Wat is participatieve democratie?
Wanneer de stembus gesloten is, lijkt het op veel plaatsen alsof middenveld en burgers geen belanghebbenden meer zijn in het te voeren beleid.
Carien Neven, directeur beweging.net Limburg: ‘Voor beweging.net is dit maar een enge definitie van democratie. Wij geloven in een democratie waarin lokale besturen actief luisteren naar de ideeën en adviezen van hun inwoners en organisaties. Zo creëer je beleid dat aansluit bij de echte behoeften van de mensen. In 16 van de 38 Limburgse gemeenten is er een schepen van participatie in het nieuwe gemeentebestuur, maar wat dit in de praktijk betekent, is vaak een vraagteken. En wat in de 22 andere gemeenten?’
De kracht van adviesraden
Een belangrijke schakel in deze participatieve democratie zijn de lokale adviesraden. Helaas worden deze vaak als verouderd en overbodig afgeschilderd. Toch blijven adviesraden waardevolle platforms waar kennis en expertise vanuit de samenleving samenkomen. In plaats van ze af te schaffen, pleit beweging.net ervoor om ze juist meer te betrekken bij het vormgeven van beleid. ‘Veel vrijwilligers engageren zich. Er is veel goesting om na te denken, maar de methodologie moet nieuw leven ingeblazen worden. We roepen gemeentebesturen op om de bestaande adviesraden de bevoegdheid, de mensen en de middelen te geven om burgerparticipatie correct vorm en inhoud te geven. Dit kan bijdragen aan een breder draagvlak voor beslissingen en zorgt ervoor dat alle inwoners, inclusief wie niet vaak gehoord wordt, mee kunnen denken over het beleid.’
Wat kan er anders?
Beweging.net roept lokale besturen op om de rol van adviesraden te herwaarderen. Carien Neven: ‘We merken vandaag dat wordt gewerkt aan parallelle systemen van adviesverlening of participatie, zodat er ‘participatiekoterij’ ontstaat. Als je vindt dat ze niet meer representatief zijn, pas ze dan aan. Er zitten klassieke en minder klassieke verenigingen rond de tafel, de leden gaan een duurzaam engagement aan en de adviesraden hebben hun plaats in een besluitvormingsproces. Probeer dat nieuw leven in te blazen en gooi het kind niet met het badwater weg.’
Politici die al tiktokkend en facebookend het gat proberen dicht te rijden is niet de goede manier om de betrokkenheidskloof te verkleinen. Werk aan een representatieve samenstelling en vermijd schijnparticipatie.
Carien Neven, directeur beweging.net Limburg
Het goede voorbeeld
Als beweging.net willen we het goede voorbeeld geven. In de komende maanden starten we in elke provincie proefprojecten. In Limburg wordt in overleg met het schepencollege de jeugdraad in Genk uitgekozen om te ondersteunen en ermee participatief aan de slag te gaan. Carien Neven: ‘Hiermee hopen we een inspiratiebron te zijn voor andere gemeenten en steden om samen met hun inwoners aan een rijkere en meer betrokken democratie te bouwen.’
Actie
Deze Week van de Vrijwilliger is een perfect moment om stil te staan bij de kracht van onze democratie en onze vrijwilligers. We lieten dit symbolisch zien door een publieke adviesraad te organiseren tijdens de wekelijkse markt in Peer. Een reactie van één van de wekelijkse marktgangers op onze marktstand: ‘Door meer naar ons te luisteren, ook tussen twee verkiezingen in, kunnen we samen bouwen aan een democratie die dicht bij de mensen staat.’
Ook de burgemeester en het schepencollege namen deel. Steven Matheï: ‘Hoe beter de participatie, hoe beter de beslissingen en hoe groter het draagvlak. In Peer vormden we adviesraden om tot participatiefora om tot een nog betere kruisbestuiving te komen. Zo maken bijvoorbeeld zowel jeugd-, sport-, als socio-culturele verenigingen deel uit van één participatieforum vrije tijd.’
Carien Neven besluit: ‘Haal de adviesraden uit het slop. Het is geen makkelijk proces, maar het niet proberen is geen optie. Politici die al tiktokkend en facebookend het gat proberen dicht te rijden is niet de goede manier om de betrokkenheidskloof te verkleinen. Werk aan een representatieve samenstelling en vermijd schijnparticipatie.’
Tekst: Bart Bynens
