Minister van Financiën Vincent van Peteghem houdt zich aan zijn woord. Twee weken geleden beloofde de minister na het presenteren van het een expertenrapport ook zelf snel met concrete voorstellen te komen voor de langverwachte belastinghervorming. Gisteren was het zover, al is het plan of blauwdruk nog maar een eerste stap. Er zal nu allicht nog heel wat politiek gebakkelei volgen. De hele hervorming nog voor de verkiezingen van 2024 doorvoeren lukt niet meer, al hoopt Van Peteghem wel nog deze regeerperiode een aantal stappen te zetten. Volgens experten maken die onduidelijkheid het voorlopig onmogelijk om te voorspellen wat de veranderingen concreet zullen betekenen.
Wat zou er veranderen voor je belastingbrief?
- De belastingvrije som gaat omhoog
Op het eerste deel van je inkomen betaal je geen belastingen. Tot nu is dat deel 9 270 euro. In het voorstel gaat die som omhoog tot 13 390 euro. - Lagere belastingen op inkomen
Door de belastingtarieven en -schijven te hervormen blijft er meer over van het loon of vervangingsinkomen. Zo betaal je momenteel op iedere euro tussen 13 870 en 24 480 van het jaarinkomen 40 procent belastingen. Daarboven volgen andere schijven met steeds hogere belastingtarieven. Het idee dat wie meer verdient ook meer blijft afdragen, blijft bestaan. Wel worden in het plan die tarieven naar beneden gehaald. Bijvoorbeeld voor de schijf waarvoor momenteel nog 40 procent geldt, moet het naar 35 procent gaan. Aan de andere kant is er de schijf van 50 procent, die in het plan verhoogt wordt naar een inkomen van 84 000 euro per jaar. - Geen Bijzondere Bijdrage Sociale Zekerheid meer
De tijdelijke crisisbelasting uit 1994 die niet zo tijdelijk bleek, verdwijnt eindelijk na bijna 30 jaar. - 1 op de 4 codes op de belastingbrief verdwijnt
In Vlaanderen telt de belastingaangifte dit jaar 839 codes. Dat zijn er heel veel, zeker als je weet dat de meeste belastingscodes door minder dan 0,01 procent van de belastingplichtigen worden gebruikt. De ambitie is dus om het aantal codes te verminderen tot een 600-tal. Dat betekent dat heel wat zaken niet meer aftrekbaar zullen zijn. - Cheques als loon bekijken
Ecocheques zullen als een gewoon loon beschouwd worden, net zoals sport- en cultuurcheques en zullen dus ook als gewoon loon belast worden. Zo hoopt de minister dat bedrijven minder geneigd zijn om loon om te zetten in cheques. Loon laat hoe dan ook mensen een ruimere keuze waaraan het geld besteed kan worden. Maaltijdcheques laat de minister wel ongemoeid. - Loon in de vorm van centen als norm
Cafetariaplannen, om zo uit extralegale voordelen te shoppen, wordt ontmoedigd. Want wat misschien een aantrekkelijk voorstel lijkt, blijkt voor bijvoorbeeld pensioen of ziekte-uitkering een vergiftigd geschenk. Want voor de opbouw van die sociale rechten tellen de extralegale voordelen niet mee. - Weg met het huwelijksquotiënt
Om het fiscale onderscheid tussen de vele samenlevingsvormen te verkleinen, voorziet het belastingplan in het uitdoven van de huwelijksquotiënt. Met het systeem van quotiënt kunnen partners nu nog inkomsten virtueel naar elkaar doorschuiven om de totale belastingdruk te verlagen. Door het te laten uitdoven wil de minister alleenstaanden, samenwonenden en gehuwden gelijkaardiger behandelen. - Kinderen tellen op andere manier mee
Een kind levert een verhoging op van de belastingvrije som (zie hierboven). Alleen hangt die belastingkorting momenteel af van hoeveel kinderen al in het gezin zijn, want niet ieder kind levert hetzelfde voordeel op. In de toekomst zou ieder kind evenveel belastingvoordeel opleveren. Daarnaast wil de minister een groter deel van de kosten van kinderopvang terugbetalen. En om er zeker van te zijn dat niemand het belastingvoordeel misloopt, wordt ze automatisch toegekend. - Belasten van werkelijke huurinkomsten
Om inkomsten uit verhuur van een woning te belasten gebruiken we momenteel nog het verouderd systeem van het kadastraal inkomen. Voortaan zou er gerekend worden met de werkelijke inkomsten uit de verhuur van woningen. De minister hoopt wel vooral te kunnen inzetten op de grote vermogens, door kleine investeerders buiten schot te laten.
