Maar de laatste weken wegen zwaarder dan ooit. Terwijl in haar moederland duizenden mensen worden gedood omdat ze in opstand komen tegen een gewelddadig regime, kijkt Nadiya vanop afstand toe – vaak machteloos, soms woedend. 'Contact houden met onze familie is extreem moeilijk. Dat maakt het zo hard,' vertelt ze. 'En soms voel ik ook gewoon boosheid. Omdat ik hoop dat hier meer mensen meevoelen met wat er in Iran gebeurt. Net zoals in Gaza vallen er onschuldige slachtoffers.'
Visie sprak met Nadiya over haar weg van Iran naar België, over haar engagement en over de kracht van muziek als vorm van verzet. 'De meeste Iraniërs hopen nu echt op een ommekeer,' zegt ze. 'Dat dit terroristisch regime stopt en we opnieuw in vrijheid kunnen leven. Alle steun kan ons volk helpen om die lang verhoopte ommekeer te verkrijgen…'
Nadiya:'In 2011 kwam ik als vluchteling naar België. Ik vluchtte omdat ik in Iran niet veilig was. Op mijn achttiende was ik als moslim christen geworden, en dat is daar verboden. Voor mannen staat daar zelfs de doodstraf op. Ik sloot mij aan bij kleine, geheime groepjes die samenkwamen in huizen. Geen echte kerken, maar plekken waar we konden bidden en leren.'
'Tegelijk studeerde ik management aan de universiteit. Maar in Iran worden zulke groepjes altijd in de gaten gehouden. Er zaten zelfs spionnen tussen ons. En op een dag kreeg ik de opdracht om naar het politiekantoor te komen.'
'Ik was negentien. Ik ging met mijn mama. Ik belandde vijf uur lang in een witte kamer, een vierkante doos zonder ramen. Een agent probeerde mij bang te maken: of ik mijn tandenborstel mee had, mijn washandje… “Ik kan je hier doden, niemand zal je vinden,” zei hij. Ik raakte in paniek en ontkende mijn geloof. Ik tekende zelfs een papier waarop stond dat ik geen christen was. Vanaf dan volgde de religieuze politie mij voortdurend. Ik kon niet anders dan stoppen met mijn studies.'
En dan trouwde je?
'Ja. Mijn toenmalige vriend – nu mijn man – was moslim. Door met hem te trouwen leek ik voor de buitenwereld opnieuw “veilig”. Maar ik bleef in het geheim christelijke satellietzenders volgen. Dat was de enige manier om mijn geloof te beleven.'
Wanneer besloot je te vluchten?
'Toen ik zwanger was. Ik bad dat mijn kind niet in Iran hoefde op te groeien. Mijn familie voelde dat er iets aan de hand was, maar ze wisten niets zeker. Mijn zus woonde al sinds 2001 in België en toen de angst voor de politie opnieuw oplaaide, nam ik contact met haar op. Ik vluchtte naar Turkije en kocht daar een vals paspoort. Na zeventien dagen reisde ik door naar België, samen met mijn zoontje van één jaar.'
De meeste Iraniërs hopen nu echt op een ommekeer.
Nadiya Mehdizadeh
Hoe verliep jouw aankomst in België?
'Ik meldde mij aan bij het commissariaat voor vluchtelingen en ging daarna drie maanden naar het Klein Kasteeltje. Via mijn zus belandde ik in Gent. Ik wilde Nederlands leren en begon als vrijwillige oppashulp in een school. Ann, de directrice moedigde mij aan om een opleiding kinderopvang te volgen. Tijdens mijn stages leerde ik snel Nederlands – kinderen spreken geen Engels, hè (lacht). Later kreeg ik een Artikel 60-contract en vond ik zelfs een tweede job in een andere school.'
'Mijn man bekeerde zich ook tot het christendom. Hij probeerde verschillende keren te vluchten, maar dat lukte niet. Toen ik uiteindelijk mijn papieren kreeg, kon ik hem via gezinshereniging naar hier krijgen.'
