Onder het voorwendsel dat het gros van die langdurig werklozen hun werkloosheid wel zelf moeten hebben gezocht en met als finaal steuntje in de rug voor de ‘armenhaters’, dixit Ides Nicaise, de bedenkelijke reportage Sans boulot: tous fraudeurs? van Christophe Deborsu.
Deborsu had de werkelijkheid in de Rue de Dison in Verviers ook wat naar zijn hand gezet, zo bleek. ‘Gehallucineerd’, schreef Apache.
Intussen begint het in de Wetstraat en op het Martelarenplein te dagen dat met iets meer nuance gesproken mag worden over de doelgroep. Een belangrijk aantal werklozen blijkt dan toch niet onmiddellijk inzetbaar op de arbeidsmarkt, de gewestelijke diensten labelden hen zelfs als ‘niet-toeleidbaar’. Niet iedereen kan verder zomaar op het OCMW terugvallen, nog los van hun capaciteit om te kunnen doen waarin de VDAB en co faalden.
De echte Jacqueline
Deborsu had de werkelijkheid in de Rue de Dison in Verviers ook wat naar zijn hand gezet, zo bleek. ‘Gehallucineerd’, schreef Apache. Een sociaal werker die dicht stond bij Jacqueline – die de reportage smalend neerzette als iemand die na ‘uitgegleden te zijn over een hondenstront’ haar arbeidsongeschiktheidsuitkering niet meer wilde inruilen voor werk omdat ze ‘niet meer vroeg wilde opstaan’ – deed haar echte verhaal.
‘Jacqueline is geen “profiteur”. Ze heeft vele jaren gewerkt, vaak als alleenstaande moeder’, schreef Karl van den Broeck in Apache. Als kind moest ze al mee de ronde doen met haar moeder, die melkbezorger was, en op haar zestiende begon ze bij een kleermaker. Nadien volgde zo’n vijfentwintig jaar lang de ene na de andere baan, en heel wat medische zorgen.
Moest ik Mathilde heten, ik zou premier De Wever verbieden om die hervorming nog langer het koninginnenstuk van zijn regering te noemen.
Daarom kwam er, ook binnen de regering, de minieme vraag om alsnog een bijsturing te bekomen voor de groep van niet-toeleidbare werkzoekenden. Nahima Lanjri en Hilde Crevits (cd&v) vroegen een nieuw beschermingsstatuut buiten de werkloosheidsverzekering, al wordt dat voorlopig afgeblokt door N-VA en MR. N-VA-voorzitter Valerie Van Peel zegt niet te willen weten van een nieuw ‘vergeetputstatuut’. We gaan al die verslaafden, want daar gaat het voor een groot deel om, toch niet opnieuw elke maand een uitkering geven om hun verslaving te bekostigen. Zo klonk het rond nieuwjaar op De Afspraak.
Opmerkelijk voor een politica met enige empathie-reputatie.
Beschermingsuitkering
Al even opmerkelijk was dat haar partijgenoot Zuhal Demir als Vlaams Minister van Werk in juni zo’n oplossing wel nog in het vooruitzicht had gesteld. En dat die er voor een kleine deelgroep inmiddels ook kwam van de federale regering: een 2.000-tal niet-toeleidbare jongeren die tot nog toe hadden kunnen overstappen van een inschakelingsuitkering naar een beschermingsuitkering.
Zij zouden eerst vanaf 2028 hun uitkering verliezen, maar de Raad van State achtte dat strijdig met het grondwettelijke recht op sociale zekerheid, ‘zolang er geen toereikende, compenserende maatregelen worden genomen’ voor de kwetsbare doelgroep, ‘die onevenredig gestraft wordt’.
Merkwaardig dat de Raad van State en de regering die redenering niet doortrokken naar niet-toeleidbaren met een werkloosheidsuitkering. Aangenomen mag worden dat hun profiel nog zwakker is, minstens al omwille van de hogere gemiddelde leeftijd.
Empathie en geduld
Trouwens, het riedeltje dat er voor die doelgroep nog altijd plaats is in de ziekteverzekering, klopt langs geen kanten. Dat was exact de reden om ooit de beschermingsuitkeringen in te voeren. Omwille van de strikte definitie van arbeidsongeschiktheid die arbeidsartsen hanteren – een ongeschiktheid van minstens 66 procent, vergeleken met bijvoorbeeld 35 procent in Nederland – zullen zij niet zomaar iemand een ziekte-uitkering toekennen die de VDAB op haar beurt onvoldoende geschikt vond.
Sinds de jaren zeventig zijn artsen daarenboven verplicht zijn om ‘vooraf bestaande toestanden’ uit te sluiten, ofwel arbeidsongeschiktheid door aangeboren of tijdens de jeugd ontwikkelde aandoeningen.
P.S. Mijn excuses aan de niet-toeleidbaren. Wie kwam ooit op de idee om hen zo te benoemen? Het label kwam in 2019 in de plaats van het MMPP-label – medische, mentale, psychische of psychiatrische problemen – maar doet onrecht aan de filosofie achter die bijzondere bescherming. Die was dat voor moeilijker profielen een aangepast activeringsbeleid moest worden ontwikkeld, met meer inzicht, empathie en geduld, zonder permanente angst voor verlies van de uitkering, en met als doel om ze vroeg of laat misschien wel de stap te laten zetten naar de arbeidsmarkt, eventueel via de sociale economie. In plaats van hen te dumpen en te vergeten.
