In 2023, de laatste cijfers van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (Riziv), telde België zo’n half miljoen langdurig zieken. Zestig procent daarvan is vrouw. Het aantal langdurig zieke vrouwen verdrievoudigde maar liefst in de voorbije twee decennia.
In Het Laatste Nieuws noemde arbeidseconoom Stijn Baert de verklaring daarvoor ‘grotendeels biologisch’. Vrouwen zouden een hogere kans hebben op depressie of burn-out en ‘de ernst en duurtijd van pakweg rugklachten ligt vaak hoger bij vrouwen’.
‘De grootste risicofactoren voor burn-out hebben te maken met de werkcontext en de maatschappelijke verwachting dat vrouwen naast hun betaalde baan de meeste onbetaalde zorgarbeid op zich nemen.’
Bieke Purnelle, genderkenniscentrum RoSa
Maar biologische verklaringen missen de kern van de zaak, zegt Bieke Purnelle, directeur van genderkenniscentrum RoSa. ‘De grootste risicofactoren voor burn-out hebben te maken met de specifieke werkcontext en de maatschappelijke realiteit waarin van vrouwen verwacht wordt dat ze naast hun betaalde baan het leeuwendeel van de onbetaalde zorgarbeid op zich nemen’, reageerde ze in De Standaard.
Gemiddeld besteden vrouwen 9,5 uren per week meer aan huishoudelijke en zorgtaken dan mannen, leren cijfers van Femma Wereldvrouwen. In gezinnen met kinderen loopt dat verschil op tot 15 uren.
Emotionele belasting
‘Baert gaat volledig voorbij aan structurele ongelijkheden op de arbeidsmarkt’, beaamt Marte Billen, genderexpert van het ACV. ‘Vrouwen werken vaker in contactberoepen met een zware emotionele belasting, zoals in de ouderenzorg of kinderopvang. Tel daar de personeelstekorten en hoge werkdruk bij en je begrijpt waarom burn-out er regelmatig voorkomt.’
Gemiddeld besteden vrouwen 9,5 uren per week meer aan huishoudelijke en zorgtaken dan mannen.
Opvallend is dat de dienstenchequesector, waar overwegend vrouwen werken, veel langdurig zieken kent die worstelen met spier- en skeletaandoeningen door het fysiek veeleisende werk. ‘Maar er bestaat geen onderzoek waaruit blijkt dat vrouwen van nature vatbaarder zijn voor rugklachten’, aldus Purnelle. ‘Rugklachten zijn veelal gerelateerd aan overbelasting, dus aan specifieke handelingen en taken.’
Menopauze
Nieuw onderzoek naar genetische erfelijkheid bij bijna 200.000 proefpersonen wijst niettemin op meer genetische aanleg tot depressie bij vrouwen. Dat zou ongeveer dertig procent van de verklaring bieden waarom vrouwen vaker lijden aan depressie dan mannen. Omgevingsfactoren – bijvoorbeeld huiselijk geweld, discriminatie of werkomstandigheden – verklaren het grootste deel.
‘Er zijn natuurlijk biologische verschillen’, besluit Billen. ‘Zo kan de menopauze tot extra stress leiden, of interpreteren artsen een menopauze foutief als burn-outverschijnselen. Daar is helaas nog te weinig begrip en kennis over.’
