Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad, maar de EU-richtlijn rond ketenzorg voor grote bedrijven is een feit. Grote bedrijven in de Europese Unie, met meer dan 1.000 werknemers en meer dan 450 miljoen omzet per jaar, zullen in de toekomst wel degelijk verantwoording moeten afleggen. Grote bedrijven die in hun keten mensenrechten schenden of milieuschade aanrichten, moeten hier voortaan zelf voor opdraaien.
‘Grote bedrijven moeten mee hun verantwoordelijkheid nemen in de overgang naar een groenere economie en meer sociale rechtvaardigheid’, liet Pierre-Yves Dermagne, Belgisch vicepremier en minister van Economie en werkgelegenheid (PS) al weten. ‘Deze richtlijn voor duurzaamheid geeft ons de mogelijkheid om te bestraffen wie deze verplichtingen schendt.’
Aansprakelijk
Concreet zou de richtlijn rond ketenzorg betekenen dat bedrijven preventief mens en milieu moeten beschermen. Ze dragen mee verantwoordelijkheid voor de productieomstandigheden in de hele keten. Het gaat hierbij niet enkel om activiteiten in het bedrijf zelf, maar ook bijvoorbeeld om onderaannemingen in de keten.
Ten eerste moet het bedrijf preventieve maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat er geen mensenrechtenschendingen zich voordoen in de keten. Als er schendingen zijn, moet het bedrijf maatregelen nemen en mee zorgen voor compensatie. Wanneer bedrijven tekortschieten in hun wettelijke zorgplichtverplichtingen en er zich schendingen voordoen in de keten, kunnen ze aansprakelijk worden gehouden.
En tenslotte moeten ze een klimaattransitieplan opstellen in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs.
N-VA en Vlaams Belang tegen
Opvallend: België, momenteel voorzitter van de Raad van de Europese Unie, onthield zich van de stemming. Laura Eliaerts van ACV-CSC International: ‘De stemming in de Europese Raad vandaag is een overwinning voor de talloze arbeiders en gemeenschappen die al jaren vechten voor de verantwoordelijkheid van bedrijven. Toch blijven enkele partijen dwarsliggen. In het Europees Parlement hadden Vlaams Belang en N-VA voorheen al meermaals tegengestemd. Ondanks de tegenwind vieren we vandaag deze stap vooruit voor de mensenrechten’
De richtlijn moet nu omgezet worden naar nationale wetgeving. Pas dan zal de nieuwe richtlijn effectief in voege treden. ‘De richtlijn is een goede juridische basis, maar doorheen het proces is de tekst al te veel afgezwakt. Voor het ACV zou de aanpak van ketenzorg nog veel verder mogen gaan, besluit Eliaerts.
