België geeft dan wel 0,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp) meer uit aan de overheid dan zijn buurlanden, het grootste verschil zit in de loonsubsidies aan werkgevers.
Uit cijfers van de Nationale Bank blijkt dat België in 2019 met 52,1 procent van het bbp de op twee na hoogste overheidsuitgaven van alle eurolanden had, hoger dan het gemiddelde van 47 procent. Vaak wordt daarvoor gewezen naar het dure overheidsapparaat. ‘We geven 0,4 procent meer uit aan ons overheidsapparaat, maar het zijn vooral andere uitgavenposten die onze overheidsuitgaven zoveel hoger maken’, zegt Matthias Somers van Denktank Minerva.
‘De hogere kosten van het overheidsapparaat komen deels door de regionalisering van heel wat bevoegdheden. Waar je elders één administratie hebt voor een bepaalde bevoegdheid, zijn dat er bij ons vaak drie of vier, zoals bij de kinderbijslag. En hoewel er duchtig gesnoeid is in het aantal ambtenaren, heeft dat de kostprijs niet doen dalen. Want het werk moet nog steeds gebeuren, dus huurt de overheid vaak duurdere consultants in uit de privésector om het werk te doen dat de administratie vroeger zelf deed. Het eindresultaat is een verlies aan expertise zonder dat het een besparing oplevert’, legt Somers uit.
Volgens critici doet de sociale zekerheid de begroting steevast in het rood duiken. Hoewel gezondheidszorg en uitkeringen een grote hap uit het budget nemen, blijkt uit de cijfers van 2019 dat we daaraan niet meer uitgeven dan onze buurlanden. Meer nog, de totale uitgaven voor de sociale zekerheid liggen bij ons 0,3 procent lager dan in onze buurlanden.
De studie van de Nationale Bank vestigt evenwel de aandacht op de categorie ‘economische zaken’ die in verhouding veel budget opsoupeert. ‘Het grootste verschil zit in de loonsubsidies: die kosten ons 2,2 procent van het bbp meer dan onze buren. Voor elke euro die Duitsland aan loonsubsidies besteedt, geven wij 60 euro uit. In totaal gaat het om ongeveer 10 miljard euro belastinggeld. Dáár zit het grote verschil’, besluit Somers. ‘Maar omdat bedrijven die loonsubsidies als een verworven recht zien, ligt het heel moeilijk om die af te schaffen.’
