20.000 mensen in Vlaanderen leven in dak- en thuisloosheid. Pas sinds eind 2023 bestaan daarover gedegen concrete cijfers.
Het thema stond centraal in de Prijs Armoede Uitsluiten 2024 van armoede-organisatie Welzijnszorg. Jaarlijks beloont die een werking die zich bijzonder onderscheiden heeft in de strijd tegen armoede.
Op donderdag ontving de Antwerpse jongerenorganisatie Betonne Jeugd het bronzen beeld en een geldbedrag van 20.000 euro als laureaat. Jongeren in armoede en in een onstabiele woonsituatie wil die een ‘vrijplaats’ geven, een ‘thuisbasis’ in de stad, waar gemeenschap en vrijetijdsbesteding centraal staan.
‘Ik ben ontroerd’, zei coördinator Kristof Daems. ‘Het valt jongeren moeilijk om toe te geven dat ze arm of dakloos zijn. Wij moeten er zijn voor hen.’
Verborgen dakloosheid
De recente cijfers over dak- en thuisloosheid in Vlaanderen, die er kwamen dankzij tellingen en extrapolaties van de KU Leuven en de Koning Boudewijn Stichting, hebben de kijk op de wooncrisis in Vlaanderen bijgesteld.
‘Het beeld van de oude man met een verslaving in een portaal in de grootstad klopt al lang niet meer’, aldus Vlaams minister van Armoedebestrijding Benjamin Dalle. De groep mensen in een onstabiele woonsituatie blijkt erg divers. Zo zijn er maar liefst 6.000 minderjarigen bij en is een op de drie dak- of thuislozen vrouw.
‘Er is veel verborgen dakloosheid. Denk maar aan mensen die op een zetel slapen bij vrienden, of in een auto.'
Hugo Beersman
‘Er is veel verborgen dakloosheid’, aldus Hugo Beersmans van Woonzaak, een initiatief van verschillende armoede- en huurdersorganisaties. ‘Denk maar aan mensen die op een zetel slapen bij vrienden, overnachten in een auto, een tent, of in een tijdelijke opvangplak. Toch voelt minister van Wonen Matthias Diependaele zich niet geroepen om met hen bezig te zijn.’
‘Het discours van mijn collega-minister in de Vlaamse regering zit helemaal fout’, erkende ook Benjamin Dalle op de prijsuitreiking. ‘Als ik zie dat hij mensen in een sociale woning meer wil doen betalen als ze geen werk hebben, weet ik dat hij niets begrijpt van armoedebestrijding. Dat dwingt net meer mensen in armoede.’
Uithuiszettingen
De problematiek van dak- en thuisloosheid schendt het recht op wonen, benadrukt Welzijnszorg. Nochtans is dat verankerd in de grondwet, de Vlaamse Wooncodex en in het Europees Handvest voor sociale rechten. Het is de reden waarom Woonzaak een klacht indiende bij het Europees Comité voor sociale rechten.
‘We hadden gehoopt op een uitspraak voor de verkiezingen’, aldus Beersmans, ‘maar de pogingen van minister Diependaele om die uitspraak te doen uitstellen, zijn succesvol gebleken.’
'Een dak boven je hoofd is het startpunt om de problematiek van dak- en thuisloosheid aan te pakken.'
Benjamin Dalle
Toch erkent minister Dalle dat er oplossingen zijn om de dak- en thuisloosheid aan te pakken, ‘ook al lijkt het soms onoplosbaar.’ Dalle: ‘Ik geloof in preventie om uithuiszettingen tegen te gaan. Maar ook de Housing First-aanpak wordt door alle experten erkend. Een dak boven je hoofd is het startpunt om de problematiek van dak- en thuisloosheid aan te pakken.’
Andere genomineerden voor de Prijs Armoede Uitsluiten 2024 waren jongerenorganisaties het Oranjehuis in Kortrijk en het Leuvense Brughuis, de Antwerpse ontmoetings- en ademplek voor dak- en thuislozen ’t Vlot, en Mondiale Werken regio Lier dat woonhulp aanbiedt aan vluchtelingen.
