Zieke mensen, die je niet verantwoordelijk kunt houden voor de strafbare feiten die ze pleegden, werden voor vele jaren weggemoffeld in diepe kerkers en spelonken voor relatief geringe feiten. Dertig jaar later greep ik de mogelijkheid om een nieuwe wet te schrijven, met de steun van eremagistraat Henri Heimans.
In 2014 kwam de wet op de internering van personen tot stand. De misbruiken die bestonden, zouden nooit meer mogelijk zijn. Althans, dat was de hoop.
Massa’s zieken zitten in gevangenissen waar ze géén zorg krijgen.
Ja, voor banale feiten is internering onmogelijk geworden. Gerechtspsychiaters werden gedwongen om ernstige verslagen te schrijven en geen routine-kladjes meer, waarbij slechts data en namen werden gewijzigd zonder bijkomend onderzoek.
Maar vandaag zitten we weer aan het aantal geïnterneerden van tien jaar geleden. De berg heeft een muis gebaard. Internering wordt nog altijd te vaak uitgesproken.
Dany
De overheid investeerde in Forensische Psychiatrische Centra, gericht op mensen die een delict pleegden en psychiatrische zorg behoeven. Dat is goed, maar de uitstroom uit de psychiatrie blijft klein. Bovenal zitten nog massa’s zieken in gevangenissen waar ze géén medische begeleiding krijgen.
Dany, een fictieve naam voor een heel reële man die zijn 18de jaar vrijheidsberoving ingaat, is zo iemand. Hij heeft een autismespectrumstoornis die zijn gedrag en leven verklaart, maar blijkbaar van geen tel is voor de mensen die over zijn leven beslissen.
Zeventien jaar geleden werd hij geïnterneerd, na weinig zwaarwichtige feiten van elektronische stalking – zonder geweldpleging – die vandaag nooit meer tot internering zouden leiden.
Een ‘expert’ ooit dat ‘men niet kan uitsluiten dat Davy ooit iets vreselijks zou doen’. Dat kun je over zowat iedereen schrijven.
Psychiaters vinden hem een ‘moeilijke mens’, maar geen gevaar voor de samenleving. Toch schreef een ‘expert’ ooit dat ‘men niet kan uitsluiten dat Davy ooit iets vreselijks zou doen’. Dat kun je over zowat iedereen schrijven. Zoals strafpleiter Jef Vermassen zegt, schuilt in elke mens een potentiële moordenaar. Ook in mij, of in Dany, of in de voorzitter van de rechtbank die over Dany oordeelt.
Het vereist moed om tegen het oordeel van collega’s in te gaan en verantwoordelijkheid op te nemen. Niet iedereen is moedig genoeg.
Klein vergrijp
Bovendien is de medewerking van Dany nodig, maar laat zijn autisme een vlotte medewerking nu net ondermijnen. Dany behoeft daarnaast een goede band met de PSD, de Psycho-Sociale Dienst. Een mooie naam voor een dienst die met administratie bezig is en geenszins met zorg. Dany moet rekenen op goede verslagen van de PSD en van de gevangenisdirecteur.
Hun advies is voor de Kamer voor de Bescherming van de Maatschappij essentieel. Maar hij heeft het moeilijk om een goede band op te bouwen met het gevangenispersoneel. Bij elk aanvoelen van onrecht, dient Dany systematisch klacht in tegen het personeel. Hij vindt het onmogelijk om een ‘klein’ vergrijp door de vingers te zien, ook al is dat met oog op een belangrijker doel.
Dus zit Dany al langer in de vergeetput dan een moordenaar gemiddeld zal meemaken.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens veroordeelde België al vaker voor dit soort onrecht. Het is een schande voor onze rechtsstaat die maar blijft duren. Ook Dany is zijn geloof in de rechtsstaat verloren, hij wil een einde aan zijn eindeloos lijden. Hoe ziek moet de rechtstaat zijn, als de meest kwetsbare geïnterneerden enkel heil zien in euthanasie?
Ik heb uren met Dany en mensen zoals hem gesproken. Dany is een goed mens. Een verstandige man. Een zachtmoedige kerel. Maar wij slagen er niet in om recht en rechtvaardigheid te waarborgen.
