Deze maand krijgen heel wat werknemers hun eindejaarspremie. Die premie – ook wel bekend als ‘de dertiende maand’ – is onderworpen aan sociale zekerheidsbijdragen en bedrijfsvoorheffing. Van het brutobedrag van de premie moet dus een deel worden afgedragen.
Bij een omzetting naar een cafetariaplan vallen die bijdragen en belastingen geheel of gedeeltelijk weg, wat de toenemende populariteit verklaart. Uit een analyse van HR-bedrijf Acerta blijkt dat een op de twee werknemers ervoor kiest om de eindejaarspremie te ruilen voor voordelen uit zo’n cafetariaplan, als dat wordt aangeboden.
'Oorspronkelijk zagen we cafetariaplannen vooral voor hogere functies, maar tegenwoordig duiken allerlei voordelen op, ook voor de gemiddelde en lagere lonen.'
Chris Serroyen, ACV-studiedienst
‘Dat zijn geen verrassende cijfers’, zegt Chris Serroyen, hoofd van de ACV-studiedienst. ‘De laatste vijf jaren zien we een pletwals aan cafetariaplannen. Waar het aanvankelijk een alternatief was voor een verhoging van het brutoloon, zien we tegenwoordig ook omzetting van een deel van het brutoloon in een keuzemenu – zoals de menukaart in een cafetaria. Oorspronkelijk zagen we die praktijk vooral voor hogere functies, maar tegenwoordig is het hek helemaal van de dam en duiken allerlei voordelen op, ook voor de gemiddelde en lagere lonen.’
Gevolgen
Dat eindejaarspremies in extralegale voordelen worden omgezet, is wel vrij nieuw. ‘Zo gebruiken de werkgevers in bijvoorbeeld PC 200 (een groot paritair comité voor bedienden, red.) een achterpoortje in de sectorale cao om op bedrijfsvlak de eindejaarspremie om te zetten in andere voordelen. Dat heeft wel een aantal gevolgen. Ten eerste voor de opbouw van sociale rechten, zoals pensioenopbouw, vakantiegeld of werkloosheidsvergoeding. De voordelen uit een cafetariaplan tellen niet mee voor de berekening van je pensioen of je ziekte-uitkering.’
‘Ten tweede ondermijnt het een sterke sociale zekerheid en collectieve dienstverlening. We klagen over het openbaar vervoer of over het tekort aan plaatsen in de kinderopvang, maar als we geen belasting betalen, kunnen er ook geen middelen gaan naar die dingen.’
‘Ten derde zijn er nog specifieke valkuilen. Bij de fietsleasing – tegenwoordig enorm populair – moet je bijvoorbeeld goed de kleine lettertjes lezen. Wat als de fiets gestolen wordt, wat als je ontslag neemt voor je fiets is afbetaald?’
Onverwachte factuur
Ook al is de eindejaarspremie iets eenmaligs, bovenop het gewone maandloon, het is toch opletten. ‘Veel mensen gebruiken de eindejaarspremie als buffer voor onverwachte facturen, maar met de gestegen energiekosten is dat extra geld voor heel wat mensen erg welkom.’
Inkomensval bij lage lonen
Een vaak gehoord argument voor cafetariaplannen, is dat de laatste euro’s van je brutoloon toch maar ‘wegbelast’ worden. ‘We moeten de fiscaliteit en parafiscaliteit herbekijken’, zegt Serroyen. ‘Maar niet in de eerste plaats voor de hoge lonen. Het is bij de lagere lonen dat van een loonsverhoging het minste overblijft, soms zelfs zodanig dat er netto minder overblijft dan voor de loonsverhoging. Dat komt omdat de federale werkbonus en de Vlaamse jobbonus voor lagere lonen dan geheel of gedeeltelijk wegvallen. Of dat je geen aanspraak meer kunt maken op inkomensgerelateerde sociale voordelen en tegemoetkomingen, zoals een verhoogd groeipakket of de sociale energiepremie.’
‘De werknemers moeten zeer goed geïnformeerd worden over de gevolgen op lange termijn. Het is sowieso maatwerk, want voor iedereen is de belastingbrief anders’, besluit Serroyen.
Wettelijk kader
Nahima Lanjri, Kamerlid voor CD&V, diende dit jaar al een voorstel in voor een beter wettelijk kader voor cafetariaplan. Dat was de aanleiding voor de federale regering om een eigen voorstel aan te kondigen. Minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) zou dit ook opnemen in de grote belastinghervorming die hij aan het voorbereiden is.