Wat zit er daarnaast nog in de plannen?
- Geen btw op groenten, fruit, medische verzorging en openbaar vervoer
De minister wil de btw-tarieven van 6 en 12 procent laten samensmelten in een tarief van 9 procent. Basisproducten zullen zo duurder worden. Maar dat wordt gecompenseerd door een aantal producten, zoals gezonde voeding, medische verzorging, noodzakelijke hygiëneproducten en openbaar vervoer vrij te stellen van btw. - Belastingen in energiefactuur herbekeken
Door het stelsel van accijnzen te hervormen hoopt de minister sneller en beter te kunnen reageren bij prijsstijgingen van energieproducten. Daarnaast ziet hij de tijdelijk verlaagde btw op elektriciteit graag permanent worden. - Ook accijnzen op nieuwe vormen van tabak
Om roken te ontmoedigen moet het stelsel van accijnzen ook naar nieuwe vormen van tabak en alternatieven uitgebreid worden, vindt Van Peteghem.
Minister van financiën Vincent van Peteghem tijdens de voorstelling van het expertenrapport.
Is het een stap vooruit?
‘We zien heel wat goede zaken opduiken in de plannen’, vat Sandra Rosvelds, directeur Onderzoek & Ontwikkeling bij beweging.net het voorstel van Van Peteghem samen. ‘Minder belastingen voor wie werkt en meer op inkomsten uit kapitaal – zoals uit de reële huuropbrengsten – zijn een goede stap. Dat de belastingbrief eenvoudiger wordt, is niet alleen een praktische ingreep maar zorgt ook voor duidelijker belastingstelsel met veel minder uitzonderingen en aftrekposten. Het verhogen van de belastingvrije som compenseert en rechtvaardigt het snoeien in die aftrekposten.’
‘Dat ook de verloning met ecocheques en cafetariaplannen voortaan als loon zou gelden is zeker te rechtvaardigen. Het systeem loopt de spuigaten uit. Vreemd dat de maaltijdcheques buiten beschouwing worden gelaten, net zoals salariswagens. Maar volgens de expert blijven er voorlopig nog wat vragen of bekommernissen bestaan. ‘Wat zal de impact zijn op de gezinnen met een laag inkomen? Het afschaffen van de huwelijksquotiënt zou namelijk vooral gezinnen met één inkomen treffen. Een gelijkaardige bezorgdheid hebben we over grote gezinnen met veel kinderen. De fiscale gelijkschakeling van alle kinderen zou wel eens nefast kunnen uitdraaien voor die kroostrijke gezinnen. Ook de btw-verhoging op basisproducten zal vooral bij de laagste inkomens gevoeld worden. Het is wel een goede zaak dat gezonde voeding en hygiënische producten worden vrijgesteld. Een pluim op de hoed voor de organisaties die strijden tegen menstruatiearmoede.’
Het voorstel van Van Peteghem is voorlopig slechts een plan. Het is belangrijk dat een duidelijke timing en een debat met sociale partners volgt, zodat duidelijk wordt wat het draagvlak bij de bevolking is. Rosvelds: ‘Het gevaar is dat partijen bij de uitwerking er alleen de cadeautjes voor hun eigen achterban zullen uitpikken. Dat gebeurde ook al bij de taxshift van toenmalig minister Van Overtveldt (N-VA). Dat was een lastenverlaging zonder elders nieuwe inkomsten aan te boren. Dat beleid sloeg toen een flink gat in de begroting.’ Die begroting is voor Rosvelds ook vandaag een zorg. ‘Want we gaan momenteel richting een tekort van vier tot vijf procent van het bbp. We hebben dus binnenkort zelfs meer inkomsten nodig.’
