In de lopende begrotingsgesprekken moet de federale regering op zoek naar 16 miljard euro, kondigde minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) aan. Voor Vooruit-voorzitter Conner Rousseau is dat het signaal om een ‘miljonairsbijdrage’ op de onderhandelingstafel te leggen. In zijn voorstel zouden Belgen met een financieel vermogen van boven een miljoen euro een belasting betalen van 0,3 tot 0,6 procent (vanaf 3 miljoen). Vastgoed blijft vrijgesteld.
‘Geen belachelijk idee’, vindt Bruno Fierens. De telg van de ondernemersfamilie achter investeringsgroep Ackermans & Van Haaren is – voorlopig althans – het enige Belgische lid van Millionaires for Humanity. Daarin verenigen superrijken van over de hele wereld zich tegen ‘structureel aanzwengelende ongelijkheid’. ‘Ik zie hoe het systeem mij buitensporig bevoordeelt’, zegt hij.
‘Mijn arbeidsinkomen komt nog niet in de buurt van wat ik uit vermogen verdien. Toch betaal ik veel belastingen op arbeidsinkomsten, en minder tot veel minder op aandelen of de verhuur van gebouwen.’
Bruno Fierens, Millionaires for Humanity
Volgens Fierens heeft België in de eerste plaats een verschuiving nodig van de lasten op arbeid naar inkomsten uit vermogen. ‘Als ik naar mezelf kijk, dan komt mijn arbeidsinkomen nog niet in de buurt van wat ik uit vermogen verdien. Toch betaal ik veel belastingen op arbeidsinkomsten, en minder tot veel minder op winstuitkeringen uit aandelen of op de verhuur van gebouwen. Dat is absurd.’
‘Iedereen met een groot vermogen leert om dat te spreiden over verschillende investeringen en financiële producten. Zo word je immuun aan pech. Vanaf een bepaald bedrag kun je eigenlijk niet meer verliezen. Dan bouwt rijkdom alleen maar meer rijkdom op.’
Hoe hoog dat bedrag is, wil Fierens niet zeggen. ‘Dat moet deel zijn van een maatschappelijk debat. Mijn frustratie is dat het debat zo moeilijk op gang komt.’
Met zijn miljonairsbijdrage doet Rousseau een nieuwe poging om dat debat te openen. Maar de terugslag is fel.
FIERENS ¬ ‘Als het leidt tot een beter evenwicht, is dat zeker niet slecht. Zowel politici als de overgrote meerderheid van de samenleving hebben een fout idee van wie de allerrijksten zijn. We vinden het, misschien terecht, oneerlijk om veel erfbelasting te betalen op het huis dat we van onze ouders erven. Maar wat als het niet over één huis, en wel om 27 huizen gaat? Over zulke situaties hebben we het, maar dat kunnen de meesten zich niet goed voorstellen. Daardoor lijkt het probleem voor velen minder groot dan het is.’
‘We vinden het, misschien terecht, oneerlijk om veel erfbelasting te betalen op het huis dat we van onze ouders erven. Maar wat als het niet over één huis, en wel om 27 huizen gaat?’
Bruno Fierens
‘Toevallig kan ik een werkelijkheid zien die voor de meesten verborgen blijft. Vermogen wordt steeds meer van generatie op generatie doorgegeven. Dan heb je er dus zelf niet voor gewerkt. Wees vooral dankbaar, leer je aan. Je gaat toch niet in vraag stellen waarvan je leeft? Dat zorgt voor een vorm van ontkenning bij de superrijken. Ze willen het liefst een normaal leven leiden en sociaal niet uit de norm vallen. Doen alsof de vermogensongelijkheid waarvan ze profiteren niet bestaat of niet belangrijk is in hun leven.’
Speelt schaamte een rol?
FIERENS ¬ ‘Dat speelt zeker mee. Ik wil niet de indruk wekken dat ik het moeilijk heb, dat vind ik gezever. Het is wel een morele worsteling en vaak is het eenvoudiger om zo'n lastige vragen te negeren. Bovendien is er altijd wel iemand die nóg rijker is. Wat heb ik met de Kardashians en hun privéjets te maken? Het perverse gevolg is dat we de discussie over vermogensongelijkheid uit de weg gaan.’
Zie je ook hoe rijkdom zich vertaalt in politieke macht?
FIERENS ¬ ‘Amerikaanse toestanden, zoals Elon Musk die in de regering-Trump belandt of miljardairs die politieke campagnes financieren en zeggenschap afkopen, kennen we volgens mij niet in België. Er is wel een lobby die maatregelen, zoals de nieuwe meerwaardebelasting op aandelen, tegengaat. Zogezegd om ondernemerschap te stimuleren, maar een systeem dat de absolute top bevoordeelt, is volgens mij evenmin voordelig voor ondernemers.’