Hoe ben je in Oudenaarde terecht gekomen?
'Ik woonde drie jaar in Nieuw Gent, maar die wijk had veel problemen. Mijn huis werd ook beroofd. Al mijn juwelen waren weg. Ik wilde weg daar. Toen zag ik een huis in Oudenaarde, omringd door groen. Ik werd verliefd. Het deed me denken aan mijn geboortestad. Die is ook zo groen. Ja, misschien wel anders dan het beeld dat Belgen hebben van mijn land.'
Hier startte ook jouw carrière als protestzangeres
'Op school was er een talentshow. Ik schreef me in en zong. Mensen vonden het mooi. Plots vroeg een musicalgezelschap of ik drie nummers wilde brengen. Daarna vroeg een groepje, The Ledebirds, of ik wilde meezingen – ook in mijn eigen taal. De bal ging aan het rollen, maar corona legde alles stil. Nadien kwam ik in contact met Kim Mees van de Oudenaardse cultuurdienst en later met Koen Browaeys van beweging.net.'
Jouw verhaal kreeg een andere wending toen je via Instagram meer aandacht kreeg…
'Ja, zeker nadat de jonge vrouw Mahsa Amini haar protest tegen de hoofddoek met de dood moest bekopen. Mijn posts kregen veel aandacht, té veel. Mijn broer werd opgepakt door niet-geüniformeerde agenten. Mijn mama smeekte mij om te stoppen, want zelfs hun telefoon werd afgeluisterd. Ik kon toen niet anders dan stoppen. Anders kon ik mijn familie niet meer zien in Turkije of Armenië.'
Op jouw Facebook schreef je de harde boodschap: ‘Ze zijn ons volk aan het vermoorden…’. Wat maakt deze opstand anders?
'Iran protesteert al jaren, maar het bleef altijd beperkt. Tot een paar weken geleden. Door extreme armoede kwamen miljoenen Iraniërs op straat. In Teheran alleen al meer dan één miljoen.'
'Veel mensen riepen voor het eerst: “Leve de Shah, leve de koning.” Dat is nieuw. Er lijkt een echte leider op te staan: de prins. Het regime reageerde wreed. Ze haalden duizenden strijders uit o.a. Afghanistan, Saudi-Arabië of Irak binnen. Allemaal uit landen die het regime gezind zijn. Die schoten honderden, misschien duizenden Iraniërs dood. Bijna elke familie verloor iemand. Het internet ging volledig op zwart. Ik voelde mij machteloos. “Waarom spreekt iedereen over Gaza, maar niemand over ons?”, dacht ik. Europa zou het Iraanse regime als terroristische organisatie moeten erkennen.'
Zou je terugkeren mocht deze revolutie de Ayatollah verdrijven?
'Voorlopig niet. Ik ben te veel Belg geworden. België heeft mij alles gegeven. Ik ben nu actief in de cultuurraad van Oudenaarde en in beweging.net. Ik had zelfs een plaatsje op de lijst tijdens de recente gemeenteraadsverkiezingen…'
'Ik werk nu in de voormiddag als hulpjuf en in de namiddag als opvangcoördinator in dezelfde school waar ik begon als vrijwilliger. Onze zoon – inmiddels 16 jaar – groeit hier op. Pas op: hij houdt van Iran hoor…'
'Ik hoop alleen dat mijn mama ooit nog naar hier kan komen — al is het maar één keer, zodat ze mijn leven kan zien. Een beetje trots kan zijn.'
We hopen voor jou en de miljoenen Iraniërs dat er vrede en vrijheid aan mag komen.
Tekst Koen Browaeys
Wil je Nadiya laten performen in jouw vereniging? Wil je haar steunen? Je vindt alle info via haar Facebook en Instagram. Mailen kan naar nadiya.mehdizadeh@gmail.com.
