De twee rechtse partijen uitten hun bezorgdheden eerder deze week in het parlement over de stijging van het aantal Belgen die recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming. Sinds 2020 is dat aantal gestegen tot zo’n 2,4 miljoen, ofwel ongeveer een op de vijf Belgen. Maar die stijging komt niet door een uitbreiding van het recht op verhoogde tegemoetkoming, verduidelijkt CM-voorzitter Luc Van Gorp. ‘Het zijn mensen die er sowieso recht op hebben, geen éxtra categorie die erbij komt.’
‘Sinds 2024 onderzoeken we voor alleenstaanden en eenoudergezinnen die langdurig werkloos of langdurig ziek zijn automatisch of ze recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming’, zegt Van Gorp. ‘Dat doen we om administratieve drempels voor deze al kwetsbare groep mensen weg te werken. Die vereenvoudiging wil men nu afschaffen.’
Geen hangmat
De grootste stijging van mensen met een verhoogde tegemoetkoming zit bij de leefloners, klinkt het bij het Gezondheidsfonds. ‘Die hebben al jaar en dag recht op een verhoogde tegemoetkoming. Bovendien was er tussen 2020 en 2024 een beduidende stijging van het aantal gezinnen met een leefloon. De aangehaalde argumenten zijn overduidelijk niet zuiver.’
‘De verhoogde tegemoetkoming is ook geen statuut dat je voor eens en altijd hebt’, zegt Van Gorp. ‘Het is geen hangmat. We controleren élk jaar je inkomen en worden elke dag op de hoogte gebracht van wijzingen in de gezinssamenstelling. Als iemand dus plots een nieuwe inwonende partner heeft waardoor het gezinsinkomen verhoogt, berekenen we meteen het recht opnieuw.’
Op deze 3 manieren wordt de verhoogde tegemoetkoming toegekend
2. In een aantal situaties waarin je al een bepaald statuut hebt waarvoor een inkomensonderzoek gebeurde, heb je automatisch ook recht op de verhoogde tegemoetkoming. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die een leefloon, inkomensgarantie voor ouderen of tegemoetkoming voor personen met een handicap ontvangen. Ook wezen en niet-begeleide minderjarige vreemdelingen hebben automatisch recht op een verhoogde tegemoetkoming.
3. Sinds 2024 is er een derde manier bijgekomen, om de administratieve last voor kwetsbare mensen in te perken. Dit is via het zogenaamde automatische inkomensonderzoek voor een verhoogde tegemoetkoming. Dat gaat om mensen waarvoor we als mutualiteit automatisch een inkomensonderzoek doen, omdat we weten dat ze een laag inkomen hebben. Belangrijke nuance: ze krijgen niet automatisch een verhoogde tegemoetkoming. Het is enkel het inkomensonderzoek dat automatisch gebeurt.
Zorguitstel
De focus op de automatische toekenning door de ziekenfondsen sinds 2024 – officieel de ‘ambtshalve toekenning’ – is fout volgens CM. Deze is er gekomen als reactie op het hoge aantal mensen dat géén gebruik maakt van de sociale voordelen waar ze wél recht op hebben, door onwetendheid. ‘Dit zijn niet de villabewoners met een luxewagen die sommige artsen zien passeren. Die zullen ook zonder ambtshalve toekenning wel de mazen van het net vinden. Het gaat om kwetsbare mensen die nu al doktersbezoeken uitstellen omdat ze bang zijn voor de kosten’, stelt Van Gorp.
Het vermijden van zorguitstel is bovendien een besparing voor de schatkist, klinkt het verder. Wie zorg uitstelt loopt immers een groter risico om het probleem te vergroten, waardoor meer en duurdere ingrepen nodig zijn. Van Gorp: ‘Neem het voorbeeld van je tanden. Als je een klein gaatje niet laat verzorgen, riskeer je dat je tand eruit moet of ontzenuwd moet worden. Wat kost de gezondheidszorg het meest, denk je?’
Een recente studie van CM toonde aan dat er geen directe link is tussen de verhoogde tegemoetkoming en de uitgaven in de gezondheidszorg. Volgens CM zijn de ereloonsupplementen van artsen het enige waar de verhoogde tegemoetkoming impact op heeft, omdat er sinds vorig jaar een verbod geldt op het aanrekenen van ereloonsupplementen bij mensen met een verhoogde tegemoetkoming in de ambulante zorg.
Flexi-jobs
‘Het afschaffen van het automatische inkomensonderzoek zal de groep mensen met een verhoogde tegemoetkoming misschien kleiner maken omdat een bepaalde groep mensen wellicht niet op het idee zal komen om een inkomensonderzoek aan te vragen. Dat druist lijnrecht in tegen de reden waarom de verhoogde tegemoetkoming er is gekomen: om te voorkomen dat mensen in armoede terechtkomen door hoge gezondheidszorguitgaven én om te voorkomen dat mensen zorg uitstellen. We werpen opnieuw de administratieve drempel op die we eerder probeerden wegwerken – met instemming van de liberale partijen’, is Van Gorp stellig.
Dat het systeem verbeterd kan worden, staat voor CM buiten kijf. Teveel inkomens vallen vandaag niet onder de personenbelasting, zoals bijvoorbeeld belastingvrije flexi-jobs. Omdat de verhoogde tegemoetkoming enkel met het bruto belastbaar inkomen rekening houdt, ontsnappen mensen met dat soort inkomens aan het inkomensonderzoek voor de verhoogde tegemoetkoming.
Meer info over de verhoogde tegemoetkoming: www.cm.be/verhoogde-tegemoetkoming