‘Als MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez tekeergaat tegen de meerwaardebelasting denkt hij aan zijn ouders die kleine zelfstandigen waren. Dat heeft met superrijken, die leven en rijk worden van hun vermogen, niets te maken.’
‘Extreme rijkdom is een morele worsteling. Vaak is het eenvoudiger om zo'n lastige vragen te negeren. Het perverse gevolg is dat we de discussie over vermogensongelijkheid uit de weg gaan.’
Bruno Fierens
Waarom is extreme rijkdom überhaupt een probleem? Zijn we niet vooral jaloers?
FIERENS ¬ ‘Het probleem is dat het rendement op vermogen sneller groeit dan onze economie in het algemeen. De ongelijkheid blijft dus maar groeien. Dat zorgt voor een transfer van collectieve investeringen naar individuele vermogensopbouw. Van arm naar rijk. Met hard werken of verdienste heeft dat niets te maken.’
Bruno Fierens van Millionairs for Humanity. © Anneleen Van Kuyck
‘Djaffar Shalchi, de oprichter van Millionaires for Humanity, belandde op zijn achtste in Denemarken als vluchteling uit Iran. Een jaar lang verbleef hij in een weeshuis. Uiteindelijk maakte hij fortuin in vastgoed. Maar als geen ander beseft hij dat zoiets zonder het Deense onderwijs en de sociale welvaartsstaat onmogelijk was. Het lijkt het perfecte self-made verhaal, maar hij ziet hoe schatplichtig hij is aan de Deense samenleving. Dan vindt hij het fair als die samenleving iets terugvraagt.’
‘Superrijken kunnen hun middelen privatiseren en zich in zekere mate onttrekken aan de samenleving. Ze kunnen zich privéonderwijs of een private ziekteverzekering veroorloven. Dat voedt kansenongelijkheid. Die dynamiek mogen we niet laten doorschieten zoals in andere landen.’
België is al een van de meest herverdelende landen ter wereld, horen we vaak.
FIERENS ¬ ‘Ik ken de cijfers die dat zogezegd staven. Maar ze komen niet overeen met wat ik zie. Opnieuw gaat het over herverdeling met belastingen op arbeidsinkomens. Gelukkig kwam econoom André Decoster vorig jaar met cijfers over hoe groot de ongelijkheid eigenlijk is voor inkomsten uit vermogen. Veel groter dan verwacht, zo blijkt. De allerrijksten betalen zelfs minder belastingen dan de rest van de samenleving.’
Vooralsnog ben je de enige Belgische Millionaire for Humanity. Verwacht je dat meer mensen zoals jij zich uitspreken?
FIERENS ¬ ‘De communicatie over tax the rich is nogal beschuldigend. Superrijken horen dat ze deel zijn van het probleem, en tegelijk dat ze geen enkele verdienste hebben aan hun vermogen. Dat maakt het moeilijk om ‘uit de kast te komen’.’
Van andere miljonairs die zich durven uitspreken voor een rechtvaardiger belastingsysteem hoorde hij tot dusver nauwelijks. Uit zijn eigen familie kwamen op Fierens’ coming-out ook niet alleen positieve reacties. ‘Niets dat ik niet had verwacht’, blijft hij op de vlakte.
Ben je teleurgesteld in de reacties?
FIERENS ¬ ‘Misschien dacht ik dat we sneller tot een gesprek over eerlijke belastingen zouden komen. Ik merk dat ik meer moet doen om dat te forceren. Wat ik verdedig is niet radicaal. Er is gewoon een scheeftrekking die ongezond en maatschappelijk gevaarlijk is.’
‘Ik mis een andere manier van denken van zodra het om enorme bedragen gaat. 10 miljoen, 100 miljoen, 1 miljard … dat is niet hetzelfde. Verschillende vermogens mogen verschillend, progressief, aangepakt worden.’
Bruno Fierens
‘De nieuwe meerwaardebelasting betaal ik met plezier. Maar ik denk niet dat het een echte herdenking is van ons systeem. Ik mis een andere manier van denken van zodra het om enorme bedragen gaat. 10 miljoen, 100 miljoen, 1 miljard … dat is niet hetzelfde. Verschillende vermogens mogen verschillend, progressief, aangepakt worden.’
Als jouw vermogensbeheerder morgen drie manieren voorstelt waarop je aan de meerwaardebelasting kunt ontkomen, zou je die dan afwijzen?
FIERENS ¬ ‘Laat me ontwijkend antwoorden op jouw vraag. Wat ik beslis, is niet het probleem. Het probleem is dat ik die opties aangeboden krijg. Dat er een hele industrie denkt aan hoe ik minder belastingen moet betalen, zonder dat ik er iets voor moet doen. Dat toont hoe het systeem buitensporig in mijn voordeel werkt.’
