De Europese Commissie beoordeelde in een recent rapport de Belgische hervormings- en begrotingsplannen in het licht van de uitzonderlijke situatie door de oorlog in Oekraïne en torenhoge inflatie. Maar terwijl de kranten vooral oog hadden voor de aankondiging dat de Europese Commissie niet te streng kijkt naar de begrotingstekorten van de lidstaten, kreeg het Belgische belastingsysteem tussendoor een veeg uit de pan.
‘Het Belgische belastingsysteem is gekenmerkt door hoge belastingen op arbeid, met relatief hoge belastingtarieven en snel opeenvolgende belastingschijven’, aldus het rapport. Dat fnuikt volgens de Commissie een echt progressief belastingsysteem. Te meer omdat sommige belastingvoordelen in het voordeel spelen van de rijkste vermogens en een efficiënte herverdeling in de weg staan. ‘Huurinkomsten uit onroerende goederen zijn bijvoorbeeld onderbelast, en de interesten op leningen voor tweede woningen zijn fiscaal aftrekbaar’, stipt de Commissie aan.
200 miljoen euro
Fiscaal expert van het ACV Ive Rosseel berekende wat die gunstmaatregel in de praktijk betekent. ‘Wie een lening afsluit voor een onroerend goed om te verhuren of als buitenverblijf te gebruiken, kan per jaar gemakkelijk genieten van een fiscaal voordeel van meer dan 1 500 euro. Enerzijds zijn de interesten van de lening aftrekbaar van het onroerend inkomen, anderzijds is er een belastingvoordeel van maximaal 705 euro voor de kapitaalaflossingen van de lening. Daar staat tegenover dat een alleenstaande die vandaag een lening aangaat voor een eerste, eigen woning een fiscaal voordeel van 0 euro ziet.’ Volgens de Hoge Raad van Financiën kost dat de Belgische belastingbetaler in totaal zo’n 200 miljoen euro per jaar.
In veel gevallen is het voordeel voor een woning waarin je niet zelf woont dus groter dan voor je eigen woning. ‘Dat komt omdat de Vlaamse en federale regels niet op elkaar zijn afgesteld’, legt Rosseel uit. ‘De zesde staatshervorming maakte van de woonbonus een Vlaamse bevoegdheid, en Vlaanderen heeft die belastingvermindering op een hypothecaire lening voor je eigen huis nu afgeschaft. Maar de federale interestaftrek voor een tweede woning is gebleven.’
Huisjesjagers
De Vlaamse regering verlaagde recent dan wel de registratierechten voor een eerste woning naar drie procent, maar dat weegt niet op tegen het belastingvoordeel voor woningleningen. ‘Het contrast voor leningen wordt alleen maar groter’, aldus Rosseel. 'Het fiscaal voordeel voor een lening voor een niet eigen woning gaat tot 2 000 euro per jaar, terwijl er geen fiscaal voordeel is voor een lening voor een eigen woning.’
Dat verstoort, zoals het EU-rapport zegt, de beslissing van wat spaarders doen met hun spaargeld. Als een tweede woonst fiscaal gestimuleerd wordt, is het immers interessanter om in vastgoed te beleggen dan op een spaarrekening te laten staan waarop de rente lager is dan de inflatie. Dat leidt tot prijsverhogingen op de woningmarkt, zegt Sien Winters die aan het Instituut voor Arbeid en Samenleving (HIVA) aan de KU Leuven de Belgische woningmarkt bestudeert. ‘Waarom moet een overheid het fiscaal aanmoedigen om te investeren in een tweede verblijf?’ vraagt ze zich vandaag af in Het Laatste Nieuws. ‘Het gaat om woningen die het grootste deel van de tijd leegstaan. Als er ergens geknipt moet worden, is het dus zeker daar.’
De fiscaliteit voor tweede woningen is al langer een doorn in het oog van veel belastingexperts, en is een van de vele ‘koterijen’ of specifieke gunstregimes die volgens de Hoge Raad van Financiën op de schop zouden mogen. Of dat ook het geval zal zijn in de groots aangekondigde fiscale hervorming van minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) is momenteel nog koffiedik kijken.
