Handicap en arbeid blijven een moeizame match op de arbeidsmarkt. ‘Nochtans willen heel veel mensen met een beperking graag werken’, vertelt de 24-jarige Flo Dresselaers, die zelf met een arbeidsbeperking kampt. ‘Helaas zien werkgevers al te vaak enkel dat, niet de persoon daarachter.’
Vandaag is Flo aan de slag in een klein bedrijf, waar ze vier dagen maximaal een halve dag werkt. Een succes, al was de weg ernaartoe niet makkelijk. ‘Ik volgde een opleiding maatschappelijk werk en marketing. Tijdens een stage in een Nederlands bedrijf ging er een wereld voor me open. Daar zagen ze mij zoals ik ben, niet als de stagiaire met een arbeidsbeperking.’
Maar na het afstuderen verliep het stroef. Flo wist niet waar ze correcte info kon vinden en liep totaal verloren. ‘Bij VDAB moest ik driemaal mijn verhaal doen alvorens ik bij mijn huidige begeleider bij GTB terechtkon.’
Flo zat een tijdje in een situatie zonder opleiding en zonder werk, tot ze bij haar huidige werkgever kon starten, waar ze ook eerder studentenwerk deed. ‘Een droomjob, met duidelijke communicatie tussen mijn werkgever en mezelf’, aldus Flo.
NEET-jongeren
Flo zat gedurende enkele maanden in een zogenaamde NEET-situatie (Not in Education, Employment or Training, oftewel jongeren die geen werk hebben en geen onderwijs of opleiding volgen). In 2023 waren er in Vlaanderen 83.700 NEET-jongeren, of 7 procent van de jongeren tussen 15 en 29 jaar in Vlaanderen geen opleiding volgde of niet aan het werk was. Opvallend is dat dat percentage voor kortgeschoolde jongeren oploopt tot 10 procent, voor jongeren met een migratieachtergrond tot 13 procent en voor jongeren met een handicap of chronische ziekte tot zelfs 31 procent.
Een combinatie van factoren duwt jongeren nog verder uit de arbeidsmarkt, blijkt de cijfers. ‘Wie kortgeschoold is, niet uit de EU komt of een arbeidshandicap heeft, loopt een hoog risico om in een langdurige NEET-situatie terecht te komen', weet Nele Vanheeswijck van de SERV (Sociaal Economische Raad Vlaanderen).
‘De ongekwalificeerde uitstroom in 2021-2022 was 41 procent voor jongeren met een niet-EU nationaliteit, tegenover 12 procent voor jongeren met een Belgische nationaliteit. Meer dan een op de drie jongvolwassenen met een handicap maakt het secundair onderwijs niet af. Loopbanen van jongeren die zonder behaalde graad de schoolbanken verlaten, verlopen veel moeizamer: ze geraken moeilijker aan een baan, lopen meer kans om langdurig werkloos te zijn en komen terecht in minder kwalitatieve jobs’, besluit Vanheeswijck.
Transitietrajecten geschrapt
Alle handen zijn nochtans nodig op de krappe arbeidsmarkt. Zowel de Vlaamse als de federale regering zeggen zoveel mogelijk mensen aan het werk te willen. In de praktijk lijken er echter net meer hindernissen te zijn. De gevraagde besparingen bij VDAB leidden enkele maanden geleden tot het stopzetten van de financiering voor transitietrajecten voor jongeren met een beperking. ‘Geen goede zaak’, reageert GTB daarop. ‘Onder het mom van besparingen gaan we heel veel jongeren verliezen.’ In zo’n traject ondersteunt GTB jongeren met een arbeidsbeperking bij de overstap van school naar de arbeidsmarkt tijdens het laatste half jaar van hun schoolloopbaan. GTB kondigde al aan in 2025 nog zelf in financiering te voorzien. Wat nadien volgt, is onduidelijk.
Succesvolle stage geeft vertrouwen
Dat men bespaart op zo’n kwetsbare groep, is pijnlijk, vindt ook Joke Vrijs van Jong ACV. Samen met Jong SERV maakte ze beleidsaanbevelingen voor de groep jongeren die risico loopt om langdurig zonder opleiding of werk te vallen. ‘Begeleiding naar werk en ondersteuning bij de start van hun loopbaan zijn cruciaal om door te groeien naar duurzaam werk.’
Verder ziet Vrijs de nood aan duidelijke informatie, zowel voor werknemer als werkgever. ‘Daarnaast moeten jongeren meer betrokken worden in het beleid. Er moeten meer koten en betaalbare woningen komen. We willen ook sterker inzetten op loopbaancompetenties en digitale vaardigheden. Maar liefst een derde van de jongeren mist vandaag de nodige digitale vaardigheden. Dat moet veranderen.’
Goed omkaderde stages kunnen eveneens een sleutel tot succes zijn, geeft Vrijs nog aan. Dat beaamt ook de succesvolle stage van Flo in het Nederlands bedrijf. ‘Ik kon er mezelf zijn, niet die persoon met een beperking. Door die ervaring besloot ik dat ik wilde werken binnen de marketing- en communicatiesector.’
