Afgelopen jaar konden de Belgische voedselbanken 27.985 ton voedsel verdelen. Gemiddeld rekenden meer dan 204.000 mensen per maand op voedselhulp. Terwijl de verdeelde hoeveelheid voedsel steeg, daalde het aantal mensen dat ervoor in de rij kwam staan. Die trend is dan misschien al wel enkele jaren bezig, toch ligt het aantal mensen dat op de voedselbank moet rekenen nog steeds een pak hoger dan voor de coronacrisis. Dat meldt de federatie van Belgische voedselbanken.
‘Door de combinatie van een lichte daling van het aantal begunstigden en een recordhoeveelheid ter beschikking gesteld voedsel konden we vorig jaar negen procent meer voedsel per persoon verdelen, namelijk 137 kg per jaar’, zegt Marc Mertens, gedelegeerd bestuurder van de federatie. ‘Concreet betekent dat dat wij gemiddeld meer dan vijf maaltijden per week konden voorzien.’
‘We helpen de mensen die door de mazen van het net glippen. Maar het beleid maakt de mazen alsmaar groter.‘
Piet Vanthemsche, voorzitter federatie Belgische voedselbanken
Vorig jaar zijn in totaal 56 miljoen maaltijden verdeeld. Daarvan was maar liefst 58 procent afkomstig van geredde voedingsmiddelen – etenswaren die anders weggegooi werden. Dat was eveneens een record.
10 miljoen subsidies geschrapt
Voor de komende jaren ziet de situatie echter somberder uit, waarschuwen de voedselbanken. De federale regering besliste om 10 miljoen euro aan steun vanuit het Europees Sociaal Fonds Plus niet langer uit te keren aan voedselhulp. Dat geld zorgde in 2025 voor bijna 38 procent van het beschikbare voedsel in de voedselbanken. Daardoor zou het beschikbare voedsel met meer dan 10.000 ton verminderen. Voedselbanken worden zo opnieuw afhankelijker van voedseloverschotten en giften.
Tegelijk waarschuwt voorzitter van de federatie Piet Vanthemsche dat het beleid van de regering-De Wever net zorgt voor een stijging van het aantal gezinnen dat rekent op voedselhulp. ‘Wij helpen de mensen die door de mazen van het net glippen. Het beleid wordt binnenkort nog harder voor wie nu al moet krabben om rond te komen. Daardoor worden de mazen in het net alsmaar groter.’
Perfecte storm
Ook bij de sociale kruideniers bevestigen ze dat beeld. ‘We zitten aan het begin van een perfecte storm’, zegt Wannes Vermaerke, stafmedewerker bij vzw Sociaal Winkelpunt. ‘We verwachten dat het aantal mensen die bij ons aankloppen opnieuw sterk gaat stijgen, vooral door de grote instroom aan mensen met een leefloon door het wegvallen van de werkloosheidsuitkering voor langdurig werklozen.’
Sociaal Winkelpunt ziet in eenzelfde beweging ook hun werkingsmiddelen verminderen. ‘Drie van onze zeven sociale kruideniers liggen in Antwerpen, maar de stad schroefde onze subsidies sterk terug. Voedselhulp dient meer dan een logistieke bedeling te zijn. Een sociale kruidenier heeft ook een sociale functie: een hefboom tegen isolement en een toegangspoort naar activering en zelfredzaamheid. De middelen om in te zetten op een duurzame ondersteuning van vrijwilligerswerkingen staat nu ook onder druk.’
Daarnaast ziet Vermaerke ook dat supermarkten en de groenteveilingen minder overschotten kunnen aanbieden, door de prijzenoorlog en beperkte marges. ‘Het zijn enorm uitdagende jaren voor iedereen die met voedselhulp bezig is. Maar het is onbegrijpelijk dat er net bespaard wordt op een moment waarin je duidelijk ziet dat de nood aan hulp opnieuw toeneemt.’
