vraag ik me af: wat doet dat met iemand, fysiek en mentaal, zonder dat je het doorhebt? Daar mag naar mijn gevoel meer aandacht voor zijn. En voor hun omgeving is mijn grootste oproep om alert te zijn. Kleine gebaren, ook als het ‘goed’ gaat, kunnen enorm veel betekenen.’

Bron Vlaams Expertisepunt Mantelzorg