Petra De Sutter erkende dat een chatbox haar had geholpen om haar openingsrede bij het begin van het academiejaar op te fleuren. Rik Torfs, die dat incident eerder als ‘pijnlijk’ en ‘gênant’ had gekwalificeerd, werd later zelf geconfronteerd met de vaststelling dat hij in zijn recent verschenen essay Waarheid – naast de zeven door VRT NWS ontdekte nepcitaten – nog een ‘dozijn andere onbestaande en vermangelde citaten en referenties’ gebruikt had. (Knack, 28 januari 2026)
Een missie tegen de klimaatopwarming heb ik in Sammy Mahdi's 'Morgen Beter'-project niet gevonden.
Van hallucinaties had cd&v-voorzitter Sammy Mahdi in zijn bevlogen nieuwjaarstoespraak geen last. Hij lanceerde er zijn ‘Morgen Beter’-project: ‘een appèl aan de Vlamingen om zich te engageren en mee na te denken over de toekomst van het land’. Blikvanger in dat project zijn een aantal ‘moonshots’, waarmee hij onder andere verwees naar de succesvolle maanlanding in 1969.
Wat men ooit beschouwde als een verre droom, werd later, door er langdurig en doordacht aan te werken, werkelijkheid – geen hallucinatie. Toevallig of niet, maar Moonshot is de titel van een inspirerend boek van de bekende en door politici vaak bevraagde Italiaanse econome Mariana Mazzucato. Ook zij verwijst naar de maanlanding om haar moonshot-concept te verduidelijken.
Of Sammy Mahdi dit boek gelezen heeft, weet ik niet. Wel dat zijn moonshot-visie van een heel andere aard is.
Ambitie
In haar essay houdt Mazzucato een pleidooi voor ambitieuze maatschappelijke doelstellingen en gedurfde langetermijninvesteringen om ‘het kapitalisme te hervormen’ – ook de ondertitel van het boek. ‘Denken in termen van moonshots gaat over het stellen van ambitieuze en inspirerende doelen, die als een katalysator werken voor uiteenlopende sectoren en actoren in de economie.’
Met de zeventien ‘duurzame ontwikkelingsdoelen’ van de Verenigde Naties als uitgangspunt een betere toekomst voorstellen, en met een breed gedragen missie publieke en private investeringen organiseren om die toekomst waar te maken: daar gaat het om. Een deal met de hele samenleving, ‘dat is wat een man op de maan én terug bracht.' Dat veronderstelt een krachtdadige overheid die een missie-georiënteerd beleid voert rond belangrijke uitdagingen zoals de klimaatopwarming, de toegang tot de gezondheidszorg, de ongelijkheid en de digitale kloof. Voor Mazzucato is een moonshot een gids om te veranderen.
Bij Mahdi lijkt het eerder een platform om een aantal partijvoorstellen te lanceren: elke werkende Vlaming huiseigenaar maken voor zijn dertigste, een hervormd pensioenmodel met de ‘hoogste pensioenen van Europa voor wie werkt’ en een ander sociaal overlegmodel, ‘weg van de stilstand en de stakingen’.
Piepelen
Mazzucato stelt kritische vragen over de organisatie van en opvattingen over de economie, Mahdi blijft achter een klassiek groeimodel staan met de overheid als toeschouwer en corrigerende factor. Een missie tegen de klimaatopwarming heb ik bij Mahdi niet gevonden. Het is moeizaam zoeken naar woorden als ‘klimaat’ en ‘milieu’ in zijn ‘Morgen Beter’-project, laat staan dat van een ‘vergroening van de economie’ sprake is.
Overheden zijn volgens Mazzucato te timide geworden, ze laten zich 'piepelen' door het bedrijfsleven.
Wat ik wel gemakkelijk terugvind in zijn discours zijn karikaturen over milieubehoud zoals ‘de aanleg van een fietspad blokkeren omwille van een of andere vleermuizenpopulatie’. Bij zijn oproep om het moeizaam tot stand gekomen stikstofakkoord van de Vlaamse regering op stal te zetten, minimaliseerde Mahdi de overmatige stikstofproductie door ze vergelijken met een extra schep suiker in een kop thee.
Overheden zijn volgens Mazzucato te timide geworden, ze laten zich 'piepelen' door het bedrijfsleven. 'Als een overheid nu business friendly is, betekent dat lage belastingen, minder regels.’ Dat klinkt electoraal misschien goed, maar ‘de collectieve waardecreatie die bij een benadering van het algemeen belang centraal zou moeten staan, vereist een beleid van het actief scheppen en vormgeven van markten, niet van het repareren van markten.’
Laat staan ze achternahollen. Voor Mazzucato zou het ‘een onvergeeflijke vergissing’ zijn om het groene beleid terug te schroeven. Volgens haar moeten we ‘in de voorhoede zitten en een competitieve groene industrie aanwakkeren’. Waarom kiest cd&v dan voor een roadmap met verlaagde milieunormen en een afgeslankte Europese Green Deal? Dat lijkt op een zoutloze enerzijds-anderzijds-houding, op de ‘fantasieloze weg van de minste weerstand’, dixit Marc Reynebeau. Niet op een missiegedreven aanpak.
Rentmeester
Uiteraard is een missie geen technocratisch planningsdocument of een vrijblijvende doelstelling. Door alleen te roepen ‘geloof ons, groen is goed’ zal het volgens Mazzucato ook niet lukken. ‘Wel door mensen actief bij deze missie te betrekken.' (De Standaard, 6 juli 2014) Nuanceringen, bijsturingen en participatie bij het maken van fundamentele keuzes zijn noodzakelijk. Maar ze maken de noodzaak van deze keuzes niet overbodig.
‘Het is tijd voor meer normen en waarden in onze samenleving. En we maken zingeving weer hip’, lees ik in Morgen Beter. Mag ik dan vragen waar het rentmeesterschap in Mahdi’s project is gebleven? Is het niet het uitgelezen moment om dat begrip – toch essentieel in het christendemocratisch waardenkader – weer ‘hip’ te maken?
Een rentmeester die de schepping wil bewaren kan zich niet langer gedragen als de bewaker van de status-quo. Hij is een actieve wachter die de horizon van de aarde in het oog houdt, geen afwachtende huismeester die naar de maan kijkt. Trouwens, wie altijd de kool en de geit wil sparen, kan beide verliezen.
