Oorlog, het Amerikaanse presidentschap en de strijd om relevantie van de Europese Unie voelden nog nooit zo dichtbij.
In mijn levensloop heeft de Europese Unie al meerdere crises doorstaan. De eerste was de financieel-economische crisis van 2007. Mijn Griekse roots indachtig, had dat een grote impact op mijn Europese identiteit. De financiële crisis escaleerde snel tot de eurocrisis, met verwoestende sociale gevolgen.
Mijn Griekse roots indachtig, had de financieel-economische crisis van 2007 een grote impact op mijn Europese identiteit.
Er is veel kritiek op hoe Europa met Griekenland omging, maar de EU heeft belangrijke lessen geleerd. Zo versterkte de financiële regelgeving voor banken en instellingen, verbeterde de economische coördinatie en het toezicht binnen de EU, en kwamen er structurele hervormingen om de Europese economieën veerkrachtiger te maken. Onze financiële markten zijn vandaag beter bestand tegen toekomstige schokken.
Coronabonds
Een tweede grote uitdaging was de coronacrisis. De EU werd niet alleen financieel-economisch uitgedaagd, maar ook geconfronteerd met de vergaande sociale gevolgen van een pandemie. Coronabonds moesten sommige zwaar getroffen eurolanden, zoals Frankrijk, Italië en Spanje, gezamenlijk schulden laten uitgeven om de economische impact van de pandemie te bestrijden.
Bedoeling was om de schuldenrente beperkt te houden door de schulden van alle lidstaten te bundelen. Met het Next Generation EU-herstelpan kon de EU nu ook zelf schulden aangaan, een revolutionaire beleidsomwenteling. De eensgezindheid van Europa vermeed een langdurige economische crisis.
We moeten de sterktes van de Europese Unie durven omarmen.
Het is indrukwekkend om te zien hoe de EU heeft geleerd van vorige crises en stappen heeft ondernomen om sterker en veerkrachtiger te worden. Momenteel bevinden we ons in een van de grootste stormen die de Europese Unie tot nog toe heeft gekend: oorlog aan de Europese grenzen, Rusland die Oekraïne binnenviel.
Nu de VS zich terugtrekken als hoeder van een rules-based order in de wereld, en de president het onderscheid tussen slachtoffer en dader niet meer kent, gefixeerd op mercantilistische handelsoorlogen tegen voormalige partners, moet het Europese continent zichzelf nogmaals heruitvinden.
Vraag maar aan Montenegro
Ik wil niet de Euro-optimist zijn die geweldige kansen ziet in een desastreuze oorlog en in het geknoei van een trans-Atlantische bondgenoot. Maar we moeten de sterktes van de EU durven omarmen. Het is de enige club waartoe ander landen vrijwillig willen behoren om welvarender te worden.
Vraag dat maar aan kandidaat-lidstaten zoals Montenegro, Noord-Macedonië, Servië, Albanië, Oekraïne of Bosnië-Herzegovina. Zij weten heel goed wat ze te winnen hebben bij Europese toenadering. Niet alleen economisch is het van cruciaal belang dat Europa zich positioneert als een betrouwbare partner voor Oekraïne en andere landen die de VS in de steek laten.
Dat impliceert eveneens dat we strategische handelsakkoorden moeten aangaan met landen zoals Canada en mogelijk zelfs China. Daarnaast moet Europa zijn soft power uitbreiden op het Afrikaanse continent. Dat is alles essentieel om Europa’s rol op het wereldtoneel te versterken en de interne cohesie te bevorderen.
Maar om voortvarend te kunnen optreden, moeten we de interne Europese besluitvorming aanpakken. Laten we komaf maken met de unanimiteitsregel voor heel wat ‘gevoelige aangelegenheden’, waardoor pakweg Hongarije belangrijke beslissingen kan blokkeren en Europa kan chanteren door het lam te leggen.
