Op de jaarlijkse Dag van de Democratie staat de democratie meer dan ooit onder druk . Zo zit het Brussels Gewest nog steeds zonder regering, bijna anderhalf jaar na de verkiezingen, Nederland maakt zich op voor nieuwe verkiezingen na de val van regering Schoof I, en schuift de VS na decennialang de grootste pleitbezorger van democratie elke dag een beetje dichter op richting een dictatuur.
‘Voor beweging.net blijft streven naar een participatieve democratie hoog op de agenda staan’, stelt voorzitter Julie Hendrickx Devos. ‘We geloven dat deze samenlevingsvorm de beste basis is voor duurzame vrede, veiligheid en een sociaalrechtvaardige context waarin mensen zich elk op hun manier kunnen en mogen ontplooien.’
‘Daarom is het belangrijk dat politici de nabijheid van de bevolking opzoeken. Dienstbetoon heeft jarenlang een negatief imago gekregen hebben, terwijl het op een deontologisch correcte manier een onmisbare schakel van onze democratie vormt, zeker gezien het politieke klimaat van vandaag.’
Signalen oppikken
Dat dienstbetoon nog steeds een belangrijk wapen in het arsenaal van politici is, toont een nieuwe bevraging van beweging.net bij politici van alle democratische partijen. Daarin staat dienstetoon voor de ‘rechtstreekse contacten met burgers en/of organisaties in verband met hun vragen en bezorgdheden, waar de politicus nadien mee aan de slag gaat.
‘Democratie is de beste basis voor duurzame vrede, veiligheid en een sociaalrechtvaardige context waarin mensen zich elk op hun manier kunnen en mogen ontplooien.’
Julie Hendrickx Devos
Uit de bevraging blijkt dat haast alle politici al eens benaderd werden door burgers en organisaties met vragen. Bijna acht op de tien geeft aan dat het een belangrijke manier is om signalen vanuit de bevolking op te vangen en om te achterhalen waarvan burgers wakker liggen, maar ook dat ze dienstbetoon een moeilijke term vinden, omdat het in het verleden vaak in verband werd gebracht met vriendjespolitiek.
Administratief doolhof
In driekwart van de gevallen gaat het om persoonlijke problemen waar mensen mee kampen, van de slechte staat van voetpaden tot overlast in de wijk. Maar meer dan de helft van vragen hebben te maken met de ingewikkelde administratie en mensen die de weg niet vinden in de wirwar van instanties en procedures.
Middenveldorganisaties vinden nóg moeilijker de weg naar politici. Slechts de helft van de respondenten gaf aan al vragen van organisaties en verenigingen ontvangen te hebben.
Acht op de tien politici vindt het belangrijk om signalen over wat leeft rechtstreeks van burgers te ontvangen.
Traditionele zitdagen waarbij politici tijd vrijmaken om met burgers te spreken, worden vooral nog door burgemeesters en schepenen gehouden. Het vaakst worden politici persoonlijk aangesproken door mensen of via e-mail gecontacteerd. Driekwart van de bevraagde politici heeft geen fysieke zitdagen meer waarop burgers – al dan niet op afspraak – kunnen langskomen. Dat staat in contrast met het aantal burgers dat politici rechtstreeks aanspreekt met hun problemen of contact opneemt via e-mail.
Versterking democratie
Hendrickx Devos: ‘Aanspreekbare politici versterken de democratie. Mensen kijken naar mandatarissen om problemen op te lossen en de complexiteit van bestuur en administraties aan te pakken. Nog te veel mensen verdwalen in de administratieve doolhof. Belangrijk is wel dat voor zowel politici als burgers, dienstbetoon niet gelijk mag staan persoonlijk belang. Eigen gewin voor één van beide partijen kan niet door de beugel. De tijden van cliëntelisme en favoritisme zijn al lang vervlogen en behoren definitief tot de oude politieke cultuur. Dat blijkt toch uit de bevraging van burgers en politici.’
‘Onze democratie stopt niet met om de vijf of zes jaar onze stem uit te brengen. Ook gedurende elke legislatuur is het belangrijk dat burgers, middenveld en politici met elkaar in dialoog blijven gaan. Daar draagt dienstbetoon, ook vandaag, aan bij.’
